Şu sıralar "sanallık" moda. Bilgi işlem teknolojilerinin popüler kültür içinde kendine has bir yer edinmeye başladığı seksenli yıllardan bu yana, önce Hollywood filmleriyle gözlerimize hitap etmeye başlayan "sanallık" giderek hayatımızın beklemediğimiz köşelerine kadar ulaşmaya başladı.
Uçuş simülatörlerini, lunapark oyunlarını, "virtual reality" oyunları ya da dört boyutlu sinema filmlerini kast etmiyorum. Bilgisayar başına geçip dünyayı fetheden imparatorları, SAS komandolarını, belediye başkanlarını, futbol takımı menajerlerini de ima etmiyorum. "Second Life" ya da "Everquest" gibi sanal dünyaları, "Facebook" gibi sanal arkadaşlık ortamlarını da bir kenara koyuyorum.
Gündemimize giren ve kast ettiğim sanallık, yine bilgi iletişim teknolojilerinin hayatımıza soktuğu bir olgu. Gelişen iletişim teknolojileri, her türlü bilgiyi her renk ve ebatta karşımıza çıkarır duruma geldi. Bu yoğun bilgi bombardımanı karşısında tasnif, tetkik ve takdir mekanizmalarımız aynı hızda gelişmediği için dumura uğrayan bir bilinç kayması yaşıyoruz cümleten. Gazeteler, radyolar, televizyonlar, sinemalar derken bir de internetin türlü yüzlerinden akan enformasyon seli, bu tür yayınlar karşısında en şüpheci takılanlarımızı bile etkiler hale geldi. Duyu organlarımıza yönelik bu aşırı yükleme, sonuçta duyulardan gelen uyarıları değerlendirmek durumunda kalan beynimizi allak bullak etti.
Mantıkçı pozitivizmin babası sayılabilecek olan Ernst Mach, XIX. yüzyılın ikinci yarısında atomların gerçekten var olup olmadığının en yoğun olarak tartışıldığı bir dönemde, bu soruyu anlamsızlaştıran bir kuram ortaya atmıştı. Var olduğunu bildiğimiz, elimizle tuttuğumuz, kokusunu alabildiğimiz her türlü nesne esasında bizim duyu organlarımızda yaşıyordu. Mach''a göre duyulardan öte bir gerçeklik aramak çok anlamlı değildi. Ontolojik anlamda Mach ile uzun uzadıya bir tartışmaya girebilirsiniz. Ama sosyopsikolojik açıdan baktığınızda, bugünün insanını temelde bu duyu bombardımanının etkilediğini, gerçekliği dışımızda değil, TV ve bilgisayar ekranlarından bize zerk edilenler sayesinde kafamızda tesis etmeye başladığımızı görüyoruz artık.
Bilgi ile bilginin aktarılış şekli arasında çok hassas bir ilişki vardır. Bilgi, aktarıldığı ölçüde bir önem taşır. Ancak aktarılırkenki biçimi, bizatihi kendi mahiyetini de değiştirebilir. Bilgi ile hakikat arasındaki bağ incelir ve kopabilir.
Temel bir itirazın geldiğini duyuyorum: Eskiden bu kadar bilgi kaynağı yokken, insanlar kulaktan dolma rivayetlerle taraftarlıklarını belirlerken her şey daha mı güzeldi? Cehaleti savunuyor değilim. Ama oluşan enformatik kirliliğin de en az bilgi eksikliğinden kaynaklanan cehalet kadar tehlikeli olabileceğini düşünüyorum. Hiç değilse eskiden bize haber taşıyan da bir insandı ve insan insanı mizacıyla değerlendirme melekesine sahiptir. Oysa oldukça nesnel bir varlık gibi gözüken ekrana nasıl bir mizacı yakıştıracağımızı henüz bilemiyoruz.
Bugünün insanını sanal bir dünya içine hapsettik. İşin gerçeği bu. Etrafımızı kuşatan sanal duvarlar, öteyi görmemizi, anlamamızı büyük ölçüde engelliyor. Bakın, sözgelimi, internet ve medya üzerinden sürdürülen türban ve anti-türban kampanyalarına. Tarafların ellerinin altında bu kadar imkân varken, içlerinden kaçı karşı tarafın ne söylediğini anlamaya gayret etmeye kalkışıyor?
Eskiden korkunun ve düşmanlığın temelinde cehalet yatıyordu; cehalet dünyayı ak ve karaya boyuyordu. Ya şimdi bu hıncın, bu düşmanlığın, bu tek renkliliğin sorumlusu ne?
Şimdi duyularımızı kapatıp, içimize dönme ve muhasebe yapma zamanıdır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.