Eziyet, ölene mi kalana mı?

Müslüman ülkeler arasında, 250 milyona yaklaşan nüfusuyla, en kalabalık ülke olan Endonezya''da her türlü insana, her türlü inanışa, her türlü lisana rastlamak mümkün.

Bu kadar çeşitlilik kâfi gelmezse, dünyanın başka yerinde görülmeyen hayvan ve bitki türlerini de sayabiliriz.

Endonezya halkını birleştiren slogan şöyle: “Bhinneka tunggal ika”. Anlamı: Çeşitlilik içinde birlik.

Grubumuza rehberlik eden Endonezyalı Emin Bey, “Ülkenin her tarafını gezmek isterseniz, iki yüz yıl boyunca dolaşmanız gerekir” dedi. “O yüzden biz sizi, ülkenin bütününü temsil eden bir parka götüreceğiz.”

Ufak bir göl içinde Endonezya''nın adaları oluşturulmuş. Değişik bölgelerinde yapılan evler, orijinal haliyle bire bir ölçekle inşa edilmiş.

Her bölgenin mimari yapısı birbirinden epeyce farklı ve hepsi de birer mimari harikası.

Müslümanlar, Hıristiyanlar, Museviler, Budistler, Brahmanlar, Hinduistler, tabiat güçlerine tapanlar, Şintoistler ve Konfüçyanistler, Şamanistler, bateristler ne ararsanız var.

Biz rastlamadık ama arada ateistler de vardır herhalde.

Bir taksi şoförüne “Are you Muslim?” diye sorduk, “Müzeyi geçtik, geride kaldı” diye cevapladı. Galiba onlardandı.

Bazı yerde bir köy, komşu köydeki insanlardan farklı konuşuyor, bir ada diğerinin dilini anlamıyor.

Eğer vaktiyle “Bahasa Endonezya” ortak dil olarak seçilmeseydi, kimse kimseyi anlamadan yaşamaya devam edecekti.

Ülkenin adı Latince ve Yunanca iki kelimenin birleşmesinden alıyor. İndus ile ada anlamındaki nesos birleşmiş, Endonezya oluşmuş.

Rehber eşliğinde gezerken, mimari yönden epeyce fakir görünen bir muhite geldik. Orada kırk karısı olan bir adam yaşamaktaymış.

Adamı göremedik, bir yere gitmiş. Fakat işin sırrını merak edenlere rehberimiz açıklama yaptı.

İlk söylediği, “Sinirlenmek yok, stres yok, gerginlik yok” oldu. Relaks, relaks, relaks...

Mimarideki fakirliğin de sebebi anlaşıldı. Adam yatırımı binaya değil, kadına yapmış. Ve tek başına “Bhinneka tunggal ika”yı sağlamış.

Garip inanışlılardan birinin örnek evine geldiğimizde, cenaze törenleri hakkında ayrıntılı bilgi edindik.

Diyelim adam öldü. Kimse ona ölü muamelesi yapmıyor. Üç odalı evin bir odası ona tahsis ediliyor. Adam bir sedire oturtuluyor. Bir hafta boyunca önüne yemek konuluyor, onunla konuşuluyor... Cevap vermese de sorular soruluyor, olan biten olaylar anlatılıyor. Karısı gelip orada uyuyor.

Ülke ekvator çizgisinin hemen yanı başında. Pencereden kafayı çıkaran çizgiyi görecek neredeyse. Dolayısıyla her zaman sıcak. O sıcakta ceset iki günde kokmaya başlar. Ama onlar duymuyor.

Bir hafta sonra adamı sedirden alıp yatırıyor, üzerini örtüyorlar. Nice zaman sonra koku dayanılmaz hale gelince, ilaçlarla mumyalama işlemine geçiliyor.

Epey zaman sonra, tekrar ilaçlamak gerekiyor. Bu sefer bezlerle sarmayı da ihmal etmiyorlar.

Ölümünün üzerinden iki yıl geçtikten sonra, bütün sülale bir araya geliyor. Uzakta yakında kim varsa tam tekmil toplanıyor.

İşte o zaman yedi sığır keserek cenaze töreni yapıyorlar. Törende ağlamak yasak. Herkes gülüp eğlenmek, müzik eşliğinde dans etmek zorunda.

Törenin sonunda cenazeyi alıp dağa götürüyor ve kayaların arasına oturur vaziyette sıkıştırıyorlar. Ondan öncekilerin yanına. Kesilen manda veya öküzlerin boynuzları evin direğine asılıyor. Eziyet, ölene mi kalana mı, anlaşılmıyor.