Patronlar neden solu destekliyor?

Geçtiğimiz yıllarda Avrupa''da, hatta Dünya''da "solun dönüşü" gibi bir rüzgar esti. Hem de öyle kuzeyden esen bir rüzgar değildi bu. Soğuk savaş sona ereli artık kuzeyden rüzgar esmiyor. Esen de soğuk olmuyor.

Hepsinden çok, demokrasinin beşiği sayılan İngiltere''de İşçi Partisi''nin iktidarı alması bizde umutlara yol açtı. Şimdi hakkını yemeyelim. Deniz Baykal, önceden de "sportmen" bir lider olabilir, biz medyanın yalancısıyız. Ama bisiklete bindiğini o zaman gördük. İngiltere''de bisiklet yumuşamayı ifade ediyor olabilir. Blair aynı tavrını Parlamento''ya da taşıdı. Solun klasik söylemlerinden kendisinde eser yoktu. Ama o işçi partisi lideri. Patronların temsilcileri çoğunlukla karşı sıralarda oturuyor (İngiliz parlamentosu klasik ve mütevazi sıra düzenindedir, pembe koltuklar yoktur).

Baykal ise, boş zamanlarında bisiklete binerken iş meclise gelince bir tek sporcu tercih etti: Ok atma oyununu. Elindeki altı oku insanların gözüne sokmaya çalıştı. İnsanlar bundan elbette rahatsız oldu. Fakat burada konumuz, CHP''nin veya genelde solun durduğu yerle ilgili. Dünyanın her yerinde sol deyince akla laiklik veya dine karşı çatık kaşlar değil, maddi durumu pek parlak olmayan kitleler geliyor. Ve genellikle sosyal politikaları benimsediği için, özellikle alt tabakalar için umut oluyorlar.

18 Nisan seçimleri Türkiye''nin özel durumunu bir kez daha gözler önüne serdi. Her şeyden önce Türkiye''nin en büyük şirketlerinin sahibi olan patronlar (TÜSİAD) solu istiyordu. Kurulan hükümetlerde sürekli olarak DSP veya CHP''yi desteklediler. Merkez sağ bile onları tatmin etmedi. Mesut Yılmaz, merkez sağdan "gelmesine" rağmen sola yanaşarak iktidarda durabildi. Sol adı verilen siyasi partileri destekleyen diğer bir kesim, medyaydı. Çoğu iş adamı olan medya patronları da solu tercih ediyordu. Bunun nasıl olduğunu merak edenlere Ecevit''in cevabı şöyle oldu:

Gerçekten bu, milliyetçi bir çağrışım uyandıran soldu. Ecevit''in Kıbrıs''a yaptığı dinlenme ziyareti bu nedenle Rumlar arasında heyecana yol açtı. Dünya medyası seçim sonuçlarını değerlendirirken, Ecevit''i, MHP ile aynı dolmuşa bindirir gibiydi: Türkiye''de Milliyetçilik rüzgarı.

DSP''nin Ecevit''ten ibaret olduğu söyleniyor. Belki Ecevit de APO''nun yakalanmasından ibarettir. Ama biri taşları tam zamanında oynadı. Sağ oylar toplamı yüzde altmışı geçerken hesaplar yine birinci ve tek "sol" parti durumundaki DSP üzerinden yapılıyor. Peki DSP''nin ve CHP''nin kitlesi nasıl bir kitledir? Kuşkusuz kenar semtlerden de oy aldılar ama bir gerçek var ki Türkiye''ye özgü bir durumu açıklıkla ortaya koyuyor: Ankara''da Çankaya ve civarı, İstanbul''da Kadıköy ve civarı, şimdi adlarını sıralamamız gerekmez, vatandaşın "zengin semtleri" adını verdiği bölgeler genelde sola oy veriyor. Eğer bu semtlerin kıyısında köşesinde göç almış gecekondu bölgeleri varsa oralar, dengeleri sağa doğru değiştiriyor. Bu nasıl bir iştir? Aslında tersi olması gerekmiyor mu?

Patronlar ve onların oturduğu bölgelerde muhafazakar partilerin şansı otomatikman azalıyor. TÜSİAD''ın sola oynamasıyla bu durum arasındaki paralellik çok açık. Bu durumda insan soruyor, bizdeki sol yoksa sol değil mi diye. Bu anlamlı bir sorudur. Çünkü bizdeki sol gerçekten dünyadaki sola tekabül etmiyor. Batı ülkelerinde yalnız işçi kesimi değil, yabancılar ve çeşitli dinlere mensup insanlar, siyasi işbirliğini sol partilerle yapabiliyor. Yani sol, milliyetçiliğin arka plana itildiği bir akım anlamına geliyor. Fakat Ortadoğu usulü solda, Irak''taki Baas partisini düşünecek olursak, milliyetçilik ağır basıyor. Bunu nasyonalist-otoriter geleneğin bir uzantısı olarak görebiliriz.

Bire bir benzerlikten söz etmiyoruz. Fakat genel bir benzerliği geçtiğimiz dönem çok iyi gösterdi. Bunun için CHP''nin seçim ilanlarına bakmak yeterli.

Bizde sol, dünyada olduğundan çok farklı bir şeyler ifade ediyor. Kitleleri değil, elit kesimi temsil ediyor. Refah düzeyi değil, yaşam biçimi öneriyor. Patronların ilgisi de işte bu yaşam biçiminden kaynaklanıyor. Siyasi literatürdeki sol kavramı değil de adeta İslami literatürdeki sol kavramı onların daha çok hoşuna gidiyor.