Enflasyonda Hedef Revizyonu
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 10/04/2008, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Türkiye''de son yıllarda uygulanan istikrar programının temellerinden biri sayılır enflasyonla mücadele. Gerçekten de ülkemiz gibi % 30 ile % 80 arasında gidip gelen kronik bir enflasyonu 30 yıl boyunca yaşamış bir ülke için önerebilecek herhangi bir istikrar politikasının olmazsa olmaz unsurlarından biri olmak zorunda fiyat istikrarı. Nitekim otuz yıl boyunca uygulanan hemen her programın başlıca hedeflerinden biri olmuş enflasyonu düşürmek. Ancak canavarı tek haneli oranlara düşürmek son programa nasip oldu.
Bununla birlikte son iki yıldır, ironik bir biçimde açık enflasyon hedeflemesine geçtiğimizden bu yana, enflasyonda hedefi bir türlü tutturamıyoruz. Enflasyon hedeflemesi politikası gereği, hedeflerin aşılması sebebiyle Merkez Bankası, her çeyrekte hükümete hedefin niçin tutmadığını açıklayan bir mektup yazıp duruyor. Bu mektuplarda dile getirilen gerekçelerin önemli bir kısmı konjonktürel etkiler olarak tanımlanıyor ve para politikası kapsamı dışından gelen şoklar olarak niteleniyor.
Enflasyon hedeflemesinin temel gayesi, bugün fiyat artışlarına sebep olan şokların orta ve uzun vadeli enflasyon üzerindeki etkilerini faiz politikasıyla asgariye indirmek. Merkez Bankası, geleceğe yönelik enflasyonun yönünü beklentileri ölçerek tespit etmeye çalışır. Geleceğe yönelik enflasyon beklentileri, bugün yaşanılan enflasyon verisi ve bunun hedeften uzaklığı nispetinde şekillenir. Bugün enflasyonun yüksek ve hedefin üzerinde çıkması, özellikle de bu hedeften şaşma birkaç dönem ardı ardına gerçekleşirse, gelecek dönemlere ait enflasyon beklentilerinde yukarı yönde bir revizyona gerekçe teşkil eder. Merkez Bankası, enflasyon beklentileri ile orta ve uzun vadeli enflasyon hedefleri arasında oluşan "kredibilite açığı" nispetinde faiz politikasını belirler. Faizleri yükseltir ve bu politikanın çeşitli mekanizmalar aracılığıyla gelecekte enflasyonu düşürmesi beklenir.
Bu temel yaklaşımda altı çizilmesi gereken birkaç varsayım var. Öncelikle bugün fiyat artışlarına sebep olan şokların mahiyeti çok önemli. Eğer bu şoklar geçici ise, bu durumda bu şokların gelecek enflasyona etkisini azaltmaya yönelik telafi edici adımlar atmak anlamlı olabilir. Çünkü eğer şoklar kalıcı ise, tek başına faiz politikası yeterli olmayacaktır. Kalıcı bir etkiyi izale etmek için faiz politikasını uygulamak enflasyonu düşürmeyeceği gibi, ekonomi üzerinde gereksiz bir reel faiz yükü oluşturacaktır.
Yine bir başka varsayım da, faiz politikası ile orta ve uzun vadeli enflasyon arasında işleyen "aktarım mekanizmalarının" etkin çalıştığı tezidir. Merkez Bankası faiz oranlarının ilk aşamada dört unsuru etkilemesi beklenir: Piyasa faizleri genel düzeyi, kredi hacmi, varlık fiyatları ve beklentiler. Bu dört aktarım mekanizması sayesinde enflasyonun düşürülmesi umulur. Türkiye örneğinde bu dört mekanizmanın ilkinin kısmen, ikincisinin sadece bireysel kredilerde, üçüncüsünün ise neredeyse hiç işlemediğini görmekteyiz. Tabiatıyla Merkez Bankamız daha ziyade beklentiler kanadı üzerinden işletmeye çalışıyor faiz politikasını. Türkiye''de enflasyonun % 70''lerden % 10''ların altına düşmesinde en iyi işleyen mekanizma, güven ortamının tesis ettiği beklentiler kanalı olmuştur.
Ama bir yere kadar. Yüzde 7''lere yaklaştıkça ekonominin arz yönlü kanadındaki katılıklar kendini iyice hissettirmeye başlar. Bugün başta gıda ve enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisi geçici gibi gözükse de, aslında her ikisinde de Türkiye''de bir müddettir kendini hissettiren arz yönlü kırılmaların etkisi hayli büyüktür. Bir de bu çerçevenin üzerine küresel iklimdeki dönüşümü eklerseniz, enflasyonu yukarı çeken unsurların öyle kısa süreli olmayacağını görürsünüz.
Netice, geçici şoklara verilen tepkiden farklı bir tepki vermemizi gerektiriyor. Para politikası dışında işletilecek arz yönlü politikalar, enflasyonun aşağı çekilmesinde bundan sonra faiz politikasından daha iyi sonuç verebilir. Tabii bu arada Merkez Bankası''nı, hiç daralmayacağı anlaşılan "kredibilite açığı" sebebiyle yıpratmaktansa, bir müddet için enflasyon hedefini yukarı çekebilir.
Özetle şoklar geçici ise faiz artırımı, kalıcı ise arz yönlü politikalarla birlikte hedef revizyonu, mevcut politikadan daha makul bir yaklaşım gibi gözükmektedir.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.