Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
51

Bildirimler

Büyüme verileri açıklandı. Türkiye''nin çeyrekler itibariyle en ciddi daralma oranlarından biri ile karşı karşıya olduğumuz ortaya çıktı: % -13,8.

Beklentilerin hayli altında olan bu oranın izahını yapmaya çalışan meslektaşlarımızı açıkçası yadırgıyorum.

Doğrudur, neticede biz 2009 yılının ilk çeyrek büyüme verisini, % 7''nin üzerinde bir büyüme performansı sergilemiş olan 2008''in ilk çeyreği ile karşılaştırıyoruz. Bu anlamda tersine işleyen bir baz etkisinden bahsedebiliriz.

Doğrudur, "bir kısım medya" bu oranı, mevsimsellikten arındırılmış seriler üzerinden bir önceki çeyrek ile (2008''in son çeyreği) karşılaştıran ve bu anlamda çok daha düşük daralma oranları gösteren başka ülkelerdeki büyüme oranları ile karşılaştırıp, Türkiye''nin dünyanın en kötü performanslarından birini gösterdiğini iddia ediyor.

Doğrudur, böylesine kötü bir performansı büyük ölçüde ithal edilmiş bir daralmanın sonucu.

Hatta, ekonominin büyüdüğü dönemlerde kayıtdışından kayıtiçine bir geçiş olduğu, daraldığı zamanlarda da tam tersi bir sürecin işlediği tezinden hareketle geçmişteki büyüme oranlarının aslında sanıldığı gibi fazla olmadığını, şimdiki daralmanın da korkulduğu kadar kötü olmadığını dahi savunabiliriz.

Ama…

Tüm bu haklı gerekçeler, Türkiye''nin kriz yönetiminin, özellikle ilk dönemlerde, büyük ölçüde başarısız olduğu, Türkiye''nin krizi ve özellikle de ülkemiz ekonomisine etkilerini okumada hatalı olduğu gerçeğini gizlemeye yetmiyor.

Türkiye ekonomisi ağır bir bunalım döneminden geçiyor. Bunu daha önceki krizler kadar derinden hissetmiyorsak bunun sebebi, bankacılık kesiminin bu süreci nispeten hafif bir şekilde atlatıyor olması, kurda tehlikeli boyutlara ulaşan bir paniğin yaşanmamış olması ve belki de en önemlisi, sürece reel kesimdeki müteşebbislerin sabır göstermesi sebebiyle hane halkının krizin etkilerini tam olarak algılamıyor olmasıdır.

Türkiye''deki daralmayı, uluslararası düzlemde karşılaştırmak için, milli gelir büyüme oranlarının aynı şekilde hesaplanması gerekiyor. Bu çalışmayı ben yapmadım, bir arkadaş uğraşıp çıkarırsa, üzerinde daha doğru bir şekilde tartışacak bir gündemimiz olur.

Ben daha farklı bir yol izledim ve sabit fiyatlarla gayrisafi milli gelir serisini, iş günü sayılarını dikkate almadan, çok basit bir yöntemle mevsimsellikten arındırdım. Böylece hane halkının ekonomideki gidişatı algılama tarzına uygun bir şekilde bir çeyreği, bir önceki ile karşılaştırmayı mümkün kılacak bir tahlil yaptım.

Bu analiz oldukça bildiğimiz bazı şeyleri net bir şekilde ortaya koydu. Mesela, 2007''nin son çeyreği ile 2008''in ilk çeyreği başta olmak üzere birkaç istisna hariç, Türkiye''nin büyüme performansının aslında 2006''nın ikinci yarısından itibaren sekteye uğradığı gayet açık bir şekilde ortaya çıkıyor. Yine bu şekilde Türkiye''nin krizi geçen yılın ikinci çeyreğinden itibaren bariz bir şekilde hissetmeye başladığı, sürecin üçüncü çeyrekte kötüleştiği ve (bir önceki çeyreğe göre) çeyreksel bazda daralmanın 2008''in son çeyreğinde zirve yaptığı görülüyor. Veriler, çeyreksel daralmanın bu yılın ilk çeyreğinde de devam ettiğini, ama daralma hızının azaldığını ortaya koyuyor.

Birçok veri (sanayi üretimi, istihdam, vs.) yılın ikinci çeyreğinin ilk çeyreğinden daha iyi geçtiğini ortaya koyuyor. Bunda bu dönemde devreye sokulan destek paketinin ciddi bir katkısının olduğunu biliyoruz. Bilemediğimiz, bu "kısmi" iyileşmenin devam edip etmeyeceği. Zira dünya ekonomisi, henüz gerçek anlamda düzelme sinyalleri vermiyor. Kaldı ki, dünya düzelse bile, bizim düzeleceğimizin garantisi de yok.

Buna rağmen "temkinli iyimser" bir senaryo çizerek yılın ikinci çeyreğinin ilke çeyreğine nispetle iyi bir performans izlediğini, üçüncü çeyrekte ise bu performansın yavaşlayarak devam edeceğini, son çeyrekte ise dünyadaki müspet gelişmelerle birlikte Türkiye''de de belirgin bir düzelmenin olacağını var saydım.

İlginçtir, bu "temkinli iyimser" senaryoya göre dahi ikinci çeyrekteki daralma, geçen yılın aynı çeyreğine nispetle % 7 oranında çıkıyor. Dahası biz son çeyreğe kadar artı büyüme oranı göremiyoruz.

Sonuç; Türkiye 2009 yılında % 5,5''a yakın daralıyor.

Benim "temkinli iyimser" senaryom böyle.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...