Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Türkiye kısa vadede cari açık sorununu halledebilecek gibi gözükmüyor. Cari açık ile ilgili herhangi bir önyargılı yorum yapmadan önce şunu iyice anlamamız gerekiyor: Uzun vadeli cari denge, bir ekonominin temel yapısının bir göstergesidir. Ülke kaynaklarının dış dünya ile ilişkisinin bir sonucudur.

Petrol üreten bir ülkeyi ele alalım. Bu ülke, ihraç ettiği petrolden muazzam döviz geliri elde ediyor. Ülke içindeki döviz rezervleri artıyor. Döviz rezervindeki bu artışa karşılık pek çok Körfez ülkesi, ülke içinde gereken hemen tüm tüketim ve ara malları ithal ediyor ya da yurtdışına yatırım yapıyor. Tabiatıyla kendi para birimlerinin petrol ticaretinin asli para birimi olan dolar karşısındaki seviyesini büyük ölçüde sabit tutabiliyor. Ülke içinde enflasyon oluşturucu pek bir mekanizma da oluşmadığı için mal fiyatlarındaki enflasyon tamamen ithal ediliyor. Eğer Arap ülkeleri petrol ihracatı sonucu döviz gelirlerini yeniden yurtdışına yatırım amaçlı çıkarmasaydı ya da ithalatın finansmanı için kullanmasaydı, iç ve dış dengeyi tutturmada ciddi sorunlarla karşılaşabilirlerdi.

Ülke içine akan döviz çıkandan farklı ise, ülke içindeki döviz rezervlerinizin miktarı değişecektir. Döviz rezervlerinin artması ya kuru aşağı çekecek ya da enflasyona sebep olacaktır. Normal şartlar altında kurların düşmesi, ithalatı arttırarak dövize talebi yükseltecek ve ülkeden döviz çıkışını tetikleyecektir.

Bu durumda yurt içine gelen dövizin niteliği önemlidir. Eğer döviz girişi büyük ölçüde ihracat üzerinden ise kurların düşmesi döviz girişini nispi olarak azaltacak ve belli bir müddet sonra yeni bir cari denge oluşacaktır. Ancak döviz girişleri özellikle kalıcı sermaye yatırımları şeklindeyse bu durumda yeni bir cari dengenin oluşması oldukça uzun bir vakit alabilir.

Türkiye dünyanın en büyük ekonomilerinden biri. Bu ekonomi, hem büyük nüfuslu bir pazar, hem de üretici bir güç olarak kendini gösteriyor. Küresel sermayenin dünyanın dört bir yanına girdiği bir dönemde, Türkiye''nin uzunca bir dönem doğrudan sermaye alamamış olması, büyük ölçüde geçmiş dengesizliklerden ve yüksek enflasyon sarmalından kaynaklanıyordu. Bu bağlamda, Türkiye yabancı sermaye için aslında balta girmemiş bir orman gibi; iştah kabartıyor.

Dahası bu ülkenin insanı son elli yıldır tasarruflarını, uzun vadede kaybettirmiş olsa da, büyük ölçüde dövize yatırmış durumda. Ülkedeki donuk döviz varlıkların miktarı tam olarak bilinmiyor.

Varsayalım ki, Türkiye''deki istikrar ortamı kalıcı olsun ve önümüzdeki on yıl boyunca ekonomimiz makul ölçülerde büyüsün. Bu durumda hem yabancı sermaye girişleri muazzam ölçülerde artacak, hem de ülke içindeki döviz tasarrufları daha hızlı bir şekilde bozulmaya başlayacaktır.

Artan döviz bolluğu, kurlar üzerindeki baskıyı şiddetlendirecektir. Cari açığı azaltmak için ihracatın arttırılması, ihracatın ithalata bağımlılığının azaltılması gibi tedbirler öneriliyor. Bu tür tedbirler bilakis ülkeye döviz girişini arttıracağı için kurlar üzerindeki baskıyı yoğunlaştıracak ve uzun vadede ulaşmak istediğimiz daha düşük bir cari açık hedefi ile uyumsuz olacaktır. Bugünün şartlarında cari açığı azaltacak her tedbir aslında kurların mevcut seviyesini daha da tehdit edecek ve cari açığın ileride daha da açılmasına sebep olacaktır.

Yapılması gereken, yurtdışından gelen sermaye girişlerini dengelemek olmalıdır. Bunun ise yolu faizleri düşürmeden geçmiyor. Faizleri düşürmek, gelişen bir Türkiye ekonomisinde, ülkeye giren sermayenin niteliğini bir nebze etkileyecek, ama net girişleri pek değiştirmeyecektir.

Tek bir çıkış yolu kalıyor: Türkiye''nin yavaş yavaş dünya ekonomisine bir sermaye ihraççısı olarak çıkması. Kimse Türk sermaye sahiplerine Türkiye dururken gidip yurtdışında fabrika kuruyor diye kızmasın. Aslında Türkiye''nin geleceği için en iyi şeyi onlar yapıyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...