Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Nobel ödüllü Milton Friedman''ın meşhur bir ifadesi vardır: "Enflasyon tamamen parasal bir olgudur."

Merkez bankalarındaki politika uygulayıcıları için bu sloganın pratik bir sonucu vardır ki, o da orta vadede enflasyonun tamamen para politikaları ile dizginleneceği anlamını taşır. Faiz politikası dediğimiz politika aracı, merkez bankaları açısından salt enflasyon hedeflemesi için kullanılabilir bir vasıtadır ve enflasyonun da doğrudan bu aracın kullanımına bağlı olarak gelişeceğine inanılır.

Doğrudur, enflasyon çoğu zaman ve büyük ölçüde parasal bir olgudur. Ancak safkan parasalcı iktisatçılar aksini iddia etseler de, her zaman, her yerde ve tamamen parasal bir olgu olmaktan uzaktır. Enflasyonu, dünya ekonomi tarihinin bitmeyen çilesi yapan da zaten bu gerçektir.

Öncelikle enflasyonun parasal bir olgu olmasını kısaca açıklayalım. Klasik iktisadın temel denklemlerinden biri paranın miktar teorisinde yatar. Geçmişi bildiğimiz kadarıyla XVI. yüzyıla uzanan teorinin analitik ve matematik ifadesi, enflasyon endekslemesinin de isim babası Irving Fisher''a atfedilir. Buna göre, belli bir zaman dilimi içinde ekonomideki toplam paranın değeri, o dönem içinde alım satıma konu bütün işlemlerin değerine denktir. Yani ekonomideki para arzı ile bir ekonominin yıllık ürettiği katma değer ve fiyatlar genel düzeyinin çarpımı doğru orantılıdır. Muamele denkliği olarak da bilinen bu yaklaşım, aslında bir ekonominin en temel özdeşliklerinden biridir ve ideolojiden bağımsız sıradan bir muhasebe denkliğidir. Bu denkliği teoriye dönüştüren şey, orantıyı belirleyen "muamele teknolojisi" ile milli hasılayı belirleyen dinamikler hakkında ortaya koyduğunuz varsayımlardır.

Enflasyonu, yani fiyatlar genel düzeyindeki artışları, para miktarına bağlayan varsayım, milli hasıla ile para miktarı arasındaki ilişkinin uzun vadede anlamsız olduğunu ve "muamele teknolojisi" unsurunun da pek değişmediğini öngörür. Tabiatıyla enflasyonu etkileyen en önemli unsur böylelikle para miktarıdır.

Sıkıntı şu ki, bu yaklaşım piyasaların aslında ideal bir etkinlikte çalıştığını varsayar. İdeal bir serbest piyasa ortamında para politikası, enflasyon ile mücadelede ciddi bir silah olarak karşımıza çıkar. İşin trajikomik tarafı, serbest piyasalarda enflasyonun toplumsal maliyeti de oldukça düşüktür. Fiyat hareketlerinin ne ölçüde piyasaya özgü bir sinyal, ne ölçüde de genel fiyat düzeyindeki yükselişlerden kaynaklandığı hemen takdir edilir ve fiyat ayarlamaları hızlı bir şekilde piyasalar tarafından emilir. Akıllı bir endeksleme yöntemi, bir anlamda makul düzeydeki enflasyon ile savaşmayı anlamsız kılar.

Enflasyonun toplumsal maliyetini arttıran şey, gerçek dünyadaki kısıtlar ve sürtünme güçleridir. Başta emek piyasaları olmak üzere pek çok piyasa, benzer ama farklı malların fiyatlarındaki hareketi algılama, bunları tahlil etme ve oluşan fiyatlara rasyonel tepkiler verme konusunda hayli donanımsızdır. Ekonomide ciddi kurumsal katılıklar ve bilgi asimetrileri oluşur. Sonuçta enflasyonun gerçek maliyeti ortaya çıkar.

Aynı fiili şartlar enflasyonda ciddi bir atalete de sebep olur. Bu durumda para politikasının toplam talep üzerinden enflasyonla mücadelesi etkinliğinden çok şey kaybeder, politik riskler doğurur ve zaman içinde ekonomiye ciddi bir maliyet yükler.

Enflasyon ile mücadelede doğru olan, bu verili ortamı baz alıp inandırıcılığı yüksek bir para politikasını, arz yönlü etkin bir mali ve yapısal programı ile birlikte düşünmek olacaktır.

Söyleyip duruyoruz: Enflasyonun ciddi bir toplumsal maliyeti vardır ve fakat enflasyonla mücadele sadece merkez bankasına bırakılmayacak kadar ciddi ve kapsamlı bir iştir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...