Şu sıralar piyasaları aşağı çekmek için küçük haberler bile yetiyor. ABD''de daha düne kadar ancak satır aralarına girebilecek haberler, bugünlerde küresel salınımlara sebep olabiliyor. Buna karşılık hayra yorulabilecek haberler ancak günü kurtarıyor.
Böyle kötü haberlere endeksli bir piyasa ortamının oluşmuş olması bile başlı başına temel dinamiklerin henüz toparlanma yönünde gelişmediği anlamını taşıyor. Bir müddet daha iki aşağı, bir yukarı seyir devam edeceğe benziyor.
Tabii böyle piyasaları seven yatırımcılar da var. Alım gücü yüksek, son düşüşlerde likitte kalabilmiş olanlar için bugünkü ortam, günlük kâr gerçekleştirmeleri için ideal gözüküyor. Benzer şekilde geçmişte aldığı pozisyondan çıkamamış, ama fon genelinde ciddi nakit sıkıntısı çekmeyen fonların bir kısmı ölü taklidi yaptığı için şu sıralar belli bazı hisselerdeki işlem hacmi oldukça sınırlı. Söz konusu fonlar yavaş yavaş bu hisseleri uygun fiyatlara toplayabiliyor.
Her halükarda olan piyasayı takip etmek isteyen, uzun soluklu plasmanlara nefesi yetmeyen, zararları telafi edebilecek mekanizmalardan yoksun olan küçük yatırımcıya oluyor.
Küçükler, son zamanlarda sadece borsada kaybetmiyor.
"Subprime" ya da "eşik altı" dediğimiz vakıa, küçükler üzerine gelişen kocaman bir mali piyasayı küçüklerin taşıyamamasından patlak verdi. Büyüklerin bir kısmı iflas etti, bir kısmı kurtulmaya çalışıyor, bir kısmı zarar yazdı. Ama her halükarda, gerek ülke hazinelerinin, gerekse merkez bankalarının çabaları büyük ölçüde büyükleri kurtarmaya yönelik. Bu arada ödeyemediği borçları yüzünden ipotekli mülklerine el konulan küçüklere yönelik şimdiye dek yapılanlar beylik laflardan öteye geçemiyor.
Benzer bir durum diğer gelişmiş olan ekonomilerde de mevcut. Batan ya da zorda olan mali kurumların küçük müşterileri beklemekten başka bir şey yapamıyor.
Ancak Financial Times''da geçen hafta çıkan habere göre doğrudan etkilenen küçükler sadece gelişmiş olan ekonomilerde yaşamıyor. Sözgelimi, Hindistan''da daha düne kadar büyük banka ve finans kurumlarının peşlerinden koştuğu düşük gelirliler şu sıralarda borçlarını döndürmekte ciddi sorunlar yaşıyor. Tarım kesimine verilen mikro ve bireysel kredilerin önemli bir kısmı batak kredilere dönüşmüş durumda. Mesele tarım kesimiyle de sınırlı değil. Düşük gelirli kent nüfusuna teminatsız olarak verilen tüketici kredileri ve kredi kartlarında da ciddi boyutlara ulaşan bir geri dönüş problemi var. Toplam bireysel kredilerin % 17''sini oluşturan bu tür kredilerde zararlar % 5''lerden % 13''lere ulaşacağa benziyor. Tabiatıyla bankalar bu pencerelerini büyük ölçüde kapatmış durumdalar. Geçmişte borcu borçla kapatmaya alışmış olanlar, bankalara olan borçlarını döndürmekte zorlanıyor ve tabii olarak tefecilerin eline düşüyor.
Küresel büyümenin belki de şimdiye dek üzerinde pek de düşünülmemiş olan bir dinamiği olduğunu bu krizle görmüş olduk. Geçmişteki likidite bolluğu gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomilerde küçükleri borçlanarak kapasitelerinin üzerinde harcama yapmaya itti. Küçüklerin bu harcama furyası, son yıllardaki global büyümenin başlıca unsurlarından biri olmuşa benziyor. Şimdilerde borç batağı içinde kıvranan bu kesimin harcamalarını bir anda keseceği, bunun da tüm ekonomilerde büyümeyi ciddi anlamda yavaşlatabileceği tahmin ediliyor.
Modern çağın finans mekanizması çatlayınca, altından çıkan fi tarihten kalma ayak – yorgan atasözü hepimizi şaşırtacağa benziyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.