Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

1900''lü yılların başıydı. Ankara''nın güneyinde tepelerin üzerine kurulu küçük bir köydü Çankaya; iklime dayanıklı, doğaya uygun tek katlı, birbirinden uzak evleriyle.

Evlerin uzaklığının aksine insanları birbirine yakın ve sıcaktı. Acıları, sevinçleri birlikte yaşasalar da, hayat kendi halinde, durağan, tek düze sürüp giderdi.

O gün geldi ve ne olduysa oldu…

Unutulmuş insanların toplandığı köye ''devlet kuşu'' kondu.

O andan itibaren devletle tanışan köyün, köylülerin hayatı değişti ve bir büyük Pembe Köşk 864 rakımlı tepede yerini aldı.

Mimarı belli olmayan Köşk''ün sahibi her dönem bellidir, hiç değişmedi: “Köylü milletin efendisi” olarak belirlendi ki, bu da “devletin efendisi” olamayacaklarının ilanıydı.

Çankaya''nın başına konan ''devlet kuşu'' devlet içindir.

Bunu anlamaları uzun sürmedi köylülerin.

Çankaya, devleti temsil eden bir mekana dönüştü. Millet, 864 rakımlı tepenin aşağısında zirveye baka kaldı.

“Köyle milleti” dağın eteklerinden tırmanmaya çalışsa da nafile…

864 rakımlı ''eski köy''den bu güne kadar 9 tane cumhurbaşkanı geçti.

10''uncusu da yolculuğunun son durağında.

Köylüler ne oldu derseniz...

Onu bilen yok...

80 senede yüksekte, tepelerde çok şey oldu…

***

Asker olan Mustafa Kemal Paşa, 1923''ten 1938''e kadar

15 yıl devletin başı olarak Köşk''te oturdu. Üst üste dört dönem seçilen Paşa, süresi dolmadan 1938''de öldü. Köşk''te geçen bu yıllar devletin felsefesini belirleyici, etkisi usun süren bir dalga

hareketi oluşturdu.

Paşa''nın gölgesinde kaldı, Köşk''e sonradan gelenlerin çoğu. Mevcudu tekrar etmenin ötesinde onu çağın şartlarıyla yeniden yorumlamanın cesaretini gösteremediler. Köşk''ü her an terk etmek zorunda kalacak misafirler gibi hissettiler kendilerini. Onun için gözleri kapıda oldu.

İnönü de bir askerdi. I. Cumhuriyet hükümetinde üstlendiği başbakanlık görevini 1937''ye kadar sürdürdü. 1938''den 1950''ye kadar 2. Cumhurbaşkanı olarak Köşk''te yerini aldı. Mayıs ihtilalinin ardından 1961''de tekrar Başbakanlığa döndü.

Celal Bayar, 1950''den 1960''a kadar 10 yıl boyunca sürdürdüğü Köşk görevinden 27 Mayıs ihtilaliyle ayrıldı, idama mahkum edildi. Mesleği askerlik olmayan ilk cumhurbaşkanı Bayar''ın cezası müebbete çevrildi, 1964''de rahatsızlığı nedeniyle serbest bırakıldı ve 1986''da öldü.

Cumhuriyetin ilk ihtilalinin lideri Cemal Gürsel, 2 yıl üniformasıyla Çankaya''da oturdu. Hastalığı imkan vermeyince, anayasa gereği 1966''da Cumhurbaşkanlığı görevi düştü.

Yine bir paşa, Cevdet Sunal. 1966''da geldi, 1973''te gitti.

5. Cumhurbaşkanı, yedi yıllık görev süresini normal şartlarda tamamlayarak Köşk''ün kapısından geldiği gibi çıktı.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı''ndan 1960''ta emekli olup, Moskova ve Madrit''te büyükelçilik görevlerinde bulunan Fahri Korutürk, 1973''de 6. Cumhurbaşkanı seçildi.

O da 7 yılını tamamlayarak 1980''de ayrıldı.

12 Eylül 1980 darbesinin kudretli generali Kenan Evren, darbeden iki yıl sonra 1982''de Pembe Köşk''e yerleşti. Genelkurmay Başkanı, ardından Devlet Başkanı ve nihayet 7 yıl süreyle cumhurbaşkanı olan Evren Paşa, 1989''da Köşk''ten inip Marmaris''e yerleşti. Paşa, o tarihten sonra fırça darbelerini tual üzerine kondurmaya başladı. Nitekim yaşı ilerleyince Paşa, Çankaya için “modern hapishane” demeyi de ihmal etmedi.

İsimler farklı, sıfatlar benzer olsa da buraya kadar Köşk''ün sahibi devletin sahibi oldu. Devlette kutsandı, kendi başına varlık haline geldi.

Fakat aykırı düşünen, kanıksanmış sürece ters tavır alan bir adam geldi; Turgut Özal. Başbakan''dı, sivildi, hatta dindardı. Askerlikle alakası yoktu. Mühendisti. Dünya görmüş, dış tecrübe edinmiş vizyonu ve ufku olan bir siyasetçiydi. Üstelik bürokrasiyi de biliyordu. Ülkede var olan anlam, kavram ve konum kargaşasının üzerine gitti. Oturduğu koltuğun ağırlığında kaybolmadı, devlet iktidarını, mevcut devlet felsefesini zorladı. Devletin sahibini şortla denetledi. Değişim dedi, statükoya direndi. Yeniden yapılanma dedi...

Özal, mücadeleye alışıktı, bu yolda öldürülmekten de korkmuyordu. Başbakan olduğu günlerde kurşunlandı. Önemliler ve değerliler ayrımını sorguladı. İki dönem başbakanlık yapınca, gözünü diktiği Çankaya''ya 1989''da çıktı. Pembe Köşk''ün rengine, canlılığına uygun bir ilk sima oldu. Toplumu pembe hayallerin arkasına taktı. Hayal etmeyi ve hayallerinin peşinden koşmayı öğretti. 8. Cumhurbaşkanı Özal, Çankaya''da

4 yılı doldurmadan görevi başında 1993''te öldü.

Toplum bu ölümü sıradan bir ölüm olarak görmedi. Ölen ihtilalci değil, bir sivil devrimciydi. O, devleti değiştiriyor, toplumsal talepleri canlandırıp harekete geçiriyordu. Kemal Paşa''nın kurucu felsefesini çağa yüzü dönüp olarak yeniden yorumluyordu.

Özal, sivil devrimci, toplumun zihin menajeri,

projesi olan bir insan ufkuyla yaşadı ve öldü.

Bir ara Özal''ı Anıtmezar''da ziyaret eden ve “Yakın dostumdu” diyen kırk yıllık siyasetçi, yedi sefer gelip altı sefer giden, darbelerin yıpratamadığı, şapkayı kaptırmayan ''barajlar kralı'' Süleyman Demirel''de bürokrasi tecrübesinden siyasete sıçramıştı. 30 yaşında genel müdür, 40 yaşında önce parti genel başkanı ve başbakan olan, İnönü''den sonra en uzun başbakanlık yapan Demirel, Özal''ın ardından 1993''te Çankaya''ya, devletin tepesine 9. Cumhurbaşkanı olarak oturdu. Elinden hiç bırakmadığı şapkası da yanındaydı. Demirel''in Çankaya''da oturduğu dönemde, Özal''ın getirdiği ufuk kararmaya başlayınca, o 7 yıl zor ve sıkıntılı geçti ülke için. Toplum aniden sindi.

7 yılda şapkanın altında nelerin yaşandığı şimdilerde daha iyi anlaşılıyor.

Ahmet Necdet Sezer Anayasa Mahkemesi Başkanı idi. Mahkemenin açılış yıldönümlerinde yaptığı hukuk ve demokrasi vurgusuyla ve bir de RP''nin kapatılma kararını okurken tanıdık onu. Her dönemin siyasetçisi, bir bilen olarak sunulan Demirel için 5+5 formülü konuşulup da, bu formülün delik deşik olduğu günlerin birinde Ecevit tarafından ortaya atılan bir isimdi. Sezer''in siyasetçi olmaması, üstelik hukukçu olması, büyük atılımların eşiğinde duran Türkiye için ''doğru'' bir isim olarak algılanmıştı yedi yıl önce.

Sezer 10. Cumhurbaşkanı...

Yedi yıl geldi ve geçti işte.

Sezer geldi ve gidiyor şimdi. “Bilge adamdan” geriye pek bir şey kalmadı, kendini aşamadığı için “krizlerin adamı” oldu.

Sezer''i mutlu etmedi Çankaya. 7 yıl içinde yüzünde hakiki bir tebessüm görmedim. Çankaya''nın onda hasıl ettiği mutsuzluğu o toplumla paylaştı, zaman zaman mutsuzluk aşılamaya da kalktı. Huzuru kaçan adamın tedirginliği, endişeli hali yakasından düşmedi. Siması bana hiç huzur vermedi, onu her görüşümde içimi bir endişe kapladı. Sezer Çankaya''yı anlamsızca bir uğraşla ''kaleye'' dönüştürdü. Özal''ın kazanımları Demirel''le yara almıştı, Sezer''le geri alındı Çankaya''da.

Sezer döneminde devlette statükocu bir örgütlenme gerçekleşti, demokrasiye karşı direniş başladı.

Sezer''in demokrasiyi geliştirici, toplumu özgürleştirici hiçbir hamlesini hatırlamıyorum. Sezer döneminde cesaretlenenlere bakıyorum da, marjinal gurupları, kimi darbeci askerleri ve rektörleri ve sık sık affa uğrayan silahlı militanları görüyorum.

***

Nice yedi yılları yaşadık dağın eteklerinde.

Çankaya''da uzunca kaldıktan sonra eşyalarını toplayan Evren Paşa köşkten inerken halka demokrasi umudu doğmuştu.

Özal Köşk''e çıktığında bayram yapmıştı halk.

Son dönem manşetlere “Perişan Süleyman” namıyla geçen Demirel köşkten adeta uzaklaştırılarak gönderildiğinde neşe içindeydi sokaklar.

Şimdi de Çankaya''da mahkumu gibi halktan uzakta yaşayan Sezer de oradan terk-i mevkie hazırlanırken yine bir bayram havası var ahalide.

Bir anket “Çoğunluk Sezer''i sevdi” dese de ben göremedim

o seven çoğunluğu. Bu bir jest olsa gerek.

Çankaya''da hiç sevmedim Sezer''i.

Ben bir tek Özal''ı sevdim Çankaya''da.

***

Kimi cumhurbaşkanları devletin tepesinde devlete ağırlıklarını koydular ve yön verdiler. Kimilerine de devletin o şaşalı koltuğu yön verdi. Koltuğu dolduranlar olduğu gibi, koltukta kaybolanlar da oldu. Bundan sonra da olacak.

Kimi cumhurbaşkanları, meslekleri gereği asker olarak geldiler, mesleklerini geldikleri yer, Çankaya''da olsa, icra ettiler ve gittiler. Kimi cumhurbaşkanları da sivil olarak geldiler, sivilliklerini terk ederek teslim olup gittiler. Mesleklerine ihanet edenler oldu…

Aradan geçen yedi yılda Sezer''in mesleğini unuttu toplum.

Hukukçu değil de galiba sadece bir bürokrattı demeye başladı.

Cumhurbaşkanlığı bir meslek değil, sadece bir görev tanımıdır.

Sıradan insan, mesleğini unutur, unutturursa önemli değil. Fakat bir cumhurbaşkanı mesleğini unutur ve topluma unutturursa, üstelik bir daha kendisi de hatırlamazsa, o toplumun, o devletin başına nelerin gelebileceğini düşünmek bile insanı ürkütmeye yetiyor. Zaten başımıza nelerin geldiğini, krizlerde tepelerde üstlenilen rolleri de yaşadık bu süre içinde.

Sezer''in 864 rakımlı tepede topluma ve devlete yapacağı en büyük hizmet kendisinin bir ''hukukçu'' olduğunu unutturmaması olacaktı... Fakat olmadı...

Merak ederim, Çankaya''da, Köşk''te, devletin tepesinde oturan insanların ve bugün Sezer''in rüyaları nasıldır acaba?Köşk''ün çizdiği pembe tablo değiştirir mi insan idealini, insan ufkunu?

Mesleğine, kendine, ilkelerine, rüyalarına yabancılaşır mı orada insan?

Devletin tepesinden, 864 rakımlı mevkiden toplumu görmek ne kadar da zor. Toplumu görenleri, toplum kendi vicdanında uzun süre yaşatıyor, kendisini gözetleyenleri de emeklilikle birlikte yokluğa mahkum ediyor.

Büyüklüğün alameti; mezar taşında değil, toplumun içinde yaşamak ve kronolojik tarihe hapsolmadan tarihe geçmektir...

10 tane cumhurbaşkanı.

Bazılarının isimleri ne kadar net, bazılarının isimleri ne kadar flu... Kimileri tarihe mal olmuş, kimileri de tarih…

Köylülere ne oldu derseniz... Onu bilen yok. 80 senede yüksekte, tepelerde çok şey olmuş... Eski köy, şehirleşti, çağ atladı. Çankaya''nın köylülerinden ise haber yok...

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...