Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Kimileri krizleri “büyük eşitleyici” olarak adlandırır. İddia şudur: Ekonomilerin yükseliş dönemlerinde aldıkları riskler sayesinde büyük kazançlar sağlayanlar, çoğu zaman krizlerde en ciddi zararlara maruz kalırlar. Hemen her kesim krizlerden etkilense de, bu krizlerden etkilenme oranı (gelir ve servetteki azalış oranı) özellikle daha yüksek gelirli kesimlerde gerçekleşir. Kriz öncesi dönemde yaşanan gelir ve servet artışının yüksek bir borçlanma ile sağlandığı durumlarda ise ciddi bir likidite riski doğacağından bu türde çalışan kişi ve kurumların her şeylerini kaybetmesi dahi mümkündür. Bu iddiaya göre, gelişmekte olan ülkelerle gelişmiş olan ülkeler arasındaki açık da özellikle kapanma temayülü gösterir.

Bu iddia doğru olsa dahi, bir gerçeği görmezden gelemez. Servet ve gelir erozyonu yüksek gelirli kişi ve ülkelerde daha belirgin olsa bile, neticede bunların önemli bir kısmı hayatlarını idame ettirecek temel ihtiyaçlarının ötesinde bir hayat tarzını sürdürebilmektedir. Ancak düşük gelirli kesimlerdeki cüzi gelir ve servet kayıpları dahi bu kesimleri fakirlik ve hatta açlık sınırının altına itebilir. Krizlerin sosyal travmasını da zaten işinden olmuş bankacılar değil, çalıştığı fabrika kapanmış işçiler yaşar çoğu zaman.

Doğrudur, kriz dönemlerinin mağduru olan gelişmekte olan ülkeler de yine bu dönemlerde iyi zamanlarda sağladıkları borçları ödemede zorluk çektikleri için yükümlülüklerini kriz sayesinde yeniden yapılandırma imkânı bulabilir. Ancak bu çoğu zaman geleceklerini ipotek altına sokarak sağlanabilir.

Bu çerçeveden bakınca mevcut krizi nasıl yorumlamak gerekir?

Zira bilindiği gibi, kriz özellikle gelişmiş ekonomilerde kendini hissettiriyor gibi bir izlenim var kamuoyunda. Bu kriz, mesela gelişmiş ekonomilerle gelişmekte olanlar arasındaki farkı kısmen de olsa kapatacak mıdır?

Esasında gelişmekte olan ülkeler son yirmi yıllık süreç içinde, kimi zaman yıkıcı etkileri olan krizler yaşamış olsalar da, gelişmiş olan ülkelerle aralarındaki makası zaten kapatıyordu. Dahası altyapı ve teknoloji kullanımı gibi kimi alanlarda bazı gelişmekte olan ülkelerin öne dahi geçtiği anlaşılıyor.

Ancak küresel krizin gelişmiş ülkeleri daha belirgin bir şekilde etkilediği ve gelişmekte olanlarda büyümenin azalmakla birlikte eksiye gitmeyeceği tezi, şu ana kadar karşılaştığımız manzarayla bire bir örtüşmüyor. Bugün birçok gelişmekte olan ülkede ciddi bir durgunluk yaşanıyor ve bu ülkelerin bazılarında reel kesimden mali sektöre, kamudan sosyal düzene pek çok alanda ciddi yapısal tahribatın yaşanmaya başladığı görülüyor.

Dahası gelir dağılımı, kamu hizmetlerinden eşit bir şekilde faydalanma, bilimsel ve teknolojik bilgi üretimi, son yılların modası liberalleşme politikalarına rağmen hür teşebbüsün önündeki engeller ve sermayenin tabana yayılması konularında zaten iyi zamanlarda da pek kapanmayan makasın kriz ortamında daha bile açılacağı tahmin edilebilir.

Kriz öncesi yıllardaki büyüme hızı ve kredi bolluğu, bu ülkelerdeki tüketim temayülünü ve hayat standardını oldukça artırmış, bu ülkelerin üretim kapasiteleri kriz öncesi zirvelere göre yapılanmıştı. Kriz öncesi küresel faaliyet düzeyinin yakalanması, oldukça uzun yıllar alacağa benziyor. Bu, gelişmekte olan ülkelerin harcamaya ve krediye alışmış vatandaşlarını zorlu bir dönemin beklediği anlamına geliyor. Aynı durum, uzun bir süre atıl kalacağı anlaşılan yatırımlarının finansman maliyetini ödemek zorunda kalan üreticileri için de geçerli.

Hasılıkelam, mevcut kriz genel anlamda belli bir eşitleyici işlev görse de, bu durum düşük gelirli kesimler ve ülkeler için sevinilecek anlamlar taşımıyor ne yazık ki.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...