Balkanlarda Pax Americana

NATO bombardımanı anlaşılan hedefine ulaştı: ABD, sadece Miloseviç''i değil, başta Kosova olmak üzere bölge ülkelerin tümünü boyunduruk altına almayı başardı. Soğuk Savaş döneminin eski devleri Rusya ve NATO bombardımanı sırasında Belgrat elçiliği vurulan Çin, kısık sesli itirazlardan öte muhalefet yapamadı ABD''nin Balkanları kuşatma operasyonu karşısında.

Yedi buçuklar grubunun (G7+Rusya) son zirvesinden çıkan zorlama barış, evvelki gün Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi''nin Kosova''ya girecek olan "Barış Gücü"nü onaylamasıyla destek buldu. Buna göre Kosova toprakları, ABD, İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya''ya ait birliklerin denetimine tabi beş bölgeye ayrılıyor.

Ancak gerek Kosova, gerekse Sırbistan, büyük bir iktisadi çöküntünün dip noktasında. Bölgede istikrar, ancak siyasi ve iktisadi işleyiş düzelir ve rayına oturursa sağlanabilecek gibi gözüküyor. Batılı hükümetlerle Rusya ve Balkan ülkeleri arasında oluşturulan "istikrar paktı" da işte bu gayeyi güdüyor.

NATO ve terkisine attığı Birleşmiş Milletler Barış Gücü, istikrarın askeri yönünü hallederken, ABD patronluğundaki G7 buçuk, siyasi kanadı ele alıyor. IMF ve Dünya Bankası ve gözlerini buralardan çıkacak olan yeşil ışığa diken kreditör kuruluşlar, ekonomiyi "düzeltmek" için sırada bekliyor.

Bugünlerde Balkanlar için hazırlanan bir Marshall Planı''ndan bahsediliyor. Bu yardımdan başka Kosova ve NATO operasyonuna destek olan ülkeler olmak üzere, Balkan ülkelerinin faydalanması bekleniyor. Bu yardımdan faydalanabilmek için de bir ön şart ileri sürülüyor: Batı tipi ekonomi modelini benimseyip reformları buna göre yapmak.

Dünya Bankası bu paketin 100 milyar dolarlarla ifade edilmesi gerektiğini söylüyor. Avrupa Birliği ise 30 milyarlardan bahsediyor. Bugüne kadar Bosna''ya yapılan ekonomik yardım, yaklaşık 5 milyar dolar olarak telaffuz ediliyor. Kosova''nın da bir o kadara ihtiyacı olduğu söyleniyor. Tabii bu yardımlar hibe değil, belli bazı ekonomi politikalarını uygulama karşılığında sağlanan ve nispeten düşük faizli dış borç imkanları şeklinde.

Kosova dışındaki Balkan ülkelerinin hepsi, bu yardıma büyük ölçüde muhtaç durumdalar. Rusya''yı vuran krizin ardından Yugoslavya''ya uygulanan ambargo ve bilahare gelen NATO bombardımanı, tuz biber olmuş, bölge ekonomisini tamamen yerle bir etmişti. Batı tipi ekonomi modeli hakkında son krizlerden sonra tereddüt geçiren çoğu Balkan ülkesi için, son gelişmeler ve yeni yardım paketi, alternatifleri silmesi açısından oldukça önemli.

Roma İmparatorluğu, kendi hakimiyeti altına girmeden önce devamlı olarak birbirleriyle didişen kavimleri, sultası altına aldıktan sonra, bir arada ve zoraki bir "barış" ortamında tutabilmenin yolunu Pax Romana ile formüle etmişti. O gün bugündür Pax Romana, bir büyük gücün zorlamasıyla tesis edilen barış anlamına kullanılagelmiştir.

Bugünse, Balkanlarda bir Pax Americana formülü deneniyor. Bu barışın bölge ülkelerine faydası olacağı ve milyonlarla ifade edilen savaş mazlumlarının yaralarına kısmen merhem olacağı su götürmez şüphesiz.

Ama bu işin, en çok suyun başını tutan Amerika''ya yaradığı kesin.