Ortada "28 Şubat" var yandan geç

10 Aralık 1999 Türkiye için büyük bir anlam taşıyor. Çünkü bu tarihte Helsinki''de toplanacak olan AB zirvesinde Türkiye''ye "aday ülke statüsü" verilip verilmeyeceği karara bağlanacak. İstanbul''daki AGİT zirvesinde, gelecek yüzyılın demokrasi ve insan hakları rotasını belirleyecek olan "İstanbul şartı"na imza attık ve demokrasinin birinci liginde yeralmak istediğimizi bütün dünyaya ilan ettik.

Ancak uygulama safhasında, Türkiye''de işlerin o kadar da kolay olmadığını görmek gerekiyor. Bir kere her şeyden önce Türkiye, sivil siyasetin dinamitlendiği, hukukun siyasallaştığı ve toplumsal travmaların yaşandığı "28 Şubat" gibi özgür dünya ile ilişkilerinin zedelendiği fevkalade olumsuz bir sürecin içinden geliyor. Üstelik, dünyaya kapalı bu sürecin henüz bitip bitmediği de şüpheli. Bakarsınız, bir MGK toplantısında "Kopenhag kriterleri" ansızın "dış düşmanlar"ın bir oyunuu olarak niteleniverir. İşte o zaman 20. Yüzyıl''ın Soğuk Savaş şartlarıyla başbaşa kalabiliriz. Doğrusu, böyle bir şeyi düşünmek bile insana ürküntü veriyor. Ama ne yapalık ki burası Türkiye. Bu yüzden siz siz olun, bu ülkede "28 Şubat" diye bir kabusun yaşandığını hiç mi hiç unutmayın ve de aklınıza mukayyet olun.

Helsinki zirvesi yaklaştıkça devletin bir kanadı, "28 Şubat"ın etrafından dolaşarak Türkiye''yi 21. Yüzyıl''a taşımaya çalışıyor. Diğer bir kanadı ise, dünyaya kapalı bir Türkiye için harıl harıl korkular üretiyor.

Ankara''nın bu korkuları zaman zaman öylesine trajik bir hal alıyor ki, deprem felaketiyle sarsılan insanlarına karşı olan asli görevlerini bile terkederek, bütün enerjisini, "yeni yasaklar" için seferber olabiliyor.

Ancak kim ne derse desin, eğer Türkiye gerçekten Avrupa Birliği''ne girmek istiyorsa, "Kopenhag kriterleri"ne uymaktan başka bir seçeneği yok. Helsinki zirvesinde "adaylık statüsü" verilse bile Türkiye''nin yerine getirmesi gereken bir takım yükümlülükleri var. Yoksa, 21. Yüzyıl boyunca bir kenarda hep aday ülke olarak kalabilir.

Açıkçası, Avrupa''nın insan hakları ve özgürlükler konusundaki taleplerini "müdahale" olarak değerlendirip "alınganlık" yapmanın bir anlamı yok. Bakın, AB''nin Türkiye temsilcisi Karen Fogg geçtiğimiz günlerde Türkiye ile ilgili olarak şu ağır değerlendirmeleri yapmıştı:

"Türkiye''de temel insan hakları, ekonomi ve ordunun siyasetteki etkinliği konusunda hala kaygılarımız var...

Elimizde ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü gibi konuları içeren uzun bir liste var. Bunların bazıları uzun vadeli ve diğerlerinden daha ciddi...

Ordununu siyasetteki rolünün gerçekten henüz azaldığını söyleyemem. Azalıyor gibi görünmüyor."

AGİT zirvesinde Türkiye''ye gelen AB Dönem Başkanı ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Martti Ahtisaari de adaylığımız konusunda bir takım şartlar içeren bir mektup bıraktı ve gitti: "MGK yapısının değiştirilmesi veya kaldırılması, Türk Silahlı Kuvvetleri''nin rolünün azaltılması, Kürt sorununun çözülmesi için kültürel hakların verilmesi ve idam cezasının kaldırılması."

İlk bakışta bütün bunlar, Türkiye''nin egemenliğine "müdahale" olarak görülebilir. İyi hoş da, peki evrensel insan hakları ve demokratik standartları nasıl yakalayacağız? Bugüne kadar yaşananlar gösterdi ki Ankara kendi iradesiyle, kendi insanının demokrasi ve insan hakları taleplerini kolay kolay karşılayamıyor. "Ulusal onur"a evvallah da, eğer Türkiye''yi yönetenler, bu "onur"u birtakım yasakları sürdürmek için araç olarak kullanıyorlarsa, o zaman oturup iki kere düşünmek gerekiyor. Hem unutmayalım ki, Türkiye "tek parti" döneminden çok partili hayata da ancak BM''ye girebilmek çin geçmiştir.

Türkiye bundan böyle, AB''ye giriş sürecinde yeni sürprizlere de hazır olmalıdır. Özellikle APO''nun idamının Yargıtayca onanmasından sonraki bu yeni dönemde Türkiye''nin başının epey ağrıyacağı muhakkak. Büyük bir ihtimalle "idam" Meclis''ten geçecek ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanacak. Ancak "infaz" işi biraz karışık. Şu anda hükümet, "keskin" bir bıçağın sırtında duruyor. Bir yanda toplumun bu konudaki hassasiyeti, bir yanda Avrupa''nın talepleri. En ufak bir "sapma" bütün dengeleri altüst edebilir.

Apo idam edilsin ya da idam edilmesin, bir gerçek vak ki, yeni süreçte Türkiye''nin bazı eski yasalarını ve alışkanlıklarını değiştirmesi gerekecek. Örneğin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi "Apo davası"nı görüşürken muhtemelen Türkiye''deki DGM''lerin tümden kaldırılmasını isteyecek. Biz de oturup bunu egemenliğimize "müdahale" olarak değerlendireceğiz. Belki de sonuçta, askeri hakimlerin çıkarılmasında olduğu gibi önce itiraz edip, sonra DGM''leri kaldıracağız.

Peki ama, bu "ulusal onur" işini hep Avrupa''nın talepleri önümüze geldiğinde mi hatırlayacağız? Bazı değişiklikleri de kendi irademizle gerçekleştirip "onurumuz"u kurtarsak olmaz mı?