Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Küresel kriz gündeminin, mali kesimdeki yıkımdan giderek ve hızlanarak üretim kayıplarına ve işsizliğe kaydığı bir dönemden geçiyoruz.

Mali piyasalarla ilişkisi nispeten zayıf kalmış ve şimdiye dek ciddi bir servet ve tasarruf kaybı ile karşılaşmamış olan ve çoğu düzenli bir gelire alışmış kesimler, dünyanın her köşesinde yaklaşık üç – dört aydır krizin etkilerini belki de ilk kez yakından hissediyor.

Başta ABD''de olmak üzere kimi gelişmiş ülkelerde krizin halk tabanına yayılması, krizin çıktığı nokta konut piyasası olduğundan çok hızlı olmuşsa da, dünyanın önemli bir kısmı için kriz daha ziyade yatırım sahibi kurum ve kişilerin yakından yaşadığı, ama sokaktaki insanın gazeteler dışında gerçekliğini pek algılamadığı bir tevatürden ibaretti. Şüphesiz ki, son yıllarda banka kredileriyle büyümüş KOBİ''ler ve özellikle de az gelişmiş ülkelerin tarım kesiminde çalışan insanlar bir anda kredi musluğunun kesilmesiyle borçlarını ödeme konusunda ciddi sorunlar yaşadılar. Ancak ortalama bir gelişmekte olan ekonomide, nüfusun önemli bir kısmını oluşturan kentli ve maaşlı nüfus ilk aşamada ciddi bir menfi tesir ile karşı karşıya kalmamıştı.

Tabii olarak gelişmiş ekonomilerin dış alım talebi düştükçe ve ülke içindeki yatırım sahibi kurum ve kişilerin servetlerinde sadece muhasebesel anlamda değil, artık gerçek anlamda da ciddi aşınmalar oluşunca ve bu kesim de harcamalarını azaltınca, yerkürenin dört bir yanındaki mal ve hizmet üretim, lojistik ve pazarlama şirketleri çok hızlı bir ciro kaybı yaşamaya başladılar. Bu ciro kaybı, alacak tahsilindeki sıkıntılarla tabii olarak birleşti ve çoğu şirket için ayakta kalmak, iyi yönetişim, organizasyon veya işletme becerisinden ziyade, ya ana ortağın güçlü nakit rezervlerine ya da kreditörlerin daralan nakit akımlarına gösterecekleri insafa bağımlı bir parametreden ibaret oldu.

İşletmelerin bankacılık kesimi üzerine böylece ekstra bir yük getirmeleri ile finansal kesimde başlayan domino zinciri etkileri dönüp yeniden finans kesimini, bu kez de kredi riski üzerinden vurmaya hazırlanıyor. Tabii olarak başta küçük ve orta ölçekli işletmelerde yaşanan, ama onlarla sınırlı kalmayan bu yıkımın en ciddi faturası, düzenli maaş alan kesimden işten çıkarmalar yoluyla kesiliyor.

Siyasi olarak en değişken ve en güçlü nüfuza sahip bu kesimin ihtiyaçları, ekonominin çeşitli kesimlerinde patlayan yırtıkları yamalamaya çalışan hükümetlerin öncelikler listesini ciddi anlamda değiştirecek güçte. Bu çerçevede tüm dünya hükümetlerinin bir taraftan, aslında işin finansman tarafını çok dikkate almadan, mali genişlemeye giderken, aynı zamanda giderek daha ulusalcı ve korumacı söylemleri benimsediklerini görüyoruz. Hükümetlerin bankaları millileştirme hareketlerinin bir sonucu, söz konusu bankaların giderek salt yerli kredilerin idamesine önem vermesi şeklinde tezahür ediyor. Son haftalarda İngiltere''de yabancı işçilere yönelik tepkilerin sergilendiği grevler, korumacılık yaklaşımının bir kurtarıcı olarak halkın nezdinde de bir karşılık bulduğu anlamını taşıyor.

Uluslararası ticaretin hızla daraldığı ve küresel krize yönelik küresel tedbirlerin alınamadığı bir ortamda, hükümetler tabii olarak kendi ekonomilerini kurtarmak, kendi bankalarını ayakta tutmak, kendi işsizine iş bulmak yolunu tercih ediyorlar.

Korumacılık lehine oluşan tepkinin dünyanın hemen her köşesinde özellikle de işsizlik sorunu giderek derinleşirse, çok daha ciddi boyutlara varabileceği anlaşılıyor. Siyasetçilerin bu şartlar altında bu tepkilere fazla direnemeyecekleri, hatta özellikle muhalefettekilerin bunu siyasi bir rant için kullanabilecekleri tahmin edilebilir.

Sonuçta 1929 Buhranı da derinleştiği ölçüde benzer gelişmelere zemin hazırlamış, dış ticaret anlaşmaları rafa kaldırılmış, yabancı sermaye kamulaştırılmış, hemen tüm Avrupa''da ırkçı söylemler ciddi bir siyasi güç kazanmış ve neticede gelişen süreç II. Dünya Savaşı ile sonuçlanmıştı. Küresel ekonomik krize yönelik küresel yapılanma, ancak savaş bittikten sonra tesis edilebilmişti.

Küresel kriz, ancak küresel tedbir ile aşılabilir. Umarız bu kez tarihten bir ders alırız.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...