"Şehit"in "askeri vesayet" altındaki hali

"Şehit-Şehitlik'' kavramını konu edinen dünkü yazıma ilişkin –kolayca tahmin edebileceğiniz gibi– olumsuz görüş içeren mesajlar da aldım. Bu tepki beni şaşırtmadı tabii ki. "Şehit-Şehitlik" bu ülkede birçok kaynaktan beslenen bir değer. Bu kaynaklar içinde devlet çıkışlı olanı en güçlüsü olsa gerek, çünkü onun eli her yere uzanabiliyor. "Vatan-vatan savunması" ya da "millet-milliyetçilik" gibi gerekli gördüğünde İslam''ın şehitlik anlayışını da devreye sokabiliyor.. Ülkenin silahlı kuvvetleri "baskıcı" bir devlet aygıtı olmalarının yanı sıra bu konuda "ideolojik aygıt" işlevini de üstlenmiş durumda. (Bu çerçevede geçenlerde, çok yakın tarihte bir genelkurmay başkanının –tartışma yine "din ve laiklik" meselesiydi galiba- askerlerin cephede "Allah Allah!" diyerek hücum ettiklerini hatırlattığını not etmiştim.) Demek ki, Türkiye''de "Şehit-Şehitlik" tartışması pek çok cephenin rahatsızlığına yol açacağı için kolay bir konu değildir.

"Şehit-Şehitlik"in devlet katında (ve aygıtlarında) nasıl değerlendirildiğine ilişkin benim bildiğim en iyi belge ilk baskısı 1925 yılında Mareşal''ın isteği doğrultusunda Ahmet Hamdi Akseki''ye hazırlatılan "Askere Din Kitabı" adlı yayındır. Bu kitaptan –geçen gün de şöyle bir söz etmemi saymazsak– altı yıl kadar önce iki yazıyla söz etmiştim. "Şehit-Şehitlik" tartışmasının tekrar gündeme gelmesi dolayısıyla –hatırlayanların affına sığınarak– "Askere Din Kitabı"nın konuya ilişkin bölümlerini bir kere daha hatırlatmak isterim.

Mareşal, kitabın hazırlanmasını Diyanet İşleri Başkanlığı''na şu içerikli bir tezkere ile istemiş: "Ordunun maneviyat dersleri içinde en mühim kısmı diyanete müteallik tedrisattır." Ve böylece –söylediğim gibi– Ahmet Hamdi Akseki, kitabı yazmaya koyulmuş...

Akseki, kitabının ikinci yarısına "Türk askerlerinde Müslümanlık ve Kahramanlık Duyguları" başlıklı bölümle başlamış. Yazarın bu bölümde hatırlattığı ilk husus "Müslümanlığın altıncı şartı" olarak nitelediği "cihat"tır: "Bu, namazdan, oruçtan, hacdan ve zekâttan başka bir vazifedir. Bu vazife yapılmadıkça öbürleri de dosdoğru yapılamaz. Bunun içindir ki Peygamberimiz Hazreti Muhammed (S.A.V.) Efendimiz bize hem sivil, hem asker terbiyesi vermiştir. (...) Askerlik olmadıkça, millet ve memleket kurtulamaz."

Akseki''nin "vergiler" konusunu "şehitlik" ile ilişkilendirmesi de dikkat çekici: "Hükümete iki çeşit vergi vermek boynumuzun borcudur: Biri mal vergisi, diğeri can vergisidir. (...) Tam bir Müslüman hükümetin kanunlarına, hükümetin jandarmasına, polisine, askerine karşı gelmez. Gel dediği yere gider, git dediği yere gider. Vergisini zamanında verir. Askere çağrıldığında koşa koşa gider."

(İnsan sormadan edemiyor haliyle: "Asker" mal vergisinin yanı sıra "can vergisi"ni de ödediğine göre, toplanan "vergiler" kimlerin hizmetine sunulacak!)

Akseki, bu çerçevede şunu da hatırlatıyor: "Çünkü Peygamberimiz (S.A.V) Efendimiz ''silah altına çağrıldığın zaman hemen git'' buyurmuşlardır. Peygamber''in bu emrini tutmak boynumuzun borcudur" (...) Allah Teâlâ Hazretleri, silah altına çağırıldığı zaman kaçanların âhirette pek şiddetli bir azap göreceklerini haber veriyor. Lâkin sevine sevine askere koşanların dünya ve âhirette görecekleri nimetlere de paha yetmez."

Malum, "itaat-disiplin" olmadan askerlik olmaz. Akseki''nin "Askerlikte İtaat"a ilişkin "dersi" de şöyle: "Çünkü düşünecek olan komutandır, âmirdir. O düşünür, her tarafını ölçer biçer, karar verir, ondan sonra emreder. Asker de hiç düşünmeden o emri hemen ifa eder ve onun haricine çıkmaz. Bu emir faydalı mıdır, değil midir diye düşünmek, yapıp yapmamakta tereddüt etmek asla caiz değildir."

Bu da güzel... "Askerin Din Kitabı"nın nasıl bir şey olduğu anlaşılmıştır artık. Son olarak da –yine kitaptan– şu küçük seçkiye göz atalım:

"İslam dinine göre askerin talime çıkması büyük bir ibadettir." / "Neden korksunlar ki, korkunun ölüme faydası yoktur. Düşman karşısında neden cesur olmasınlar ki, ölürlerse şehit, kalırlarsa gazi olduklarını Peygamberleri haber vermiştir." / "Muharebede düşmana arka çeviren, düşmandan kaçan bu askerin gideceği yer ancak cehennemdir." / "Allah''a bin kere şükürler olsun ki milletimizin yüreğindeki şehamet ruhu ölmemiştir." / "Peygamber Efendimiz''in şu mübarek sözlerine dikkat et: ''Yarab, hiçbir dileğim yok, hiçbir şey istemiyorum; yalnız dünyaya on kere dönüp de senin yolunda on kere şehid olmayı dilerim; der''."

Tam yeridir diye düşünerek yazının başlığını hatırlatmak isterim: "Şehit''in ''asker vesayeti'' altındaki hali"