Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Küresel likiditenin genişlediği 2003 – 2007 yılları arasında bu genişlemeden kendi payına düşeni, küreselleşmeyle uyumlu yapısal bir tamirat programının da katkısıyla alarak hızla büyüyen Türkiye, küresel dinamiklerin tersine dönmeye başlamasıyla yaşanan krizi artık belirgin bir şekilde hissettiği noktaya gelmiş durumda.

Geçen hafta açıklanan milli gelir verileri bunu net bir şekilde ortaya koyuyor. TÜİK''ten yapılan açıklama, Türkiye ekonomisinin son çeyrekte % 6,2 oranında daralmış (piyasa beklentisi % 5,8 civarında bir daralmaya işaret ediyordu) olduğunu ortaya koyuyor. Öte yandan 2008 yılının tümünde, geçmiş dönemlere ait revizyonların katkısıyla, ekonominin ancak % 1,1 büyüdüğü anlaşılıyor.

Daralmanın ileride yukarı yönlü revize edilme olasılığı yüksek olsa da, boyutu ülkemiz ekonomisinin durgunluk sürecine çok hızlı bir şekilde girdiğini ortaya koyacak ölçüde. Verilere göre, imalat sanayi son çeyrekte (2007''nin son çeyreğine göre) % 11''e yakın daralmış, yılın bütününde ise % 0,8''lik bir büyüme sergileyebilmiş. Yıl boyunca devamlı daralma sinyalleri veren inşaat kesimi de son çeyrekte % 13''ün üzerinde küçülmüş, yılın genelinde ise en fazla daralan (% 7,6 ile) sektör olmuş. Üretimin olmadığı, ihracatın daraldığı ve iç talebin kuruduğu bir ortamda tabii olarak ticaret de ciddi yara alıyor. Nitekim ticaret kesiminin katma değer üretiminin son çeyrekte % 15''in üstünde azaldığı görülüyor.

Daralmanın 2009''un ilk çeyreğinde de sürdüğünü, sanayi üretimi verilerinden takip etmek mümkün. Ocak ayında, 2008 yılının Ocak ayına nispetle % 21 azalan sanayi üretim endeksinin, Şubat ayında da % 23,7 gerilediği gözüküyor. 2008''in son üç ayında sanayi üretim endeksinin, 2007''nin son Ekim, Kasım ve Aralık aylarına nispetle sırasıyla % 7, % 13 ve % 18 azaldığı hatırlanacak olursa, 2009''un ilk iki ayındaki daralmanın etkisi çok daha net görülecektir. Henüz geride bıraktığımız Mart ayında hükümetin attığı çeşitli adımların, önümüzdeki aylarda son beş ayda yaşanan trendi tersine çevireceğini varsaysak bile, bu senenin ilk yarısı boyunca karamsar verilerle karşılaşmaya devam edeceğiz. Zira 2008''in Mart ile Temmuz ayları arasında sanayi üretim endeksi hep 120 puanın üzerinde seyretmişti. Bu baz son iki yıllık ortalamaların hayli üzerinde. Endeksin mevcut seviyesi olan 85''in önümüzdeki aylarda devamlı surette artması dahi, geçen yıl ile nispet edildiğinde sanayide ciddi daralmalara işaret edecek ve bu da ilk iki çeyrek bazında daralmanın devam edeceği anlamına geliyor.

Burada ihracatın önümüzdeki aylarda hızlı bir şekilde artmayacağını varsayıyoruz. Bu varsayım, küresel durgunluğun etkilerinin sürdüğü bir ortamda oldukça makul gibi duruyor. İçeride iç talebin, yapılan desteklerle belli bazı sektörlerde, kısmen canlanmasının ekonominin geneline yayılması, vakit alacak bir süreç olacak.

Her halükarda 2009 boyunca karamsar verilerin geleceği aşikâr. Buna rağmen, yılın son çeyreğinde kısmi bir düzeltmenin gelmesi muhtemel. Ancak bu, 2009''un genelini kurtarmaya yetmeyecektir.

Karamsarlık saçacak tüm bu veriler, yıl içinde geçmiş aylara nispetle bir düzelme olmayacağı anlamına gelmiyor. 2009 verilerini, özellikle son çeyreği dışında nispeten iyi geçen 2008 yılı ile karşılaştırmanın tabii bir sonucu bu.

Şirketlerin düne nispetle yarın daha iyi cirolar ve daha düzgün nakit akımları ile karşılaşmaları oldukça muhtemel. Tabii cirolardaki artışlar ve nakit akımlarındaki düzelme, yine de şirketlerin mevcut koşullar altında karşılamak zorunda oldukları maliyet ve giderleri karşılamaya yetmeyebilir. Neticede herkesin bir tahammül sınırı var. Kamunun bu sınırı genişletecek politikaları devreye sokmayı düşünmesi gerekebilir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...