"Bindörtyüzondokuz": "Ölümden Önceki Sözler" ve öncesi

Bindörtyüzondokuz (Kaknüs yay./İst. 1999/160 say.), Necat Çavuş''un, üç şiir kitabının yanı sıra son yıllardaki çalışmalarının da yer aldığı bir toplam. İlk şiir kitabı Keşifler''den seçmeler yapan, ikinci kitap Ölümden Önceki Sözler''e bir sonraki kitap olan Yolcunun Gözleri Parlıyor''dan bütünlük/tarz kaygusu gözeterek kimi şiir aktarmalarında bulunan şair; başlı başına bir kitap atmosferi/hacmi taşıyan Deniz Düşünceleri başlıklı uzun şiir ve Siyahlar Prensesi, Lâ, Anne adlı daha farklı izlekleri içeren üç ayrı bölümle de Bindörtyüzondukuz''un zeminin tamamlamış.

Keşifler (I. bas. Bürde yay./1983), ilk kitap olarak, şairin, hem bir ''ses'' arayışına girerek kendini tarttığı ve hem de dünyanın/hayatın hâlleriyle tartıldığı, ama ''denge''sini kendi içinde kollayan şiirlerden oluşur. Şair yer yer iyimser, yer yer kırgındır/tepkiseldir. "Kalpleri okumanın zor olmadığı bir zamanda insanları not ettiğini" vurgulayarak, hayat karşısındaki iç-güvenini sergiler. Aslında Necat Çavuş, kuşatıcı/uyarıcı/devingen bir ''anafor'' yakalamayı amaçlamaktadır; ''şiir algısı'', bunu imler.

Ardına düştüğü ses ve ritm duygusu, dahası ''anafor'' iklimi; 80''lerde açılım kazanan dönemin ''şiir paydası''ndan ayrıksı bir görüntü -ki, bu görüntü daha sonraki verimlerle çok daha belirginleşecektir- arzeder. Dolayısıyla Necat Çavuş şiiri, kuşağının hiçbir şairinin şiirsel tavır/söylem/duyarlığıyla ''içkin'' bağlantılar içermez.

Başlangıçtaki bu şiir tutumu, yeni dönemin yayılma belirtileri gösteren şiirsel genetiğini paylaşmayış; kim bilir, belki de, yayınlanışı sonrası, Keşifler''in kaderini olumsuz etkilemiştir. Oysa, bana göre kitabın zaaf biçiminde algılanabilecek yönü, şairin ''bir fikre yaslanarak'', erken yaşta ''hikmetli söz söylemek'' duygusundan/eğiliminden kurtulamaması/sıyrılamamasıdır. Nitekim, Keşifler''in ilk baskısında yer bulduğu hâlde, Bindörtyüzondukuz''daki "Keşifler"e alınmayan kimi şiirlerin nefeslendiği boyut, sözünü ettiğim handikapın, ileriki dönemlerde şair tarafından da farkına varılışı dolayısıyla olsa gerektir..

Necat Çavuş''un ikinci kitabı Ölümden Önceki Sözler (I. bas. Şiir Atı yay./1986), kendi içinde ''sürpriz'' gelişmeler ve ''yenileyici'' estetik tatlar barındıran; bir başka ifadeyle, ufkunu/kuvvetini kendini doğuran algı kaynaklarına borçlu olan bir eserdir. Şiir, aktığı vâhâda bir taraftan derinleşme kaygusuyla hacim kazanarak köklü bir ''sıçrama''ya sahne olur, diğer taraftan ''amaçlanan'' ''anafor''un dilsel örgüsü ''gövde''ye poetik bir veçhe katar: Şair kimliğini ve ana mecraını bulur!

Ölümden Önceki Sözler, (ikinci baskıdaki ilâve şiirlerle genişleyerek) ''mensur'' tarzda kaleme alınmıştır. Sözlük zenginliği dikkat çeker. Doğu/İslâm bilgisinin tortuları ve aynı zamanda Doğu''lu duyumsamayla örtüşen ''şiir mîzacı'', modern bir dil tutumuyla harmanlanarak Necat Çavuş şiirinin ''yapı''sını oluşturur. ''Ve'' bağlacını sıklıkla kullanırken, hem klâsik hem moderndir örneğin şair. Daha rafine bir hayat/eşya/öte-eşya algısının çapı yanında, şiirlerin anlam katsayısı ve çekim alanı güçlenmiş ve imge dünyasının imkânları artmıştır.

Dış dünyanın kaotik tahribatı ve bunun ''özne''deki belirgin yansımaları karşısında, şair, şiirin doğuşunu besleyen/tazeleyen ''ilhâm''ın rengine boyanacak bir ''iç-ses''i -ki, bu iç-ses, bir ucuyla klâsik İslâm-Doğu şiiriyle/dünyasıyla irtibatlı iken; diğer ucuyla, modern şiirin ana damarlarına, örneğin S.J. Perse''e kadar uzanır- kitap boyunca sürdürür. Bu anlamda, ben, Ölümden Önceki Sözler''i ''bir iç-ses resitali'' biçiminde anlamaktan/tanımlamaktan yanayım.