Önceki iki yazımızda, Merkez Bankası faiz politikasının mevcut şartlar gereği daha ziyade beklentiler üzerinden hareket ettiğini, bunun ise, Mayıs şoku sonrasını bir kenara koyarsak, eskisi kadar yeterli olmadığını ifade etmiştik. Bugün ise, beklenti ayağı çıkarıldığında, yüksek faiz politikasının bizatihi kendisinin enflasyonla mücadeleyi zafiyete uğratabileceğini öne süreceğiz.
Bilindiği gibi Merkez Bankası''nın enflasyon raporlarında kredi hacmindeki son yıllardaki büyümeye dikkat çekilmiş, sürecin enflasyonist etkileri ima edilmişti. Yine bu yıl içinde gerçekleşen faiz artırımının kredi hacmindeki bu genişlemeyi sekteye uğratması bekleniyordu. Gerçekten de özellikle araç ve nispeten de konut kredilerindeki genişlemenin yavaşladığı gözüküyor. Yani kredili tüketimi etkilemiş faizlerdeki artış. Ancak aynı sürecin kurumsal kredilere etkisi o kadar bariz değil.
Belki ilk kertede, Türkiye''de gerçekten enflasyonist bir kredi genişlemesi olup olmadığını tahlil etmek gerekiyor. 2001 yılında milli hasılanın % 19''una ulaşan, ancak kriz döneminde % 13''ün altına gerileyen mali kesim dışı yurtiçi krediler, istikrar ortamında hızla büyüyerek bu yılın ilk yarısında % 26''ya ulaşmış. Benzer şekilde 2001 sonunda 30 milyar dolar seviyesinde olan özel kesimin dış borçları da 2006''nın Haziran ayı itibariyle 70 milyar dolara çıkmış. Yurtiçi reel kredilerin 2004 yılında % 50, 2005 yılında ise % 34 büyüdüğü görülüyor. İlk bakışta tedbir alınması gereken bir durum gibi gözüküyor.
Acele bir yorum yapmadan önce söz konusu artışı daha yakından incelemek gerek. Reel kredi büyümesinin üç boyutu olur. Bunlardan ilki, mali derinlik adını koyabileceğimiz trend çizgisidir. İkinci boyut bu trend etrafındaki dönemsel salınımlardır. Üçüncü boyut ise, iktisat literatüründe kredi patlaması olarak bilinir ve bu dönemlerde kredilerin hacmi doğal salınımın boyutlarını aşar.
Türkiye''nin son dönemlerinde dikkat çeken ilk husus, ülkede mali derinliğin hızla geliştiğidir. Bu durum, mali piyasaların etkinleştiği ve istikrarın serpildiği bir ortamda, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde sürpriz değil. Yine bu çerçevede son yıllardaki kredi genişlemesinin trend çizgisi üzerinde seyrettiği, ancak özellikle kurumsal kredilerde henüz patlama eşiğine ulaşmadığını da görebiliriz. Bireysel krediler de ise sınırların zorlandığını rahatlıkla ifade edebiliriz. Özetle kurumsal kredilerdeki artışın enflasyonist olup olmadığı tartışmalıdır.
Faiz artışlarının bireysel kredileri etkilediği, ancak kurumsalda ciddi bir fark oluşturmadığı bir durum yaşıyoruz. Kurumsal kredilerin artan maliyetleri, faiz artışlarının talebi dizginleme etkisini, oluşturduğu maliyet enflasyonu sebebiyle yıpratabilir. Sonuçta daha düşük bir talep düzeyinde aynı seviyede bir enflasyonla karşı karşıya kalabiliriz. GSMH''da hizmet kesiminin ağırlığını, enflasyon raporlarında hizmet kesimindeki fiyat katılıklarına yapılan atıfları ve bu kesimin kredi maliyetlerine nispi duyarsızlığını bir araya getirdiğinizde böyle bir manzara ile karşılaşmanız kaçınılmaz gözüküyor.
Enflasyon hedeflemesi rejiminde elinizdeki başlıca araç faiz oranları olabilir. Ancak faizin etkisi tek boyutlu değildir. Bu durumda bir yandan ne kadar faizi konuşurken, diğer yandan da bu politikayı destekleyici ne gibi yan politikaları uygulamak gerektiğini de tartışmamız gerekir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.