Ekonomide Gerçek Gündem

Bugünlerin popüler konusu dövizde yaşanan hareketlilik. Son günlerde tüm kesimler nerede satış yapılması gerektiğini konuşuyor. Bu aslında çok büyük bir değişim. Geçmiş yıllarda olsaydı alım yapmak için fiyata bakılmaz, bireyler dövize yatırım yapardı. Ancak geçmişte yaşananlardan yerli yatırımcıların ders çıkardığı söylenebilir.

Bir başka konu IMF ile olası bir anlaşma için özel sektör ve hükümet kanadı arasında yaşanan yaklaşım farklılığı. Bu konu daha çok su götürür. Çünkü hükümetimizin ve ekonomimizin durumu geçmiş yıllardan çok farklı. IMF bugün İzlanda, Macaristan, Ukrayna ve diğer ülkelerin müşteri olmasının verdiği moralle varlığını sürdürmenin keyfini çıkarabilir. Ancak aynı keyfi Türkiye ile yapacağı anlaşmada alamayabilir.

Tüm bunlar bir yana, bundan sonra ülkenin gerçek konusu ve gündemini, büyüme oluşturacak. Aslında IMF ile anlaşmanın hükümet tarafından ağırdan alınmasındaki nedenlerden biri, büyüme konusunda hükümetin yaklaşımı ve bu yaklaşımın IMF''nin standart politikaları ile çelişmesi.

Küresel kriz artık hızlı bir şekilde en önemli yan etkisi olan reel sektöre dönük sıkıntılar ve büyümeye dönük yavaşlamalar olarak tüm ülkelerin kâbusu olmaya başlayalı uzun zaman oldu.

ABD, Asya, Avrupa bölgeleri farklı oranlarda da olsa durgunluktan etkilenecekler. Bu nedenle başta otomotiv olmak üzere reel sektöre yönelik destekleri gündemlerine almaya başladılar bile.

Ülkemizin bankacılık ve finans alanında krizle ilgili sıkıntısı olmasa da reel sektörün büyümede yavaşlama sinyalleri verdiği görülüyor.

Garanti Yatırımın yaptığı bir araştırmaya göre ihracatta yavaşlama ve iç satışlarda daralma üretimi aşağı çekiyor.

Otomotiv sektöründe ihracatta yavaşlama ve iç satışlardaki daralma, sektörün ihracattaki lokomotiflik görevini son iki aydır demir çelik sektörüne devretmesine yol açtı.

Beyaz eşya, çimento ve tekstil sektörlerinde de iç satışlarda gerileme devam ediyor. Beyaz eşya Eylül ayında yüzde 6''lık artış gösterse de üç aylık ortalama yüzde 8 düşüşe tekabül ediyor. Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre giyim ihracatı yüzde 5, üretim endeksi yüzde 13 düştü.

Büyümede 3. çeyrek göstergeleri 2. çeyreğe göre yavaşlamaya işaret ediyor. Sanayi üretimi artış hızı 3. çeyrekte %3,1''den %0,1''e geriledi. Büyümeye ilişkin tek pozitif gelişme tarımdan gelebilir. Ayrıca DPT açıklamalarına göre, tarımda ikinci çeyrekteki %3,5''luk daralma da yukarı yönlü revize edilebilir. Ticari sektör üçüncü çeyrekte de yavaşladı...

Kredi artış hızı hâlâ yüksek olmakla birlikte, 3. çeyrekte 2. çeyreğe göre yavaşladı. Üçüncü çeyrekte ikinci çeyreğe göre reel tüketici kredileri artış hızı %25''ten %23''e düştü. Reel ticari kredilerdeki artış hızı üçüncü çeyrekte ikinci çeyrekteki %24''ten %18''e geriledi.

Güven endekslerine göre, büyüme 4. çeyrekte daha da yavaşlayacak. Tüketici güvenindeki kötümserlik sürüyor. Reel sektörde güven ve beklentiler oldukça geriledi. Ekim ayında Güven Endeksi bir önceki aya göre yüzde 19 gerileyerek 69,15''e indi.

Evet, raporun özeti bu. Dolayısıyla hükümetin iç tarafta talepte yaşanan daralma ve ihracat alanlarında yaşanan sıkıntı büyümeye yönelik endişeleri gidermeye yönelik politikalar üretmesini gerektiriyor. Raporda görüldüğü gibi sıkıntı içinde olmayan sektör yok gibi.

Bu nedenle hükümet, sektörel destekler, verilecek teşvikler, vergi indirimleri veya taksitlendirmeleri yapmak yanında belki de önümüzdeki dönem alabileceği özellikle girdi maliyetlerinin azaltılmasına dönük ek kararlar alabilir. Bu IMF ile oluşacak bir anlaşmanın zeminine çok uzak yaklaşımlar.

Başta İngiltere olmak üzere kamu harcamalarını arttırarak ekonomide canlanmayı sağlayacak politikalar üretilmesi beklenirken hükümetten daraltıcı bir politika beklemek hem ekonomik hem de siyasi sıkıntı oluşturabilir. Görünen o ki, IMF ile anlaşma ancak çetin bir pazarlık neticesinde mümkün olacak.