Hakkını haremlik- selâmlık arayanlar

Brooklyn, ABD''nin kalbi New York''un ismi kulağımıza aşina semtlerinden birisi. Burada hizmet veren belediye otobüslerin arasında haremlik-selâmlık işleyenler de var. Bu otobüslerde hanımlar ve erkekler ayrı bölümlerde oturuyor. Haremlik-selamlık otobüsler, Brooklyn''in büyük azınlıklarından olan dindar Yahudilerin talepleri göz önüne alınarak sefere konmuşlar. Bu işte Faziletli belediye başkanlarının bir parmağı yok.

Amerikalı Yahudi cemaati, kendisini ABD''nin "hürriyetçi" varlığıyla bütünleştirmiş bir azınlık. Zencilerden, Kızılderililerden, Meksikalılardan çok daha az ezilmiş olmalarına rağmen, ABD tarihi içinde yaşadıkları haksızlıkları, bugünkü ayrıcalıklı konumlarını elde etmek için lehlerine çevirmeyi becerebilmişler. Amerika''nın Yahudi tarihi ilginç hak arayış öyküleriyle dolu. Bunlardan bugün için belki de en anlamlısı, bundan iki yüz yıl önce gerçekleşmiş. Amerikan Yahudilerinin tarihini araştıranların arşivlerine aldıkları bu hikâye, dönemin ırkçı ve ayrılıkçı yapısı karşısında beliren bir tavrı ortaya koyması açısından oldukça anlamlı:

1800 senesinin seçimlerinde Demokratlar (o zamanlar onlara Jeffersoncu Cumhuriyetçiler deniyordu) lehine çalışan Benjamin Nones, seçim bölgesi Philadelphia''nın yerel gazetelerden birinde kendisinden "fakir, Jeffersoncu, üstelik Yahudi" diye tahkir edici bir üslupla bahseden bir haber yorum karşısında verdiği cevap, bu direnişin çarpıcı renklerini taşıyor. Söz konusu cevap, bugünlerde sıkça karşımıza çıkan maruzat bildirir bildirgelerden değil.

"Ben bir Yahudi''yim. Ben, ister Hıristiyan ister Müslüman olsun, rakiplerinin bile ilahi kaynaklı olduğuna inandığı bu dine mensup olmaktan gurur duyuyorum. Bu din, Hıristiyanlığın üzerine inşa edildiği, temel akaidini üç bine yakın yıldır bozmadan koruyabilmiş, mensupları din savaşlarıyla birbirini yememiş ve kendilerini sövenlerin içinde sönmediği halde içlerinde hiçbir zaman dini bir nefreti yaşatmamış olan bir dindir...

"Ben bir Jeffersoncu''yum... Henüz, savaş sırasında bir Amerikalı olarak uğruna çarpıştığım davayı reddedecek kadar kibirli ve önyargılı olamadım... Ben bir Yahudi''yim; başka bir gerekçem kalmasa dahi, sırf bu yüzden ben aynı zamanda bir demokratım... Cumhuriyetlerde bizim haklarımız vardır, diğer rejimlerde ise yanlışları tecrübe etmek için yaşarız..."

Bu açıklama, Amerikan rüyası dendiği zaman en ahmak vatandaşının dahi kafasında özgürlük ideali oluşan bir ülkede yapılıyor tabii ki. Kendi hürriyetini teminat altına almak için, herkesin özgürlüğünün kazanılması gerektiğini, üç yüzü aşkın senedir yaşadığı olaylarla artık iyice anlamış olan bir ülkede.

Bu açıklama, böyle bir ülkede, o ülkenin insanıyla aynı hürriyet duygularını paylaşan, hakları kendisi için istediği halde, bunun ancak herkesin hakkını aramakta gören, ama kökü dışarıda yabancı bir dinci tarafından yapılıyor.

Yahudiler, nesillerce de olsa, yaşadıkları topluma hep yabancı kalmış azınlıklardan. Gönülleri hep dışarıda, kendilerine vaat edilmiş olduğuna inandıkları topraklarda olmuş. Yahudilerin, dünyanın en dinci kavmi olduğunu söylemek abartı olmaz. Din, onların hayatlarına koşerden girer Şabat''tan çıkar, kıyafetten devlet yönetimine kadar etkin ve müdahildir; anayasaları dini öğretilerdir; devlet modelleri laik değildir. Zülüf bırakmak, şapka takmak sadece bireysel bir inancı değil, siyasi bir tercihi de simgeler. Aynı anda hem siyasi, hem de dini olan bir motif, bugün ABD''de kimseyi gocundurmuyorsa, bu, geçmişte haklarını savunmaktan çekinmemiş insanların sayesindedir.

Türk insanının ezberden okuduğu ülküsünde neden özgürlük ve eşitlik yok, düşündünüz mü hiç? Bugün bu topraklarda yaşayanların hayatlarını ve kafalarını tahakküm altına almaya çalışan güçler, hangi vicdan ve tutarlılıkla dinin tahakkümünden söz edebiliyorlar? Bir engizisyon, bir ırkçılık tecrübesi yaşamış olan Batıda bugün Yahudilerin ve hatta ırkçıların varlığından kimse gocunmuyor da, neden bu tecrübeleri hiç yaşamamış olan Doğuda bunlara hain muamelesi yapılıyor?

En nihayet, Benjamin Nones''un gösterdiği kadar bir direnişi dahi, bugün Türkiye''de gösterebilecek tek bir yiğit var mı acaba?