Manastır 1908 Makedonya 1999

Geçenlerde iyice ağırlaşan annemi hastaneye yatırmak zorunda kaldım... Hastayla ilgili kayıt işlemleri sırasında doğum tarihini sordular. 1908 dedim.. Doğduğu yerin de Manastır olduğunu söyledim... Arkasından da zihinsel bir yolculuğa çıktım...

Resneli Niyazi''nin dağa çıktığı günlerde doğmuştu... Tam da ''Hüriyet''in, İkinci Meşrutiyet''in ilan edildiği gün... Adını da o nedenle ''Hürriyet'' koymuşlardı... (Acaba öyle miydi?) Gel zaman git zaman adı Huriye''ye dönüşmüştü ama dedemin ona koyduğu ad Hürriyet idi... Küçük Hürriyet, iki abisi ve anne babasıyla Hürriyet''in ilanından 4 yıl sonra, dağa çıkan Resneli Niyazi''nin silah arkadaşı Enver Paşa''nın, Osmanlı İmparatorluğu''nu Birinci Dünya Savaşı''na sokmasından 5 yıl önce, Manastır''dan Selanik''e hareket eden bir trene binmişti... Yüzlerce, binlerce, onbinlerce Makedonyalı Osmanlı göçmeni ile birlikte... Balkanlar''da savaş çıkmış ve sadece Rasim Bey''in ailesi değil yüzlerce, binlerce aile evlerini, topraklarını bırakıp Türkiye''ye doğru, bulabildikleri araçlarla yola koyulmuşlardı...

Yıl 1912 idi... Ve sadece Rasim Bey''in ailesi değil, Osmanlı İmparatorluğu da bir daha dönmemek üzere Rumeli''yi, Makedonya''yı terkediyordu... Küçük Hürriyet ve ailesi, Selanik''te bindikleri köhne vapurdan günler sonra İzmir limanında iniyorlardı... O zamanların ''Gavur İzmir''inde kendilerinden önce göç etmiş birkaç akraba ve komşudan başka kimseleri yoktu... 96 yaşında ölen ve ölene kadar hafızası diri kalabilen Ninem''den bu göçle, Manastır''daki hayatlarıyla ilgili o kadar çok öykü dinlemiştim ki...

O yıllarda Makedonya''da her milletten insanın barış içinde bir arada yaşadıklarını çok iyi biliyordum... Bulgar, Sırp, Arnavut, Rum, Tük çeteler dağlarda cirit atmaya ve Balkanlardaki hemen her ülke Makedonya üzerinde hak iddia etmeye başlayınca bu güzel ama binlerce yıldır sorunlu toprak parçasında yaşayan insanlarda rahat huzur kalmamıştı...

Ninemin ifadesi ile Manastır''a bir gün Osmanlı süvarileri, diğer gün Sırp çeteciler, başka bir gün Arnavut komitacılar ya da Bulgar milisleri giriyordu... Makedonya''da herşey alt üst olmuştu... Huzur, güvenlik ve refah kalmamıştı... İnsanlar 400 sene sonra yeniden yollara dökülmüşlerdi... Bu kez kuşaklar sonra gerisin geriye gidiyorlardı... Bu topraklar üzerinde göçler, acılar, katliamlar, trajediler hiç bitmemişti... Yine devam ediyordu...

Bu kez Makedonya''nın yanı başındaki Kosova''dan binler, onbinler, yüzbinler evlerini, topraklarını terkediyor can güvenliklerin sağlayabilecekleri topraklara koşuyorlardı...

Makedonya toprakları yine göçe, gözyaşına ve masum insanların acılarına tanık oluyordu... İşte öyküleri ile büyüdüğüm bu topraklar beni hep kendine çekti... Açığa vurmasam da hep bu bölgeyle yakından ilgilendim... Kendime sık sık, "Sen de göçmen çocuğusun" dedim... Belki biraz da bu nedenle göçmenlerin sorunlarına daha fazla eğildim... Ve şimdi, on binlerce Kosovalı Arnavut''un, Türk''ün sığındığı bu topraklarda, dedemin, ninemin, annemin göç etmek zorunda kaldığı bu topraklarda, Makedonya, Kosova sınırında gördüklerimiz bize utanç veriyor... Kosova''da olanlar ise insanlık adına hicap duymamıza neden oluyor... Milliyetçiliğin, etnik bağnazlığın, ırkçı şovenizmin sergilediği vahşet karşısında insanlık, uygar dünya, insan haklarına ilişkin ölçüler, vicdani değerler, her şey çaresiz kalıyor...

Uluslararası camianın ortak vicdanı ve toplu tepkisi dışında... İşte bu tepkinin yanlış bir ifade şekli bile olsa NATO''nun bu müdahalesi, gelecekte ortaya çıkabilecek başka etnik zulümlere, etnik temizlik girişimlerine ve etnik milliyetçiliğe set çekebilecek uluslararası refleksleri meşru hale getirmesi bakımından önem taşıyor... Herkesin olduğu gibi kabul edildiği, herkesin kendisini özgürce ifade edebildiği bir dünya için sanırım insanlık daha çok acı çekecek... Rasim Bey''in ailesi gibi çok aile oradan oraya savrulacak...