2023’te dünya ekonomisi için beklentiler

Küresel ekonomi açısından oldukça çalkantılı bir yılı geride bırakıyoruz. Başta bu yılın ilk çeyreğinde başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı olmak üzere pek çok önemli gelişme küresel ekonomiye doğrudan ve dolaylı etkide bulundu. Ancak malumunuz üzere takvim yılının değişmesi sorunları bir önceki yılda bırakmıyor. Yani 2022’den pek çok sorunu ve riski 2023’e de taşıyoruz.

RESESYON BEKLENTİLERİ NE AŞAMADA?

Küresel ekonomide 2023 yılı için en çok konuşulan konuların başında resesyon geliyor. Yüksek enflasyona bağlı uygulanan sıkılaştırıcı para ve maliye politikalarının bir sonucu olarak büyük ekonomilerde bir daralmaya ilişkin beklentiler daha da belirginleşiyor.

Teknik olarak bir ülke ekonomisinin üst üste en az iki çeyrek daralmasına resesyon diyoruz. Elbette bu daralmanın ne kadar uzun süreceği ve boyutu son derece önemli. Diğer yandan Fed Başkanı Powell’ın ABD ekonomisi için söylediği üzere yüksek enflasyonu indirmek için bu daralmaya ihtiyaç var. Hatta Powell bu daralmanın belirli ölçüde işsizliğe de neden olacağını söyleyerek “bunun acısız bir yolu yok” dedi. Ancak çok derin bir soruna neden olmamak için “ılımlı resesyon” senaryosuna yönelik olacak şekilde Fed’in faiz artış hızını yavaşlattığını görüyoruz.

MERKEZ BANKALARI NE YAPACAK?

2022 yılı merkez bankaları açsından da oldukça zor geçti. Görünen o ki 2023 de öyle olacak. Çünkü bir yandan merkez bankaları yüksek enflasyonla mücadele etmek zorunda iken diğer yandan ekonomi yönetimleri pandemi sonrası ve savaş dönemi nedeni ile destekleyici politikaları hayata geçirmek zorunda. Bu durum bir politika çatışmasını da beraberinde getiriyor.

Bu politika çatışmasının merkez bankalarının işlerini zorlaştırdığı aşikâr. Bu bakımdan başta Fed ve ECB olmak üzere büyük merkez bankaları son toplantılarında faiz artış hızlarını yavaşlattılar. Ancak konu bu kadar basit değil. Zira faiz artış hızlarının yavaşlaması enflasyonun hedeflenen seviyeye gelmesini geciktiriyor. Bunun farkında olan merkez bankaları ise politika faizlerini daha önceden tahmin edilen seviyeden daha yukarı koyacaklarını beyan ediyorlar. Tabi faizleri çıkardıkları yüksek seviyede ne kadar uzun süre tutmak zorunda kalacakları da ayrı bir tartışma konusu. Böylesi bir sürecin kaçınılmaz sonucu ise ekonomilerin potansiyel büyümelerini yeniden yakalayabilmesinin tahmin edilenden daha uzun süreceği.

SAVAŞ NE ZAMAN BİTECEK?

Konunun insani boyutunu tartışmaya bile gerek yok. Savaşın bir insanlık suçu olduğu besbelli bir gerçek. Öte yandan savaşın küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri de gün geçtikçe daha belirgin hale geliyor. Bu bakımdan savaşın ne zaman biteceğine ilişkin sorunun cevabı çok önemli. Dileğimiz savaşın bir an önce sona ermesi. Ancak gerçekler bunun çok kısa sürede mümkün olmadığını gösteriyor. Hatta henüz Avrupa en kötüyü görmüş de değil. Avrupa için esas zor dönemin 2023 kışı olacağı konusunu da bir kenara not etmek lazım.

EMTİA FİYATLARI NE OLACAK?

Küresel emtia fiyatlarındaki hareketleri izlemek için Bloomberg Emtia Spot Endeksi verisini takip ediyoruz. Söz konusu veriye göre küresel emtia fiyatlarında belirgin bir gerileme başlamış durumda. Ancak rakamlar savaş ve pandemi öncesi dönemin çok üzerinde. Tahminlere göre ise uzunca bir süre asla eski seviyesine geri dönmeyecek. Fiyatlar Haziran başında bu yana gerilese de halen 2008 Küresel Finansal Krizi ve 2010 Avrupa borç krizinde oluşan tepe noktalarının çok üzerinde. Savaş ve pandemi öncesi dönemin ise çok çok uzağında.