Ardı ardına gelen toplu cinayet vakıaları, töre cinayetleri ve irtica ile mücadele planlarının gündemi haklı olarak işgal ettiği şu günlerde ekonomi alanındaki gelişmeler pek dikkat çekmiyor. Buna bazı savcılar seviniyor olabilir, ancak yine de bu durum söz konusu gelişmeleri izlemememiz anlamına gelmiyor.
Küresel piyasalar, Mart ortasında kaydettikleri dip noktalarından tesis ettikleri coşkulu çıkışın sonuna geldiklerinin sinyalini veriyor gibiler. Hatırlanacağı gibi, o tarihten bu yana gelişmiş piyasalar % 30 ile 40, gelişmekte olanlar ise % 50 ile 70 arasında değer kazanmışlar, çoğu yorumcu bu gelişmeyi, küresel krizin reel kesim üzerindeki menfi etkileri hâlâ belirgin bir şekilde sürerken, tedirginlikle izlediklerini ifade etmişti. Nitekim geçen haftalarda başlayan yatay hareket, bu hafta itibariyle belirgin bir düşüş çizgisine girmiş gözüküyor. Bununla birlikte, bu düşüşün henüz rahatsız edici boyutlara ulaşmadığını, küresel piyasalara son iki aydır hâkim olan risk iştahının yerini tamamen bir çıkış havasına bırakmadığını da görüyoruz. Düşüşün nihai boyutundan ziyade hızının belirleyeceği bir panik havasının oluşmaması, düşüş sonrası toparlanmanın da daha sıhhatli ve bu kez kalıcı olmasına katkı sağlayacaktır.
Yükseliş sürecinin son demlerinde diğer piyasalardan daha fazla hız kaybeden Türkiye''deki piyasaların şu sıralar yaşanan düşüşe şimdiye kadar büyük ölçüde direndiğini görüyoruz. Borsadaki düşüşü hayli sınırlayan bu direnişin nedeni ve ne kadar süreceği konusunda yığınlarca spekülasyon yapılabilir. Ama biz bunlardan ziyade Pazartesi''den beridir yaşanan ve yoğun gündem içinde kaybolmaya namzet gelişmeleri notlar halinde değerlendirmeyi daha verimli buluyoruz.
İlk olarak işsizlik verisinden başlayalım. Bilindiği gibi TÜİK''ten gelen açıklama, işsizlik oranının Mart ayında % 15,8''a gerilediğini ifade ediyor. Söz konusu veriler, üçer aylık ortalamalar olduğundan, bu gelişme Nisan ayında istihdamın ortalamadan düşen Aralık ayına nispetle daha iyi olduğunu gösteriyor. Hatırlanacağı üzere vergi indirimleriyle başlayan sürecin reel kesim ve sanayi üretimi üzerindeki etkisi, özellikle Nisan ayından itibaren belirmeye başlamıştı. Reel kesimdeki kısmi (ve henüz kalıcı olduğunu ortaya koyamadığımız) düzelmenin Mayıs ve Haziran aylarında da devam ettiğini tahmin ediyoruz. Yine daha dün resmileşen karara göre daha önce yapılmış olan vergi indirimlerinin, oranlardaki nispi artışlara rağmen, süresi uzatılmış durumda. Bu süre uzatımının, küresel gelişmelere bağlı olarak reel kesim üzerindeki müspet etkisinin azalarak devam edeceğini öngörebiliriz. Bu durumda Nisan ve özellikle Mayıs aylarına ait işsizlik oranında belirgin bir düşüş yaşanabilir. Bu düşüşün, krizin tam anlamıyla geride kaldığını ortaya koyması için başka müspet gelişmelerle birlikte gerçekleşmesi gerektiğini hatırlatalım.
Öte yandan Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Ali Babacan''ın Pazartesi günü yaptığı açıklamalar, iki alanda daha önemli politika değişikliğine işaret ediyordu. Bunlardan ilki kredi kartı mağdurlarıyla ilgiliydi. Burada atılan adımları, aslında bir müddettir bir kısım bankaların yavaş yavaş devreye sokmaya çalıştığı ödeme kolaylıklarının tüm sektöre empoze edilmesi olarak yorumlayabiliriz. Kredi kartı mağduriyetini, neticede banka müşterisinin kendi tercihlerinin bir neticesi olarak değerlendirsek de, hem işin bu boyuta gelmesine sebep olan hukuki eksiklikler, hem de sonuçta gelinen noktanın toplum vicdanında açtığı yara, bu konuda düzeltici, hatta affedici bazı adımların atılmasını gerektiriyordu. Bu adımlar, kredi kartı borçlarını düzgün ödeyenleri kısmen cezalandırıyor gibi gözüküyor olsa bile.
Diğer önemli gelişme ise döviz kredileri konusundaydı. Lira uzunca bir zamandır konvertibl olmasına rağmen, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, ülke içinde şirketlere, eğer ülkeye döviz girişi sağlayamıyorlarsa, döviz kredisi verilmesini yasaklıyordu. Buna karşılık bireysel müşteriler döviz üzerinden borçlanabiliyordu. Bankacılık sisteminde biriken mevduatın önemli bir kısmının döviz olduğu bir ülkede bu yaklaşım, hem bireysel kredilerde dövizi cazip kılıyor, hem şirketlerin dolaylı yollardan yurtdışı krediler aramalarına sebep oluyor, hem de bankaları dövize endeksli kredi (DEK) gibi vergisel ve muhasebeleşme süreci karmaşık ürünlere yönlendiriyordu. Politika değişikliğinin yerinde olduğunu düşünüyoruz. Ancak getirilen kısıtlar, orta ölçekli şirketlerin dahi henüz döviz kredisine ulaşmasını engelleyecek boyutta. Bu sebeple, kısıtların gelecekte gözden geçirileceğini, aksi takdirde hükümetin aslında kaldırma niyetinde olduğu anlaşılan DEK''lerin devam edeceğini tahmin ediyoruz.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.