Orhan Pamuk''un son romanı Masumiyet müzesini okumak için pek çok neden sayabilirim ki, ilk sırada kitabın adı var.
Yazar, “Masumiyet Müzesi”nde hayatın girdaplı yollarında bir aşk yolculuğundan söz ediyor, aşkın oluşumuna, insanı değiştirme gücüne tanıklık ediyor.
Yani insan değişiyor…
Yola çıktığı gibi değil hiç kimse…
Bu duygu hem benzerlik hem de farklılık kaydıyla hepimizde var, kimimiz yaşadık, yaşıyoruz, kimimiz henüz o aşk yoluna giremedik.
Her aşk masum başlar.
Sevmek de öyledir, masumdur, erdemli bir insanlık halidir.
“Masumiyet”le sürdürebildiğimizde aşk hali ve içinde barındırdığı derin duygu dünyası yöneldiği insandan daha çok onu yaşayana tesir eder.
Aşkı kim içinde yaşarsa aşkın süreç ve sonuçlarından da o etkilenir, o şekillenir. Aşkı içinde taşıyanı büyütür aşk…
Onun için bütün aşklarda kendimizden bir şey buluruz.
Nerede yaşarsak yaşayalım insanız ve biz birbirimize aitiz.
“İnsanlık ailesi” diye bir gerçek var.
Yaşanmış her şey insanlık için bir tecrübedir.
“Masumiyet müzesi” beni “insanlık galerisi” kavramına götürdü.
Tek tek hepimizin hayatından, zamana direnen iyi ve kötü hallerimizin bir noktada toplanmasıyla oluşur insanlık galerisi.
Kimimizden sızmalar olur, kimimizden damlalar düşer, kimimizden de gürül gürül akar oraya.
İnsan hem kendine aittir, hem de başkalarına.
İnsan hem maziye aittir, hem şimdiye, hem de atiye.
Bu üç zamanın tesiri altındadır hayat boyu.
Bu tarihi varlık alanı içinde etkilenme, etkileme ve sorumluluk düzlemi bizde insanlığa ait olma şuurunu oluşturur.
Her insan hem özeldir, hem de genel.
İnsanın “özel” amaçları olduğu gibi “genel misyonu” da vardır.
Yani insan merkezden çevreye doğru herkesten sorumludur.
Bazı insanların fikri ve gönlü dünyadan daha büyüktür, daha kuşatıcıdır. Sorumluluk seviyesi onun idrak ufku ve kalp kültürü ile belirlenir.
Var olmaktan maksat iyi olmak, iyiliğin önünü açmak ve insanlık galerisine insanlığın yüz akı tablolar bırakarak orada “masumiyeti” hakim kılabilmektir.
Hepimizin hayatı insanlık galerisine akarken beşeriyetin hali tek bir vücut gibi önümüze seriliyor.
Bugün yaşadığımız dünya bizden öncekilerin de tesiri olmakla birlikte bizim eserimizdir. Bizim ne ve nasıl olduğumuzun büyüteç altındaki durumudur dünyaya dair gördüklerimiz.
İnsanlığın başına sürekli yeni gaileler açılıyor. Açlık, yoksulluk, şiddet her yerde kol geziyor. Zulüm almış başını gidiyor. Güçlüler zayıfları ezmenin peşindeler. Haklılığını gücünde görenler ne kural biliyorlar ne de bir değer tanıyorlar. Kin ve nefrete doymayan bir dünya var elimizde...
Dünyayı “ağıt meydanı” olmaya sürükleyen zalimlerin kibirliliği, cesareti, küstahlığı ve hoyratça her yeri ve herkesi istila düşüncesi de bizim eserimizdir.
Çünkü yetirince “iyi” olamadık.
Yeterince iyiliği örgütleyemedik.
Kötülüğün karşısına aşılmaz bir set gibi çıkamadık.
Çoğu zaman suiistimal ettik iyiliği.
İyiliği de bir menfaat aracına dönüştürdük.
İyiliği büyüten ve iyiliği yaygınlaştıran bir büyük mücadelenin içinde yer almadık.
Kötüler kadar “kararlı” olmadık iyilik mücadelemizde ve dolayısıyla insanlık galerisine “masumiyeti hakim kılacak” tesirli bir “hal” taşıyamadık.
İnsan, hem kendine hem de insanlığa karşı sorumludur.
Aşkı, sevgiyi, iyiliği, merhameti, muhabbeti, fazileti, cesareti, fedakârlığı, selamı, cömertliği, yardımı, mürüvveti ve masumiyeti yaşayıp yeryüzünde yaygınlaştırabilseydik; insanlık galerimiz bu kadar kan kokmaz, rengi bu kadar koyu ve ışığı bu kadar sönük olmaz ve ağıtlar yerine aşklar yükselirdi, insanlığı büyüten aşklar…
Biz önce iyiliği öldürdük, ardındanaçıldı bütün kötülüklerin kapısı. İyilikten kopunca yapayalnız kaldık. İçimizde korlarından yeniden doğamadı iyilik.
İyiliğin bizden uzak yerlerde ve bizden uzak insanlarda ölmesine seyirci kaldığımız anda ölüm sırasına bizde girdik...
Bazı suçlar, bazı suiistimaller, bazı hatalar, bazı duyarsızlıklar, bazı özensizlikler, bazı ilgisizlikler anlayışla karşılanamaz, çünkü sonuçları bireysel değildir, merkezden çevreye doğru herkesi ilgilendirmeye başlar...
İnsanlık umursamazlığı kaldırmıyor.
Başlangıçta iyilik de kötülükte bir notadır.
Bir kötülük dünyanın en uzak noktasında belirse de, eğer ona kayıtsız kalır, bana zararı yok, kime dokunursa dokunsun dersek er ya da geç sınırlarımıza dayanır.
İyilik de öyledir.
İlk hareketini çok uzakta da alsa ikisi de yakındır bize...
İyiliğin içine gizlenmiş kötülükler var.
Yaşadığımız yer sabit olabilir ama yapıp ettiklerimiz, duygu ve düşüncelerimiz sınır tanımaz, sürekli seyyaliyet halindedir.
Şimdi burada durup düşürürken, hissederken dünyanın herhangi bir yerinde ve zamanın sonraki dilimlerinde kimleri nasıl etkilediğimizi bilemeyiz ama bir etkileme ve etkilenme gerçeği hep vardır.
Hepimiz sorumluyuz birbirimizden.
Bizden istenen “iyiliği yaşatmak” ve “masumiyeti” sürekli kılmak…
İnsan hayatı kaygılı yaşamalı, iyilik size emanet edildiğinde insanlığın da size emanet edildiğini bilmelisiniz.
Ne tek tek insanları ne de bütün bir insanlığı kirletmeye, sukutu hayale uğratmaya kimsenin hakkı yoktur ve bu bir insanlık suçudur. İyiliği öldürmek insanlığı öldürmek demektir.
Ölü insanlar aşk yaşayamazlar...
İnsanın düşüncesi sağlam değilse yaşantısı da sağlam olamaz.
Eğri çubuğun gölgesinin düz olduğunu gördünüz mü hiç!..
Hırs, öfke, şehvet, servet, gösteriş gibi “nefsani tutkularla” iyilik yapılmaz.
İyilik; fazilet, cömertlik, mürüvvet, merhamet, masumiyet gibi “vicdanı tutkularla” yapılır.
Dünya hayatı aldatıcıdır.
Nasıl oluyorsa maddi zenginleşme manevi kaybı da beraberinde getiriyor, fikirde ve gönülde yozlaşma beliriyor.
Kendi halinde yaşayan bir derviş soruyor: “Dün yokluk içinde yapmadığımız hataları bugün varlık içinde yapıyoruz, neden?”
Kuran diyor ki, “Mallarınızı Allah yolunda harcayın. Kendi kendinizi tehlikeye atmayın. İyilik edin. Şüphesiz Allah iyilik edenleri sever.”
İyiliğin ölmesi insanlık galerisine nasıl yansır…
İyilik ölmedi ama ölebilirim dedi. Unutmayın iyiliği korumak bütün insanları korumak gibidir.
İyilik insan olma emaresidir ve iyilik bir insanlık emanetidir…
İyilik daveti yapanların iyiliğe önce kendilerini inandırmaları şarttır...
İçinize bir kötülük geldiğinde dünyayı düşünün, savrulmuş halde yaşayan insanlık ailesinin halini düşünün…
Dünya iyiliğe muhtaç.
Bu çapta bir iyiliğin ne telifi olur ne de tevili…
Size bakarak kimse “iyilikten” vazgeçmesin, bu sizin felaketiniz olur.
İyiliğin karşıtı olan kötülüğe tavır almak bir ilkedir, onun ismi ve kimliği olmaz...
İyilik edenleri seven Allah, iyiliğe kötülük edenleri ne yapar acaba…
Son yaşadıklarımız “ihtar” olmalı hepimize…
Samimi inancım şudur; teker teker bizler iyilikte zaaf gösterdiğimizde insanlık için tehlikeler büyüyor demektir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.