Kararsızlıkta kılınan karar

Ülkemizin Batı karşısında zaafa düşme endişesini taşıdığı zamanlardan itibaren yaşadığı dramı şu sözlerle ifade edebiliriz: Eskisini terk etmek, yenisine ulaşamamak. Toplum olarak baştan ayağa değiştiğimiz su götürmez; ama Osmanlı ıslahat çabaları bugün bile bir yandan devam ediyor gibi. Hiçbir bakımdan eskiden olduğumuz gibi değiliz. Değiştiğimiz konusunda anlaşmazlığa düşmüyoruz. O halde yeni halimizin hangisi olduğunu kabaca da olsa tespit edebilmiş miyiz? Kocaman, kesin bir hayır. Bir geçiş dönemi yaşadığımızı söylemek mümkün değil. Çünkü geçiş bittikten sonra nerede olacağımız hakkında hiçbir fikrimiz yok. Son seçimler eskiyi terk edişimizin ve hiçbir yeniye ulaşamayışımızın bir farklı misaliyle noktalandı: Demokrasi uygulamamıza can veren eleştiri zeminini terk ettik ve bunu kolayca, yeni bir zemin aramaksızın yaptık. Yani yine "yeni"ye ulaşamadık.

Demokrasi uygulamamıza can veren eleştiri zemini ne idi? Demokrasi uygulamamız kendine dayanak olarak sınıf çatışmasını veya kültürel tercih basamaklarını almış değildi. Islahat çabalarının aynı zamanda bir ikna çabası olmasına yöneltilen itiraz üzerinde bir demokrasi denemesi yapıyorduk. Milletin demokrasi talebi en başından beri ıslahat olarak takdim edilen faaliyetlerin haklılığına ikna edilmeden önce, bu faaliyetlerin mazeretinden haberdar olma isteğinden oluşuyordu. Eğitim düzeninde Stalin Rusya''sından, meslek örgütlenmesinde Mussolini İtalya''sının korporatif düzeninden, rejim disiplini anlayışında Hitler Almanya''sından ödünç alınmış unsurlarla donatılmış ıslahatçılar tezgahından geçmiş idiysek böyle bir yön tayin etmiş olanlar daha verimli çalışmalar pahasına harcanan zamanın muhasebesi itibariyle hesap vermeli değil miydiler? Her ne kadar bu soruyu sarahate kavuşturmak kimsenin işine gelmediyse de Türkiye''de demokratik atılım özleyenler 1946 yılından günümüze kadar kan ter içinde bu zeminde çabaladı. Son seçimler gösterdi ki bu zeminde hareket etmekten artık tamamen vazgeçilmiştir. Bir an için bu vazgeçişin geçerli sebepleri olduğunu varsayalım. Bunu bundan böyle hangi zeminde demokratik uygulamanın devam edeceği öngörüsüyle yaptık? İşte bu belli değil. Eskiyi kaldırıp attık. Yenimiz yine yok.

Her ıslahat safhasında olduğu gibi maskeler değişebilir, retorik değişebilir, boya değişebilir. Her dönemde bir farklı boyutunun derdini çektiğimiz değişimin şampiyonları ortaya çıkabilir; ama bunların bizi değiştirdiği halde yenilemediğini acı bir şekilde öğrenme ihtimalimiz yüksektir. Ama biz böyle olmasın istiyorsak "karar" yerinin kendi mekânımız olmasına özen göstermemiz, bunda ısrar etmemiz zorunludur.