Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
51

Bildirimler

Sosyal bilimciler için oldukça verimlidir, Türkiye''nin sosyal dokusu, toplumsal hareketleri, fikir akımları, inanç yorumları, kültürel birikimi, bireysel ve toplumsal değişim, dönüşüm, başkalaşım serüvenleri, gösterileri, protestoları, şahsiyet ve kimlik mücadelesi, olma ve öldürme dönemleri, büyük kırılmaları…

Bu zengin ve verimli ortam, sözlü geleneği aşıp kendisini yazı ile yeniden inşa edemediğinden olsa gerek ''anlatım''larda gerçeklik hızla kaybolduğundan, üstelik mitleşmelere yenik düştüğünden, ''anlama''lar ve ''anlam''da kayıt altına alınamayacak kadar büyük sapmalara uğrayarak hızla yitip gidiyor. Bu da asıl olarak sosyal bilimler ve tarih açısından verimli olan o vahayı bir bataklığa çeviriyor.

Çoğu zaman henüz yazıyı keşfedememiş bir toplum gibi davranıyor Türkiye''nin toplumsal kesimleri.

Sözel inşada belirleyici olan elbette reflekslerdir.

Onun için, o kesimleri, o aktörleri okuyamıyor, sadece ve sadece kırk ince elekten geçmiş sözlerini dinliyoruz.

O da kendisini bize ancak bir masal öğesi gerçekliğinde dinletebiliyor.

Belki de o yüzden bizde sosyal tarihçilik pek fazla gelişmiyor.

Gerçeklik ve ayrıntı olmazsa sahici bir tarih de mümkün olamaz.

Tarihi olmayanların ya da tarihte olmayanların yarınları da olmaz. Olsa da başkaları tarafından anlaşılamazlar.

Bir döneme tanıklık - aktörlük yapmış liderler susuyorlar.

Sağcılar, solcular, liberaller, muhafazakârlar, aleviler, İslamcılar, ulusalcılar…

Ülkede umumi bir küskünlük hali var.

Hepsini, birbirinden uzak ve bir o kadar da alakasız duran farklı zamanlara ait siyah beyaz karelerini, zihnimizde zoraki birleştirerek yorumlamaya, çözümlemeye çabalıyoruz.

Beyhude bir uğraş bu.

Gerçeğin bilgisini vermiyor, en fazla sanılar, zanlar, tahminler oluşturuyor aklımızda...

O yüzden biz onların düne ait yapıp ettiklerini, eylemlerinde duran; kim, nerede, niye nasıl, neden, niçin gibi sorulara yeterli cevap bulamadığımızdan, zafer ve yenilginin onlardaki karşılığını mutlak anlamda öğrenemediğimizden, yani dünlerini yeterince bilmediğimizden, bugünlerini, bugünkü kaygılarını, değerlerini, nüanslarını, vurgularını, iç ve dış anlamlandırmalarını, duyarlılıklarını, hissedişlerini de anlayamıyoruz.

Çünkü insan, bilmediğini ve daha ötesinde hissedemediğini anlamaktan uzakta konumlandırıyor kendisini.

Böyle olunca kuşkuyla bakıyor, kuşkuculukla da onları mahkûm ediveriyor kolaylıkla. Onların değişime, gelişmeye temas etmelerine izin vermek istemiyor.

Sözlü kültür, sözel inşa hayatı taşımaya yetmiyor.

Söz büyük ölçüde sanaldır ve ancak birkaç kişi arasında kalan bir gerçektir.

Yazı ise her zaman ve her yerde gerçektir.

Söz zamana direnemez.

Yazı zamana direnir.

Sağcılığın, solculuğun, İslamcılığın aktör ve figüranlarının yazılmayan ve belki de yazılamayan tarihi “ön yargı bataklığı”ndan beslenerek “farklılıkta birlik” kurma ufkunu karartıyor.

Sözel tarih inşası sorunludur. İktidar kuşatması altında bir anlatım, iktidarca bir anlatım…

Nasıl görünmek istiyorsan o kadar anlatıyor, kendini o kadar sunuyorsun. Bunu herkes yapıyor.

Parça bütünün tamamlayıcısı olacakken, o cüretkarca bütüne hükmediyor.

Bir “ahlaksız takiyye” geliştirilmiş yaşatılıp duruyor.

Kamplaşmaların, kavgaların, ölümlerin, asmaların, kesmelerin, yakmaların, yıkmaların, hırsların, ihanetlerin, iktidar ve güç mücadelelerinin, ideolojilerin, dayatmaların, dramların, yitip gitmelerin, hüsranların, büyük düş kırıklıklarının, cinnetlerin, toprağa düşen kan, ter ve gözyaşının, ihanetin, zaferlerin haritası gibi duran yakın tarih ayrıntılarıyla bilinir kılınamadı bugün.

Gün geldi ucuz kahramanlıklar, sokakları, devleti, kışlayı, siyasal partileri, üniversiteleri, sendikaları, medyayı… esir aldı.

Bilinseydi, tarih sık sık tekerrür etmez, toplum aynı tuzaklara düşmezdi.

Belki de bu bir bilinçle “bilinç yarası” olsun diye yapıldı.

Kurtarıcılardan kurtarılamadı bu ülke. Eline güç geçen ülkeye heykelini dikmeye kalktı.

Sağcılar, solcular, İslamcılar, laikler, liberaller, muhafazakarlar, devletçiler, ulusalcılar… Ötekini önemseyerek keşfetmeye çalışmadılar…

Bu erdemi göstermedikleri yetmiyormuş gibi üstelik kendilerini hakikatin yegana sahibi görüp her fırsatta kendi muhitlerini dayattılar.

Hakikati inşa edemedikleri gibi, doğruları da pervasızca yok ettiler.

Onun için “herkes herkesin kurdu” oldu, kimse kimseyi anlamadı.

Tek bir dil gelişti, o da iktidarın dilidir. Hiçbir iktidar, diliyle kendi toplumuna ses vermedi. Mutlu azınlığın iktidarından gelen nutuklara, “makul çoğunluk” olması istenen sindirilmiş toplum boyun büktü.

Bugün “anlama”nın önünde bir büyük engel olarak duruyor bunlar.

“Kendini yüceltmek” ve “ötekini aşağılamak” arasında bir sarkaç gibi gidip geliyor toplumsal aktörler...

Kendi gerçekliğini belirlemek ve ötekini anlamak için; aidiyet-gurup-devlet aygıtlarının iktidarlarını önemsemeden, iki yönlü ve oldukça yoğun bir çabaya ihtiyaç var:

Bir; Kendini anlatmak ve kendi keşfini ötekisi için kolaylaştırmak.

İki; Anlama isteğine güç katmak ve anlamak için kendi önyargılarından mümkün olduğunca uzaklaşmak, nötr bir yerde “sakin” durmak.

Anlamak güçtür, tıpkı bilmek gibi…

Yazmak yaşamına, eylemlerine tanıklar bulmak, kendini deşifre etmektir. Yazmak özgürlüktür ve yazmak pişmanlıktır.

Yazmak sana ait hataları, yanlışları, günahları kabul etmek, gerçeği aramaktır.

Yazmak özgürlük talebinde bulunmaktır.

Yazmak kendi gerçeğini inşa etmek,

kendi ruhunun heykelini dikmektir.

Yazmak yargılanmayı göze almaktır, var olmaktır.

Sözle yetinmek; kontrollü pasif olmak, korkmak, saklamak, sınırlamak, renksizlik, fluluk, kendinden şüphe duymak ve yaptıklarından kaçmaktır.

Sahi neden bu ülkede yaşandığı oranda yazı gelişmemiş. Neden insanlar yaşadıkları kadar yazıda da var değiller.

Yazı gösterir, söz saklar.

Neden saklanıyoruz. Neden utanıyoruz, neden yaşadıklarımıza sahip çıkamıyoruz?

O halde neden yaşadık ki onları!

Neden düne yazıyla ışık tutulmuyor, neden kendi keşiflerini bizim için kolaylaştırmazlar, neden onların dün yapıp ettiklerini, bugün tanık olmamıza izin vermezler?

Neden yazmıyorlar?

Biz, neden ve niçin çağrışımlarla, iktidar yazımı düne ait tarihlerle kandırılalım ki?

Ben tarihi dıştan şekillendirenlere değil, kendi dönemini içten, olup bittiği gibi anlatanlara güveniyorum.

“Şimdi vakti değil, günü geldiğinde yazılır” türü maslahatçı cümleleri de inandırıcı ve gerçekçi bulmuyorum.

Bugün yazılması gerekenler, ertelenirse yarın aynı gerçeklikte asla yazılamayacaktır.

“Yazmamak” büyük ve asırları etkileyebilecek bir kusurdur.

Bence bu ülkede anlaşılmamaktan ya da yanlış anlaşılmaktan şikayetçi olan kesimler daha çok yazmalılar. Çünkü en az onların geçmişlerini biliyoruz ve en çok anlar çekilen fotoğraftan rahatsızlar.

Öyleyse sözle değil yazıyla anlatın kendinizi…

İlk önce kim yazacak “verilemeyecek hesabım yok” diyebilecek?

Kim olursanız olun, bir ülke, bir geçmiş ve bir gelecek için sizin tek başınıza ''anlamlı'' ve ''iyi'' olmanız yetmez. Küçük küçük ötekilerin ya da büyük toplumun, size nasıl baktığı, sizi nasıl gördüğü, sizi nasıl tanımladığı en az sizin kendi gerçekliğiniz kadar önemli.

Bizde konuşması gerekenler susuyor, susması gerekenler çok konuşuyor. Büyük bir gürültü kirliliği var. Şimdi nasıl bir zeminde var olduğumuzu analiz edememenin ve geçmişin ihanetleriyle yüzleşme cesaretini gösterememenin getirdiği belirsizlik ve korkular geçmişten bugüne ve yarına akıp gidiyor.

İşte ihmal edilmemesi gereken bir nokta daha.

Tarih ihmalleri affetmiyor.

İhmalin bizi, bu toplumu getirdiği nokta: Anlatmadıkları, yazmadıkları için anlamıyoruz, anlamak istemediğimiz için anlatamıyorlar.

Yazıyı keyfedememiş, söze yenik düşmüş bir toplum, bu hayata ait olmaktan daha ziyade bir masal öğesi gibi duruyor.

Yine yüzleşme vakti…

İntikam duygusuna kapılmadan tarihle yüzleşmek için şimdi, en yakınından, seni en çok sarsan olumsuz olaylardan başla, azmini de öğretilmiş-ezberletilmiş olana isyanından alarak...

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...