Rahip üzerinden ekonomik blöf

Türkiye’nin uzunca bir süreden bu yana yoğunluğu artan bir finansal saldırı altında olduğunu ve bunun nasıl yapıldığını fırsat buldukça yazılarımda örnekleri ile izah etmeye çalışıyorum. Ayrıca “ekonomi güvenliği” kavramıyla ekonomi ile yakından uzaktan alakası olmayan konuların nasıl ekonomiye etki ettiğini anlatmaya çalışıyorum. Dünya ekonomisinin ağırlık merkezi Batı’dan Doğu’ya doğru hareket ettikçe artan küresel gerilimin yansımalarını da sürekli ele alıyorum. İşte tüm bunların hepsini hem zamanlaması hem de tarzı ile eş zamanlı anlatmaya imkan tanıyan olay Perşembe akşam saatlerinde gerçekleşti.

Geçtiğimiz Perşembe günü akşam saatlerinde, ABD Başkanı Donald Trump, terör örgütleri FETÖ ile PKK adına suç işlediği ve casusluk yaptığı iddiasıyla yargılanmasına devam edilen ABD’li rahip Andrew Craig Brunson’ın serbest bırakılmaması durumunda Türkiye’ye geniş yaptırımlar başlatacağını ifade eden bir tweet attı.

Trump, Twitter hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “ABD, büyük bir Hristiyan, aile babası ve muhteşem bir insan olan Papaz Andrew Brunson’ın uzun süreli tutukluğu nedeniyle Türkiye’ye geniş yaptırımlar uygulayacak. Bu masum inanç adamı derhal serbest bırakılmalı!” ifadelerini kullandı.

Ancak benim en çok dikkatimi çeken konu tüm bunların zamanlaması. Zira zaten söz konusu rahip hali hazırda sağlık problemleri nedeniyle cezaevinden tahliye edilmiş ve ev hapsine alınmıştı. Ancak esas kritik gelişme bana göre Başkan Erdoğan’ın “İslam İşbirliği Teşkilatı Zirve Dönem Başkanı” sıfatıyla özel davetli olduğu 10. BRICS Zirvesi için Güney Afrika’ya gitmesiydi. BRICS ülkeleri içerisinde Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın olduğu ülkelerden oluşuyor. ABD’nin Çin ve Rusya’nın içerisinde bulunduğu bu yapıya karşı olduğu biliniyor. Erdoğan liderliğindeki Türkiye’nin de bu ülkelerle olan yakın ilişkileri ve stratejik ortaklık düzeyine evrilen sürecinin ABD’yi rahatsız ediyor olduğunu bilmek için de biraz gündemi takip etmek yeterli. Bu açından söz konusu açıklamalarının zamanlamasının Türkiye’nin 10. BRICS zirvesindeki temaslarında dikkatini dağıtmaya yönelik olduğu aşikar.

Trump’ın attığı tweet ile başlayan gerginlik ABD Senatosu Dış ilişkiler Komisyonu’nun Türkiye’nin uluslararası kuruluşlardan kredi almasını kısıtlayan bir tasarıyı kabul etmesi ile tırmandı. Peki bu karar Türkiye’yi ne kadar etkiler? Öncelikle şunu belirteyim ki; bu kararın “algısal” olarak finans piyasaları üzerinde bir etkisi olacaktır ancak sanıldığı gibi Türkiye’ye zarar verecek boyutlara ulaşması mümkün değil. Zira ABD’nin iç siyaseti yüzünden bu kurumların kredi politikalarını değiştirmesi söz konusu değil. Dahası, Türkiye’nin hali hazırda IMF ile bir borç ilişkisi yok. O konu çok uzun süre önce kapanmıştı. Dünya Bankası ise içerisinde 189 ülkenin olduğu bir yapı ve oy gücüne baktığımızda ABD’nin yönetimde sadece bir kişi atama gücü var. Türkiye’nin kredi ilişkisi olan EBRD (Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası) ile geçmişine baktığımızda Almanya’nın her türlü olumsuz girişimine rağmen Türkiye’nin kredi kanalının artarak devam ettiğini görüyoruz. İnanmayan Merkez Bankası veri dağıtım sistemine baksın. Türkiye’nin kullandığı kredi miktarı 2013’te 2 milyar dolar iken 2018’de 10 milyar dolar olmuş. Kaldı ki bu krediler uzun vadeli perspektife göre şekillenir. Yani öyle konu ile alakası olmayan yapıların kararları ana stratejiyi etkilemez.

Uluslararası ilişkiler hiç bitmeyecek bir oyundur ve ülkeler birbirlerini tartmak için genellikle blöf yaparlar. Bu, hem karşı ülkenin tavrının dozunu ölçmeye yarar hem de iç siyasette zaman kazanmaya imkan sağlar. Bu açıdan bu tarz durumlarda sakin kalmak en büyük güçtür. Elbette karşılıklı ilişkiler açısından “haddi aşan”, karşı ülkenin iç siyasetine müdahale niteliği taşıyan, hukuk sistemine dikte eden bu tarz açıklamalara en üst düzeyde cevap verilmelidir. Türkiye de bunu yaptı. Olaya ekonomik açıdan bakarsak ise bu son derece sakin izlememiz ve asla paniğe kapılmamamız gereken bir süreçtir. Elbette kısa vadede ufak tefek kur hareketlerini görebiliriz. Benim demek istediğim şu: emperyalist akıl sizi hataya zorlar ve kazanmak için sizin hata yapmanızı bekler. Bu en ucuz maliyetli ve en kazançlı yöntemdir. Türkiye’nin bu manada teknik gücü ve tecrübesi olduğunu biliyoruz. Ancak yine de hatırlatmakta fayda var. Türkiye’deki ekonomik aktörlerin, amacı panik havası yaratmak olan bu algısal saldırıya karşı sakin kalarak cevap vermesi gerekmektedir.