Açık enflasyon hedeflemesi politikası ilk yılını doldurdu. Henüz daha ilk yılında bu programın, uluslararası bir dalgalanmanın etkisiyle hedefi yakalayamaması aslında büyük bir şanssızlık oldu.
Şanssızlık oldu, çünkü dış şokların etkisinden bağımsız olarak açık enflasyon programıyla gerçekten de hedefe ne kadar yakınsayacağını görememiş olduk. Maalesef 2007 yılına geçen yıl yaşanılan şokun tortusuyla giriyoruz. Üstelik 2007 yılı da çifte seçim sebebiyle enflasyon konusunda belirsizliklerin hâkim olacağı bir yıl olacak.
Oysa ben, yüzde 7''nin altındaki bir enflasyon oranına ciddi yapısal direncin oluşacağına inandığım için enflasyon hedeflemesi programının bu noktadaki performansını oldukça merak ediyordum. Zira eğer gerçekten bu aşamada yapısal problemler ön plana çıkmaya başlayacaksa, bunlarla mücadelenin de ancak yapısal tedbirlerle yapılabileceğini düşünüyorum. Oysa enflasyon hedeflemesi, enflasyonla mücadelede yegâne politika aracı olarak faiz oranlarını görür ve nihayetinde faiz oranları da belki ancak uzun vadede ve o zaman da ancak kısmen yapısal dönüşümlere sebep olabilir. Bunun tek istisnası, faiz oranları aracılığıyla beklentileri şekillendirme olabilir. Yılların oluşumu alışkanlarla bezeli beklentilerdeki düzeltmelerse, söz konusu yapısal problemlerden ancak bir kısmını tedavi edebilir.
Söz konusu yapısal problemlerden belli sektörlerde fiyat katılığı oluşturan birini burada biraz açalım.
Bir ekonomide iki tür ürün (hizmet) olur: Dış ticarete konu olabilenler ve büyük ölçüde içeride üretmek zorunda olduklarımız. Birçok malı hem içeride üretebilir, hem de ithal edebilirsiniz. Talebin yükseldiği dönemlerde bu ürünlerin fiyatında ciddi bir artış kaydedilmez, çünkü gerektiğinde talep fazlası makul bir vadede ithal edilebilir. Tabiatıyla bu tür ürünlerin fiyatları da, kalite ve marka gibi çeşitli etmenleri bir tarafa koyarsak, dünya fiyatlarına yakın seyreder.
Öte yandan dışarıdan ithal etmenin mümkün olmadığı ürünler de vardır. Özellikle hizmet üretimi, küreselleşme ve bilişim sektöründeki gelişmeler sayesinde artık hizmetin belli bir kısmı dış ticarete konu olabilse de, bu tarz bir üründür. İnşaat, ulaştırma, emek ve kısa vadede enerji de bu türden mal ve hizmet üreten sektörlerdir. İç talebin yükseldiği dönemlerde bu ürünlerin arzı artan talebi hemen karşılayacak şekilde artamayacağı için bu ürünlerde fiyat artışları yaşanacaktır.
TÜFE endeksini oluşturan ana mal ve hizmet gruplarına bakacak olursak sadece konut ve ulaştırmanın yaklaşık % 26''lık bir ağırlığı olduğunu görürüz. Bu iki harcama grubu içinde dış ticarete konu olan mal ve hizmetler bulunmakla birlikte yerel üretimin ağırlıkta olduğunu söyleyebiliriz. Diğer hizmet kalemleriyle birlikte, dış fiyatlardan etkilenmeyen ve arz esnekliği düşük olan kalemlerin ciddi bir ağırlığı olduğunu ifade edebiliriz.
Özellikle kurların düşük olduğu zamanlarda iç fiyatlar nispi olarak yüksek seyredecek, bu durum söz konusu mal ve ürünlerde fiyat katılılıkları oluşturacaktır.
Merkez Bankası enflasyon raporunda sık sık hizmet kesimi fiyat katılıklarından boşuna söz edilmiyor. Ancak maalesef faiz politikaları tek başına bu katılıklarla mücadelede yeterli değil.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.