Ticaret savaşlarının gölgesindeki G20

Bu yıl ki G20 Zirvesi Japonya’da. Zirvenin ana temaları küresel ekonomi, ticaret ve yatırım, inovasyon, çevre ve enerji, istihdam, kadınların yetkilendirilmesi, kalkınma ve sağlık. Bu ana temalarda toplantılar yıl boyunca çeşitli düzeylerde devam etti ve nihayet sıra liderler zirvesine geldi. Zirve 28-29 Haziran tarihlerinde Osaka’da gerçekleştirilecek.

G20’nin ne olduğu konusunda oldukça fazla bilgi eksikliği olduğu aşikar. Hatta G20 ülkelerinin gayrisafi milli hasıla sıralamasına göre seçildiği ve sıralamadaki ilk 20 ülkeden oluştuğu yönünde doğru bilinen ancak son derece yaygın bir yanlış var. Hatta bir keresinde akademik ünvanlı bir ekonomistin G20 Antalya Zirvesi’nin Türkiye’nin büyüme rakamları yüzünden ilk 20’den çıkarsa iptal olacağına dair bir köşe yazısına bile rastlamıştım.

Peki nedir bu G20? 20’ler Grubu olarak adlandırılan, 19 devlet ve Avrupa Birliği’nden oluşan bir yapıdan bahsediyoruz. Kesinlikle uluslararası bir kuruluş değil. Yani bir merkezi ve sekretaryası yok. Yılda bir kez yapılan toplantılarda konuşulanlardan oluşan kapanış bildirisindeki ifadelerin bir bağlayıcılığı yok. Her yıl bir ülke dönem başkanlığını yapıyor ve yıl boyunca çeşitli düzeyde toplantılara ev sahipliği yapıyor. Ana temaları da dönem başkanı ülke belirliyor.

G20’nin kurulması fikri 1999 yılında Köln’de yapılan G7 zirvesinde gündeme geldi. O dönemde Asya’da yaşanan finansal krizinin etkileri o kadar kuvvetliydi ki G7 ülkeleri başkaca ülkeleri de sürece dahil etme fikrini benimsediler. Bu maksatla Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Almanya, Fransa, Büyük Britanya, Hindistan, Endonezya, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Afrika, Güney Kore, Türkiye, ABD ve Avrupa Birliği’nden oluşan yapı oluşturuldu. Görüleceği üzere bu listede gayrisafi milli hasıla sıralamasında ilk 20’de olmayan ülkeler olduğu gibi ilk 20’de olduğu halde listeye giremeyen ülkeler de var.

G20’nin önemini rakamlarla ifade edersek; gruptaki ülkelerin dünya üretiminin yüzde 85’ine, nüfusun yüzde 66’sına, uluslararası ticaretin yüzde 75’ine ve küresel yatırımın yüzde 80’ine sahip olduğunu söyleyebiliriz. Zaten G20’nin de amacı bu alanlardaki sorunları çözmek ve küresel işbirliğini artırmak.

Elbette hem G20’nin kuruluş amacı, hem seçilen ana temalar, hem de zirve sonrası kaleme alınan bildiriler gerçekten sorunlara çare gibi görünse de gerçekler çok başka. Mesela bu sene Japonya’daki zirvenin ana temalarından birkaçı küresel ekonomi, ticaret ve yatırım. Peki şu dünyanın ana sorunu ne? Ticaret savaşları.

G20 ülkelerinin 2008 krizinden bu tarafa ekonomide aldığı korumacı önlem sayısı 10 bin civarında ve başı 2000’e yakın korumacı kararla ABD çekiyor. Hatta Trump yönetimi ile beraber, tarifelerin sayısındaki artışlar, çok taraflı ticaret anlaşmalarından ABD’nin çekilmesi ve diğer ülkelere karşı alınan yaptırım kararlarını da hesaba katarsak durumun vahameti giderek artıyor. Dahası geçtiğimiz yılki liderler zirvesinden bu yana ülkelerin aldığı yeni korumacılık kararlarının sayısı ikiye katlanmış. G20 ülkelerinin aldığı korumacı karaların küresel ticarete maliyeti 1 trilyon dolardan fazla.

Görüleceği üzere G20 bir çözüm mekanizmasından daha ziyade ritüellerden oluşan bir yapı. Bu yapının işlevsel olabilmesi için Erdoğan’ın Antalya Zirvesi’ndeki önerisi olan sekretaryanın kurulması ve bildiri metninde mutabakata varılan hususların takibi için yaptırımları da içeren bir G20 anayasasının hazırlanması gerekiyor. Bu hem toplantılarda konuşulanların anlamlı olması hem de mutabakata varılan hususların hayata geçirilmesi açısından olmazsa olmaz bir şart. Değilse liderler zirvede sempatik açıklamalar yapacaklar ve ülkelerine döndüklerinde bildiklerini okumaya devam edecekler.