Sözü geçmeyen partiler dönemi

Bir hafta önce kafamın bugün daha dinç olacağını söylemiştim. Dediğim gibi oldu. Seçim sonuçlarının öğrettiği hususların ilkini ıttılamıza arz ediyorum. 12 Eylül 1980 hareketinden sonra Türkiye''de devlet çatkısının yeniden kurulduğu gerçeğinin bir kez daha dışavurumuyla karşı karşıyayız. Hem olayların akışında bütün dikkatimizi beklentilerimiz yönünde yoğunlaştırdığımız ve hem de beklentilerimiz gerçeği olduğu gibi kavramamızı engelleyen bir direnç oluşturduğu için yeni çatkıyı külliyen fark edemedik. Bunca zaman sonra, beklentilerin güme gittiği bir seçim bize öğretiyor ki yeni çatkının yapısı siyasi partilerin varlığını zaruri belâ (necessary evil) sayma esası muvacehesinde kurulmuştur. Türkiye içe dönük siyasi yapısını başka hiçbir toplumda olmadığı kadar esnek, siyasi kan dolaşımını sağlayan sıvıyı da mümkün olduğu ölçüde akışkan kılmayı başarmıştır. Böyle oldu diye zil takıp oynamak yersiz olduğu gibi, ağlayıp gözden olmak, dövünüp dizden olmak da beyhudedir. Siyasi partilerin son derecede plastik hale getirilmiş olduğunun bilincine varışımızı işe yarar hale getirebiliriz. Bundan sonra akılda tutmamız gereken şudur ki Türkiye lehine bir programın uygulamaya konmasında en etkili unsur asla bir siyasi parti olmayacaktır.

Seçim sonuçlarını yorumlamak gayesiyle önümüze bir yığın spekülasyon getirilebilir; ama daha şimdiden bu yaklaşımlardan hiçbirinin filânca partiye dediğini yaptıran, tuttuğunu koparan vasfı yakıştırabileceğine ihtimal veremiyoruz. Çünkü siyasi partilerin söz geçiremez duruma gelişleri, onların söylem geliştiremez durumdan harekete geçmiş olmalarıyla sıkıca ilişkilidir. Bu sürecin 12 Eylül 1980 sonrasında başladığı hatırlanmaya değer. Yirmi yıla yakın bir zamandır solcuların çabalarını artık pek o kadar solda olmadıklarını göstermeye hasrettiklerini biliyoruz. Buna mukabil sağcıların da pek o kadar sağda durmadıkları izlenimi vermek için ellerinden geleni yaptıklarına şahit oluyoruz. Yani Dünya Sistemi''nin dayattığı baskın söylem sağı da, solu da hayatta kalabilmek için reforma uğradığını kanıtlama mecburiyeti altında bıraktı. Bu yalnızca ideolojik tutum itibariyle değil; aynı zamanda örgütlenme tarzı ve politik güç olarak tecessüm etme bakımından da geçerliydi. Son seçimlerde siyasi partilerin tümü aldıkları oylar bakımından ister düşüş, isterse yükseliş trendini yansıtıyor olsunlar sert esen rüzgâra karşı göğsünün düğmelerini çözüp ''es koç yiğidin bağrına es'' diyen çingene delikanlısının tavrını göstermişlerdir. Er veya geç tümünün son cümlesi şu olacağa benzer= ''buldun garip çingeneyi çıplak, esersin, değil mi?''

Siyasi partilerin icraatı dolayısıyla korkuyla veya kıvançla karşılanacak bir durumun doğacağını düşünmeyelim. Çünkü onların icraatını gözettikleri bir rota söz konusu olmayacak. Zira onlar rotalarını kazandıkları elverişli konumu koruyan ne ise onunla bulmaya çalışacaklar. Türkiye''de yürürlükte olan siyaset siyasi eğilimler bakımından asli olan ve arızi olan ayrımı yapılmasını düzenin devamı bakımından hayırhah saymayan türden bir siyasettir. Sırf bu yüzden görünürdeki değişmelerin endişe verici olmadığını söyleyebiliriz. Görünmeyen değişmeler hakkında bilgi sahibi olmak için ise söz geçiren güç odaklarıyla irtibat halinde bulunmak gerek.