Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Merkez Bankası''nın enflasyonla mücadele programı çerçevesinde takip ettiği, kurduğu ekonometrik modellere dâhil ettiği ve ayda iki kez kamuoyu ile paylaştığı bir beklenti anketi var. Bu anketin, özellikle gelecek 12 ve 24 ay sonrasına ait enflasyon beklentisi, kamuoyu tarafından, kısmen de Merkez Bankası''nın kendi açıklamalarında, Banka''nın kredibilitesinin bir ölçütü olarak değerlendiriliyor. Geleceğe yönelik enflasyon beklentileri ile Merkez Bankası''nın açıkladığı hedefler arasındaki fark, Merkez Bankası''nın kendi ifadesiyle “kredibilite açığı” olarak ifade ediliyor.

Merkez Bankası “kredibilite açığının” azalmasının, kamuoyunun Banka''nın hedefi tutturacağı beklentisinin azalması olarak değerlendiriyor. 2008''in Mart ayından itibaren tam tersi bir durum yaşanmış, 12 aylık enflasyon beklentisi Merkez Bankası''nın 2006 başında ilan ettiği hedeflerin oldukça üzerine çıkmıştı. Hatırlanacağı üzere, Merkez Bankası da söz konusu açığı kapatmak ve beklentilerle (ve açıkçası gerçeklerle) daha uyumlu görünüm sergilemek için 2008 yılı sonu için (hedefin hayli üzerinde olan) enflasyon beklentisini ilan etmiş ve 2009 ile 2011 yılları için daha önceden koymuş olduğu hedefleri değiştirmişti.

Bu hedef revizyonu o zaman oldukça tartışılmış, kimi yorumcu revizyonu eleştirirken, bizim de dâhil olduğumuz bir grup iktisatçı söz konusu adımı yerinde bulmuştu. Tezimizi şu ifadelerle savunmuştuk:

“Hedef revizyonu açısından Merkez Bankası''nın vermesi gereken karar, hedeflerin üst üste tutmamasının sonucu olan kredibilite kaybının maliyeti ile hedef revizyonu sebebiyle oluşacak kredibilite kaybının maliyeti arasında bir tercih yapmaktı. İkinci maliyet, belki başta daha fazlaymış gibi gözükse de, hem zamanla gerçekleşmelerle hedefler birbirine yakın olacağı için, hem de daha yüksek bir enflasyon oranı hedeflemenin bugünkü şartlar altında ekonomiye maliyeti daha düşük olacağı için aslında daha tercih edilebilir bir maliyetti.”

Hedef revizyonu ardından yaşanan süreç, revizyonun tam zamanında yapılmış olduğunu, revizyonun başlangıçta öngörüldüğü gibi Sonbahar aylarında yapılmasının, Eylül ayından bu yana yaşanan gelişmeler ışığında daha ciddi bir tedirginlik oluşturabileceğini ortaya koydu. Nitekim Haziran ayından bu yana enflasyon beklentilerinde, kurlardaki sıçramaya rağmen, ciddi bir bozulma olmadığını görüyoruz.

Bununla birlikte, sanırım hem kamuoyu olarak bizler, hem de bizzat Merkez Bankası, belli bir anket aracılığıyla yapılan enflasyon beklentisi verilerine haddinden fazla bir önem atfediyor. Normal şartlar altında beklentiler, enflasyon modellerinin en önemli girdilerinden birini oluşturur. Zira karar vericilerin bugünden aldıkları (kira ve maaş artışları, reel faiz hesaplamaları, yatırım geri dönüş hesapları, bütçeleme gibi) pek çok iktisadi kararın temel girdilerinden biridir gelecekteki enflasyon oranı. Dahası, bir kez bu tür kararlar belli bir enflasyon beklentisi içinde alındığı anda gerçekleşecek enflasyonu da önemli ölçüde belirlemiş olurlar. Biz buna kendi kendini gerçekleştiren öngörü (self-fulfilling prophecy) diyoruz.

Öte yandan, Merkez Bankası''nın beklenti anketi büyük ölçüde “mali ve reel sektörde karar alıcı ve uzman kişilerle, profesyonellerin beklentilerini” saptıyor. Böylece ekonomik gelişmeleri daha yakından takip edenlerin beklentilerinin bir profilinin çıkarılması hedefleniyor. Ancak başta enflasyon beklentilerinin gelişmesine bakacak olursak, burada en önemli etkenin büyük ölçüde mevcut enflasyonun seyri olduğunu görüyoruz. Buna ilaveten anketin yapıldığı tarih itibariyle ekonomi gündeminin iyimser veya kötümser oluşu da, beklenti anketini etkileyen bir başka önemli faktör. Sözgelimi, Merkez Bankası raporlarında sıklıkla vurgulanan petrol fiyatlarındaki düşüşlerin ve küresel ekonomik daralma sürecinin neredeyse hiçbir şekilde enflasyon beklentilerine yansımadığını görüyoruz. Enflasyon beklentilerinin kötüleştiği Mart – Haziran dönemi aynı zamanda petrol fiyatlarının hızla geri geldiği, buna karşın bizde enflasyonun geçmiş dinamiklerin etkisiyle yüksek çıktığı, İMKB''nin de AKP kapatma davasının etkisiyle, ama küresel piyasalarla aynı yönde gerilediği bir dönem.

Bu durum, bizdeki enflasyon beklentilerin rasyonel beklentilerden ziyade uyarlayıcı (adaptive) beklentiler modeline uygun hareket ettiği izlenimini veriyor. Bilindiği gibi, rasyonel beklentilerde bireyler her türlü bilgiyi beklenti oluşturma sürecine sokarken, uyarlayıcı beklentiler modelinde sadece geçmiş gerçekleşmeler azalan oranlarda bir etkiye sahip.

Bu tez, eğer doğruysa, beraberinde ilginç politika açılımlarını getirebilir. Bunlardan biri, kamu kaynaklı fiyat ayarlamalarının fiyat istikrar politikasının bir parçası yapmak olabilir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...