Bizim piyasalar genellikle gelişmiş piyasalardaki gelişmeleri takip eder. Avrupa ve özellikle ABD borsalarındaki yükseliş ve düşüşlerin, bizim borsaya yatırım yapan yabancı fonların davranışlarını belirleyeceği tahmin edilir. Yabancı ajanslardan gelen haberlerin üzerine içerideki gelişmeler eklemlenir ve buna göre analizler yapılır.
Kimi yorumcu bu yaklaşıma kızsa da aslında bu tarz bir yöntem tamamen yanlış da sayılmaz. Neticede ülkemizde yatırım yapan yabancı fonların kahir ekseriyeti ABD ve Avrupa merkezlidir. Bu fonları yönetenler, ellerindeki kaynakların ne kadarının gelişmiş ülkelere, ne kadarının gelişmekte olan ülkelere belirler, farklı yatırım araçları için genel prensipler koyar ve buna göre beliren "havuzu" çeşitli ülkeler arasında dağıtarak hisse ve yatırım aracı bazında değerlemelere en alt düzeyde karar verir. Son yıllarda kimi hisse ve yatırım araçları bu genel örgünün dışında değerlemeye tabi tutulsa da, esas olan bu tümdengelimci yatırım karar mekanizmasıdır.
Küresel likiditeyi etkileyen unsurlar, bizim gibi ülkelere yatırım yapanların kullanabilecekleri kaynakları belirleyecektir. Bu anlamda gelişmiş piyasalardaki kredi şartlarından tutun Japon Yenine karşı Dolar pozisyonu alarak sağlanan likiditeyi belirleyen Yen paritesine kadar birçok unsurun takip edilmesi gerekir.
Benzer şekilde yukarıdan aşağıya doğru tasnif edilerek belirlenen yatırım portföylerine karar verenlerin bu kararlarını şekillendiren tüm gelişmeler de ülkemizdeki yabancı pozisyonu üzerinde bazen doğrudan, bazen de dolaylı yollardan etkiler.
Yine de dış gelişmeleri takipteki ilgimizin büyük çapta sadece gelişmekte olan piyasalara odaklanmasını eleştirebiliriz. Zira bugünün küresel finans ortamında, yatırım kararlarını etkileyebilecek bir sonraki gelişmenin nereden geleceğini sadece batıya bakarak tahmin edemeyiz.
Açıkçası, ben son zamanlarda gelişmiş piyasalarda yaşanan tedirginliğin daha bir müddet daha devam edeceğini, ancak buradaki iniş ve çıkışların toplamda gelişmekte olan piyasaları pek etkilemeyeceğini tahmin ediyorum. Bizim gibi piyasaları etkileyecek en ciddi tehdidin batıdan ziyade doğudan gelme ihtimalinin daha güçlü olduğunu zannediyorum.
Bu çerçevede mesela Çin''in önümüzdeki dönemde ciddi sıkıntılara gebe olacağını ve Çin kaynaklı olası bir dalganın diğer Asya ülkeleri üzerinden batıyı ve bizim gibi yükselen piyasaları önemli ölçüde etkileyebileceğini düşünüyorum. Dahası bu etkinin sadece mali piyasalarla kalmayacağını da vehmediyorum.
Peki, böyle bir ihtimal var mı? Çin freni patlamış bir kamyon gibi geliyor. Direksiyonda ise zor karar veren ve daha da önemlisi, finansal kapitalizmin kaprislerinden pek de anlamayan, kendi içinde çelişkili bürokratik bir yapı var.
Tüm bunlar Çin''in önlenemez gibi gözüken yükselişini tamamen durduramaz belki, ama merkez üssü Çin olan bir deprem tüm dünyayı sarsabilir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.