Bu satırları Pazartesi akşamı Londra''dan, tüm dünya borsalarının ciddi bir deprem yaşadığı bir günün ardından sıcağı sıcağına yazıyorum. Tokyo''dan Brezilya''ya kadar gelişmiş, gelişmekte olan tüm piyasalar yüzde 7''lere varan düşüşler kaydetti. Sadece New York bugünkü depremi tesadüfen atlattı, zira Martin Luther King Günü sebebiyle bugün tatil yaptı Wall Street. Bu tesadüf biraz ironik göründü; zira düşüşlerin ana gerekçesi ABD Başkanı''nın ekonomiyi ihya planını piyasaların yetersiz bulması olarak açıklanıyor. Siz bu yazıyı okurken New York borsasındaki aracılar da muhtemelen ciddi bir artçı şoku yaşamış olarak yataklarında karasabanlarla boğuşuyor olacak.
Tokyo Borsası''nın % 4, Bombay''ın % 7, Hong Kong''un % 5,5, devlet bankalarının düşük kalite ipotekli konut finansmanı zararlarına karşılık ayıracağı haberleri ile çalkalanan Çin Şangay Borsası''nın % 5, İMKB''nin % 6.5, Rusya''nın % 7,5, Paris ve Frankfurt''un % 7, Londra''nın % 5.5 değer kaybettiği günün sonunda kriz dediğimizde artık ilk akla gelen simge olan, kırmızı hisse değerlerinin yazılı olduğu devasa ekran önünde hayatından bezmiş borsacıların fotoğrafları haber ajanslarına art arda düşmeye başladı.
Bu yazıyı erkenden yazıyorum, çünkü iki gün boyunca görüş alanlarında Türkiye''nin de olduğu yabancı fonlarla yoğun görüşmelerim olacak. Bu süreci nasıl algıladıkları, geleceğe nasıl baktıkları herhalde uzun bir yazı dizisini hak edecek nitelikte olsa da, sanırım toplantıların mahiyetinden dolayı sizlerle ancak ana temaları paylaşabileceğim.
Ancak görünen ve şimdiye kadar edindiğim izlenim o ki, artık öyle birbirinden bağımsız tek tük iyi haberler gidişatı düzeltmeye yetmeyecek. Genel kanı bu yönde. Genel kanının bu yönde olması, yatırımcıların sonbahar aylarında olduğu gibi herhangi bir iyi haberle artık coşmayacağı anlamına geliyor. Tabir caizse bundan sonrası için gelişmiş ekonomilerden ardı ardına düzelme işaretlerinin gelmesini beklemek gerecek gibi. Buna karşılık bundan sonra gelecek her kötü haber, durumu bir nebze daha menfi yönde etkileyecek.
Özetle sıkı durun, bunun arkası geleceğe benziyor.
Zira sıkıntı piyasalarda yatırımcı profilinin tektipleşmesinden kaynaklanıyor artık. Farklı beklenti ve güdülerle hareket eden yüzbinlerce yatırımcı piyasalarda dengeyi tesis eder, likidite ve hacim oluşturur. Birinin satış noktası oalrak belirlediği bir fiyatı, bir başkası alım için uygun olarak değerlendiriyorsa, alım satım gerçekleşebilir.
Ancak bugün yaşadığımız ortamı hemen tüm yatırımcılar aynı ölçüde belirsiz ve riskli olarak görmeye başlamışsa, piyasalarda likidite oluşacak fiyatlar tesis edilemez.
Durumun bu kerteye gelmesinde biraz da küreselleşmenin etkisi olduğu muhakkak. İletişim ağlarının dünyanın her noktasına ulaştığı bir ortamda, yatırımcı çeşitlenmesinin giderek anlamsızlaşmaya başladığını görüyoruz. Bu durum farklı finansal piyasalar arasındaki duvarların tamamen kalkmasıyla daha da pekişiyor. Farklı piyasalardan kastımız sadece gelişmiş – gelişmekte olan ayrımı değil. Sermaye piyasalarıyla mali piyasaların, geleneksel olarak ayrı bir segment olarak ayrı kuralları olan sözgelimi ABD''deki mortgage piyasasının Norveç''in köylerine dek bir yatırım aracı olarak ulaşmasından bahsediyoruz.
Hasılı kelam, küresel finansal piyasaların dönüşümü bir yerde getirdi, koydu bu krizi kapımıza. Bu kriz yeni dönüşümleri başlatacak, bu yeni dönüşümler de yeni krizlere gebe kalacak.
Tıp ilerliyor, hastalıklar da. Yeni güvenlik sistemleri kuruluyor, hırsızlar şekil değiştiriyor. Mali piyasalara yeni kurallar geliyor, yükselişler ve düşüşler bu yeni kuralları devri daim için vesile kılıyor.
Hayat böyle bir şey işte. Dolduruyor, boşaltıyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.