Münazarayı seven bir genel müdür

Gece geç vakit, orta şiddette grip nedeniyle yarı uykulu vaziyette televizyon ekranındaki tartışmayı izliyorum. Bir "tartışma programı"nı seçtim, çünkü –hemen her zaman olduğu gibi- uykuya dalmayı en çok bu tür programlar kolaylaştırıyor.

Kablolu TV''de adını sanını bilmediğim bir kanalda son derece "katılımcı" bir moderatörün yönetiminde "özür" meselesi tartışılıyor. (Yeri gelmişken unutmayayım: Bu tür, yani adı sanı pek bilinmeyen kanallar "tartışma programları"na çok meraklılar. Hatırlarsanız, yakın geçmişte, yani Cumhurbaşkanı Seçimi, Cumhuriyet Mitingleri vs gibi önemli siyasal-hukuksal krizlere neden olan olaylar yaşanırken de bu tür kanallar programlarında "tartışma"ya çok fazla yer veriyordu.. Büyük kanallar dizi, yarışma, yemek-içmekle vakit geçirirken bu "küçük kanallar"ın her biri bir "fikir meydanı" görüntüsündeydi adeta..)

Konuşmacıların ikisi öğretim üyesi. İçlerinden özellikle birisi "özür" meselesinden -hakikaten- öfkeli bir tarzda söz ediyor. Diğeri (sosyolog) arada bir "Özür yanlış, ama herkes fikrini söyleyebilmeli açıkça.." diyecek gibi oluyorsa da, karşılaştığı itirazlar yüzünden Voltaire''in ifade özgürlüğüne ilişkin ilkesinde ısrarlı davranamıyor.

"Tartışma"da benim ilgimi asıl olarak üçüncü konuşmacı çekti. Çünkü akademik titre de sahip olan bu konuşmacı Devlet Arşivleri Genel Müdürü imiş.

Yadırgadım doğrusu, hem de çok. Hadi diğer iki konuşmacıyı anladık diyelim; "ifade özgürlüğü"nün kendilerine tanıdığı hak çerçevesinde akıllarına ne gelirse söylüyorlar. Olur a, tabii ki söyleyebilirler. Onların gördüğü dünya da bundan ibaret demek ki.

Peki ama aynı "hoşgörü"yü Genel Müdür için gösterebilir miyiz?

Devlet-hükümet-milletçe "Gelin arşivlerimize buyurun!" derken, yani sorunun incelenmesine ne derece "objektif" yaklaştığımızı iddiasını ilan ederken, kapıları açılan arşivin genel müdürü tartışmanın diğer iki konuşmacısı ile yarışırcasına "hakikat küpü" rolüne bürünmüş durumda. Devlet Arşivleri''nin Genel Müdürü o olduğu için, sadece masada değil, ülkede arşivlere en hakim kişi o; en hakim kişi olduğu için de onun açıklamaları-tespitleri artık tartışılamaz nitelikte...

"Türkiye''de devlet ve tarihçilik" açısından ne kadar üzüntü verici bir manzara...

Büyük Felaket''in de içinde yer aldığı kim bilir kaç felaketi raflarında barındıran Devlet Arşivleri''nin Genel Müdürü''nün, konusu, amacı, nasıl seyredeceği besbelli olan böyle bir programa baş konuşmacı-baş otorite olarak katılmasından daha uygunsuz bir durum olabilir mi?

Programda Genel Müdür karşısında sergilenen özenli davranıştan da anlaşılıyor ki, biz "arşivler"e en fazla hakim olan kişinin onların bir araya getirildiği kuruluşun başında bulunan yönetici olması gerektiğini düşünüyoruz. Dolayısıyla sırasında şöyle bir çıkışma mesela: "Arşivlerde neyin bulunup bulunmadığını Genel Müdür''den daha mı iyi bileceksin!"

Oysa bu türden bir ilişki yok; arşivlere ve dolayısıyla "tartıştığımız konu"ya en hakim, en vakıf kişinin Genel Müdür olması gerektiği gibi bir sonuç –eğer büyük bir tesadüf söz konusu değilse- hiç mi hiç gerekmiyor. Çünkü herhangi bir arşivin toplandığı kuruluşun başında olan kişinin görevi, kendi aklına ya da devletin aklına takılan bir soru-soruya en iyi cevabı bulabilmek için vaktini elinin altındaki evrakı eşeleyerek geçirmek değil, elinin altındakilerden ilgili kişilerin en uygun şartlar altında yararlanabilmesini sağlamak için gerekli çalışmaları yürütmek olmalıdır.

Yani bir bakıma modern anlamıyla "müzecilik" gibi bir şey, fazlası değil.

Yazı biterken şu notu düşmek biraz tuhaf kaçacak ama olsun:

Ben aslında buraya kadar olan satırları, Demiray Oral''ın (Taraf) benim gibi "gecenin bir vakti" evinde otururken TRT-1''de karşısına çıkan "Şahların Labirenti" adını taşıyan (ad da ad yani!) belgeselde görüp işittiklerini köşesine taşımasıyla haber olan "talihsiz olay" hakkında yazmak istediklerime bir giriş olur niyetiyle karalamıştım, ama olmadı, konu uzadı. Aslında bu konunun gelecek yazıya kalması iyi oldu, çünkü belgeselin metin yazarı olduğu söylenen (TRT''nin sitesinde de böyle yazıyor) Avni Özgürel de belki o zamana kadar bir açıklama yapmış olur. Onun görüşünü de aktarmış oluruz böylece.