Enflasyonun Zararları
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 08/01/2008, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Merkez Bankası''nın son yıllarda uyguladığı enflasyonla mücadele programı, zaman zaman hepimizin eleştiri konusu oldu. Söz konusu eleştiriler, kimi zaman faizlerin yüksekliğinden, kimi zaman kurların düşüklüğünden, kimi zaman da çok daha teknik gerekçelerden kaynaklanıyordu. Tüm bunlara Merkez Bankası, temel görevinin fiyat istikrarı olduğunu söyleyerek cevap verdi.
Bu cevaba karşılık, kimse enflasyonla mücadelenin önemsiz olduğunu alenen vurgulamadı. Ama şahsen biliyorum, pek çok kişinin kafasında enflasyonla mücadelenin önemi konusunda ciddi soru işaretleri var.
Enflasyonun zararlarını, işte bu yüzden bir kez daha ele almak istiyorum.
1970''lerden beridir bu ülkede enflasyonla yatar, enflasyonla kalkarız. O günden bugüne, iktidara gelen her hükümetin ilk hedeflerinden biri olmuştur enflasyonla mücadele. Ancak canavar, gelmiş geçmiş bütün hükümetleri alt etmiş, hatta mücadelesini sathî yapan hükümetlerin döneminde iyice azmıştı. Son yıllarda kazanılan başarılar bile, son iki yıldır hedefin hayli üzerinde kalan enflasyon yüzünden unutulmaya yüz tuttu.
Bu kadar zorlu bir rakibin gerçek etkilerini anlamak için önce enflasyonun muhtelif kesimleri ne türlü zararlara soktuğunu tahlil etmek gerekir.
Enflasyonun en büyük zararı, fiyat sisteminde yaptığı tahrifattır. Fiyatlar, piyasalarda arz ile talep arasındaki dengeyi sağlayıcı sinyallerdir. Fiyatların bu sinyalizasyon görevini yerine getirememesi, piyasalardaki alıcı ve satıcıların yanlış kararlar almalarına sebep olur. Fiyatlar berraklığını kaybeder ve piyasalar katma değer üretimi yerine spekülasyonlarla beslenmeye başlar.
Enflasyonun olmadığı bir ortamda iktisadi aktörler, ellerindeki kaynakların büyük bir kısmını değer alışverişi için kullanabilirler. Oysa enflasyonun egemen olduğu piyasalarda, alıcılar da satıcılar da zarar etmemek için, ellerindeki kaynakların büyük bir kısmını, fiyatların takibi ve gelecekteki seyrini tahmin etmek için kullanmak zorundadırlar. Kaynaklar yanlış alanlara yönlendirilir. Ekonomi, gücü olmayanların beklentileri ile gücü olanların spekülasyonları tarafından yönlendirilmeye başlar.
İnsanlar, gelirlerini enflasyon beklentilerine göre endekslemeye çalışır. Tabiatıyla ekonominin tüm oyuncularının bunu aynı beceriyle yapmaları mümkün olmaz. Çoğu zaman geçmiş enflasyonun etkileri azaltılmaya çalışır. Bu da aslında gelecek dönem enflasyonun muhtemelen daha yüksek olacağı anlamına gelir. Haliyle en çok yıpranan sabit gelirliler olur.
Sonuçta, enflasyon toplumun muhtelif kesimleri arasında ciddi bir rant aktarımı mekanizması haline gelir. Bu rantın aktığı yer devlet olunca, bunun adına enflasyon vergisi denir. İnsanların karar mekanizmaları değişir, piyasalarda ve üretim süreçlerinde etkinlik azalır, kaynaklar israf olur.
Enflasyonla mücadele etmek gerek. Ancak bunu yaparken, enflasyonun kendisinin bizatihi bir hastalık olmadığını, ekonomide beliren muhtelif deliklerin sebebiyet verdiği bir araz olarak ortaya çıktığını unutmamak gerekir. Enflasyonu ortaya çıkaran unsurlar, ekonomideki yapısal değişimle birlikte zaman içinde değişikliğe uğrar. Bu ise, enflasyonla mücadelede tek bir yöntemin olmadığı anlamına gelir.
Bizim kimi zaman Merkez Bankası politikalarına yönelttiğimiz eleştiriler, enflasyonla mücadelenin kendisine değil, bu mücadelenin yöntemine yöneliktir.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.