Afgan batağından çıkma çabasındaki NATO

00:0021/05/2012, Pazartesi
G: 5/09/2019, Perşembe
Mahmut Osmanoğlu

ABD öncülüğündeki NATO''nun Afganistan macerası sona eriyor. Süsleyip püsleyecekler ama Zirve özde bunun ilanını yapacak.Amerika''nın tarihindeki en uzun savaş haline gelen Afganistan savaşı 11 Eylül hadiselerinden sonra Elkaide örgütünü "dağıtmak", Afganistan topraklarını bir üs olarak kullanmasını sona erdirmek ve Taliban rejimini yıkıp Afganistan''ı demokratik bir ülkeye dönüştürmek amacıyla "Sonsuz Özgürlük" operasyonu kod adı ile başlatılmıştı.Operasyon ABD, İngiliz, Avustralya güçleri ve onlarla

ABD öncülüğündeki NATO''nun Afganistan macerası sona eriyor. Süsleyip püsleyecekler ama Zirve özde bunun ilanını yapacak.

Amerika''nın tarihindeki en uzun savaş haline gelen Afganistan savaşı 11 Eylül hadiselerinden sonra Elkaide örgütünü "dağıtmak", Afganistan topraklarını bir üs olarak kullanmasını sona erdirmek ve Taliban rejimini yıkıp Afganistan''ı demokratik bir ülkeye dönüştürmek amacıyla "Sonsuz Özgürlük" operasyonu kod adı ile başlatılmıştı.

Operasyon ABD, İngiliz, Avustralya güçleri ve onlarla işbirliği yapan Afganistan Kuzey İttifakı ile yürütüldü. Taliban kısa sürede çökertildi. Elkaide sırra kadem bastı. Ama savaş bitmedi. Amerikan işgaline karşı unsurlar direnişlerini her geçen gün artırarak sürdürdüler.

NATO sahneye 2003''de girdi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından başkent Kabil ve çevresinin güvenliğini sağlama amaçlı Aralık 2001''de oluşturulan Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü''nün (ISAF) kontrolünü eline aldı.

Ancak, 11. Yılını dolduran savaş Taliban rejimini yıkma dışında hedeflerine ulaşamadı. Amerika, NATO ve NATO dışı müttefikleri ile birlikte en uzun savaşında büyük bir hezimet yaşıyor ve şimdi prestijine en zarar verecek bir şekilde Afganistan''dan çıkmanın yollarını arıyor.

Taliban hükümeti yıkıldı ama unsurları yok edilemedi, son yıllarda gücünü daha da artırdı. Elkaide sıkıştırıldı ama dünyanın Yemen, Somali, Kuzey Afrika gibi diğer bölgelerinde uç vermesine zemin hazırlandı. Sözde demokrat bir hükümet kuruldu ama etkisini Kabil dışına taşıramadı.

Resmi rakamlara göre 3000 den fazla müttefik askeri Afganistan''da hayatını kaybetti. Afganlı muhalifler ve siviller ise on binlerce kayıp verdiler.

Ekonomik açıdan ise savaş Amerika''ya büyük bir darbe vurdu. Amerikan Kongresi Araştırma Servisi 29 Mart 2011 dokümanına göre (*) 11 Eylül 2001''den bu tarafa Irak ve Afganistan''daki savaş operasyonları, diplomatik operasyonlar ve Irak ve Afganistan''da savaşmış askerlerin sağlık giderleri amaçlı olarak 1,3 trilyon dolara yakın para harcandığı anlaşılıyor.

Afganistan''a 2011 yılında resmi rakamlarla 119 milyar dolar harcandığını söylersek işin ABD açısından ekonomik vahameti daha iyi anlaşılmış olur.

Asker artırımına gitmesine rağmen batağa daha fazla batmaktan fazla bir şey yapamayan Amerika ve NATO şimdi Afganistan''dan "güvenilir bir çıkış stratejisi" arayışında bulunuyor.

63 yıllık bir maziye sahip NATO''nun 25. ve Kuzey Amerika''da yapılan bu yüzyılın ilk zirvesinin odağında Afganistan olacak. Yabancı güçlerin Afganistan''dan çıkma yılı olarak öngörülen 2014 yılı sonrasında NATO''nun ne tür bir misyon üstleneceği karara bağlanacak; Bu misyonun, 2013 ortasında ülkenin güvenliğini tamamen devralacak Afgan ordusuna "eğit, öğütle ve yardım et" şeklinde şekillenmesi bekleniyor.

Bu arada, Afganistan''a muharip güç sağlayan Fransa gibi askerlerini daha erken çekmek isteyen ülkelerin tavrı ve onlara karşı 2010 Kasımında Portekiz - Lizbon''da yapılan zirvede "birlikte girip, birlikte çıkma" prensibinin nasıl işletileceği de merakla bekleniyor.

Ayrıca gelecek yıllar için Afganistan''a verilemesi beklenen dört milyar dolar için kimlerin ellerini ceplerini ne kadar sokacağının da belirlenmesi bekleniyor.

11 yıldır süren NATO''nun tarihindeki ilk denizaşırı misyonu, belki kendileri kabul etmekte zorlanacaklardır ama başarısızlıkla bitmek üzere bulunuyor.

NATO arkasında savaşın pençesinde bir Afganistan bırakacak. Afganistan''ın yeni bir sürece girme eşiğinde olduğu bu dönemde önemli olan Taliban dâhil tüm unsurları içine alan bir ulusal uzlaşı sağlanmasıdır. Aksi takdirde Afganistan''da "herkesin herkesle savaştığı" yeni bir iç savaş kaçınılmazdır.