Tillo"yu da Gülharim"i de Hah"ı da afedelim...

Bir önceki seçimler sırasında çalıştığım gazete adına Güneydoğu''da dolaşıyordum..."Mardin yakınlarında ilginç bir köy var" dediler... İlginçliği, o köyde seçim sonuçlarının seçimden önce belli olmasıydı. Haneler, destekledikleri ve oy verecekleri partinin bayrağını evlerinin kapısına, damlarına asmışlardı. Seçim sonuçları da aşağı yukarı bayrakların gösterdiği oranlarda gerçekleşmişti.

Köyün adı Ortaköy idi... Mardin''e 25-30 kilometre kadar uzaklıkta bir beldeydi... Bir Arap köyüydü. Yaşlılar, köyün eski adının ''Gülharin'' olduğunu söylediler. Daha sonra sözlüğe baktığımda bunun ''Gülharim'' olması gerektiğini anladım... ''Gülavlusu'', ''Gülbahçesi'' anlamına geliyordu...

Köyün adı 60''lı yıllarda değiştirilmiş Ortaköy yapılmıştı... Onlara soran olmamıştı tabii...

Bana göre köyün ilginçliği adıyla ilgiliydi...

Yıllar sonra, sanırım geçtiğimiz yılın sonlarına doğru, gazetenin birinde Süleyman Demirel''le ilgili anılar yayınlandı. Anılar arasında Demirel''in başbakanlığı döneminde Mardin ve civarına yaptığı geziden de söz ediliyordu... Sayfada bir fotoğraf vardı...

Altında ise, "Başbakan Demirel, Mardin''e bağlı Gülharin Köyünde köylülerle birlikte görülüyor" yazıyordu...

Köyün adının o sıralarda değiştirildiği anlaşılıyordu...

Bu tarihten yıllar önce babamla birlikte bir seyahate çıkmıştık... Gittiğimiz yer, babamın akrabalarının, dedemin doğup büyüdüğü topraklardı...

Babam da ben de çok ısrar etmezlerse nereli olduğumuza ilişkin sorulara genel cevaplar vermeyi tercih ederdik. O İstanbullu olmakla yetinirdi. Benim ise bu ''ülkeli'' hatta bu ''gezegenli'' olmaktan öte bir derdim bulunmuyordu...

Doğu Anadolu''nun tam ortasındaki kentlerden birinin yakınlarındaki bir köydü...

Köyün adını herkes ''Halı Köy'' olarak biliyordu... Biz de o köye gidiyoruz diye biliyorduk...

Ama yanılmıştık... Akrabalarımız bizi köye getirdiklerinde köyün girişinde başka bir isim yazıyordu: Bahçe Köy... (Dilerim yanılmıyorum!..)

Nedenini sorduk. Değiştirildiğini söylediler... Tabii o tarihlerde üzerinde hiç durmadık...

Yıllar sonra Yaşar Kemal''le bir sohbette, Türkiye''de yaşayan insanların göçebeliğinden söz ederken, o kendi ailesinin bir kanadının Kafkaslardan Türkiye''ye geliş maceralarını anlatmıştı.. Sonra ısrarla bana kökenimi sormuştu... Ben de bildiğim şeyleri anlatmıştım. Hah Köyü''nden de söz etmiştim...

O da, "Tamam" demişti, "Bu kelime ya Kürtçe ya da Ermenice, senin de ne olduğun anlaşıldı."

Bence hiç önemli değildi... Hiç üzerinde durmadım...

Fazilet Partisi Siirt Milletvekili Ahmet Nurettin Aydın''ın, kendi ilçesi olan Aydınlar''ın adının Arapça asıl adıyla, Tillo''yla değiştirilmesi için bir yasa önerisi verdiğini öğrendiğim zaman bunları anımsadım...

Bazı gazeteler, bu öneriyle ilgili haberi kızgınlıklarını da belirterek veriyorlardı...

"Milletvekillerinin bildikleri diller arasında Kürtçe''yi saymalarıyla ortaya çıkan krizden sonra, Meclis''te şimdi de Arapça sıkıntısı çıktı."

Haberin girişi aynen böyleydi... Gazete bu girişimi, bir sorunun başlangıcı, hatta yerleşik tabiriyle devletin ''bütünlüğüne yönelik'' bir tavır olarak görüyordu...

FP''li Aydın, yasa önerisinin gerekçesinde, Tillo''nun Arapça ve Süryanice''de ''yüksek yer ve mertebe'' anlamına geldiğini belirterek, ilçenin Milattan Önce 2000 yılından bu yana bir kültür ve medeniyet merkezi olduğunu belirtiyor ve uluslararası bilim literatüründe Aydınlar ilçesinin Tillo olarak bilindiğini söylüyor...

Hükümet adına bu öneriye karşı çıkan Devlet Bakanı Hüsamettin Özkan ise TBMM Başkanlığına gönderdiği yazıda, Aydınlı''nın Türkçe bir sözcük olduğunu belirterek, Türkçe bir ilçe adının değiştirilmesinin yanlış olacağını söylüyor!..

Bu yerleşim yerinin daha önceki ve tarihteki adının Tillo olduğunu anlamaz görünüyor...

Bu durumda, Türkçe olmayan İzmir''in, Ankara''nın ve Türkçeleştirilme furyasından nasibini alamamış daha nice yerlerin isimlerinin, niçin Türkçeleştirilmediğinin cevabını açıklayacak gibi görünmüyor...

Çok farklı kültürlerin, uygarlıkların kesişme noktası olan bu topraklarda yaşamış halkların, kavimlerin bazılarını inkar etmek, bu topraklarda yaşamış insanların koydukları isimleri değiştirmek, bir anlamda tarihi ve kültürel mirası reddetmek anlamı taşıyor...

Ve Türkiye bunu cumhuriyetten bu yana yapıyor...

Binlerce yerleşim yerinin, dağların, tepelerin, derelerin, ovaların isimleri değiştiriliyor...

Asıllarından, köklerinden kopartılmak, unutturulmak isteniyor...

Gülharim''e Ortaköy, Hah Köy''e Bahçe Köy, Tillo''ya Aydınlar gibi yapay isimler veriliyor...

Uzunca bir süre insanların çocuklarına verdikleri isimler de denetimden geçiyordu...

Bazılarına engel olunuyordu...

Bunun sökmediği, bu işlemin en temel insan haklarına aykırı olduğu zor da olsa anlaşıldı...

Şimdi devlet, PKK''nın silahı bırakma kararı aldığı bu günlerde vatandaşıyla yeniden barışmak istiyorsa, özellikle Doğu ve Güneydoğu''da isimleri değiştirilen yerlerin eski, geleneksel isimlerini almasını sağlayabilir...

Üstelik bu, ülkenin bölünmez bütünlüğüne falan da zarar vermez...

Çağımızın devleti, bireylerin kendi kültürel aidiyetlerine, farklılıklarına eğilimlerine ve geleneklerine kesinlikle karışmayan devlettir...

Bu nedenle belki Tillo, Gülharim ve Halı Köy''ün isimleri serbest bırakılarak bu işe başlanabilir...

Devlet, vatandaşıyla barışmak istiyorsa tabii!..