Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Küresel kriz, piyasaları iki aşağı bir yukarı savurmaya devam ededursun, gerek piyasalar gerekse otoriteler, dalganın dip noktasının nerede oluşacağına hâlâ karar verebilmiş değiller.

Krizin gerekçesi konusunda üç aşağı beş yukarı mutabakat sağlanmış gözüküyor. Ancak henüz tam olarak anlaşılmayan şey, küresel mali piyasalar dikkate alındığında oldukça küçük sayılabilecek bir etki yapması gereken, üstelik de bir müddettir geliyorum diyen kriz gerekçesinin nasıl olup da bu kadar beklenmedik ve büyük çaplı bir etki yapmış olduğu. Sürecin bulaşma mekanizmaları, boyutları ve nihayetinde etkileri konusunda hâlâ her kafadan bir ses çıkıyor.

Durum böyle olunca da soruna tepkiler farklı oluyor. Dahası nihai çözüm ve benzer bir krizin gelecekte yaşanmaması için yapılması gerekenler konusunda kimsenin bir şey bildiği yok.

Tabiatıyla ilk yapılması gereken yangını söndürmek. Otoritelerin yangına zamanında ve doğru bir şekilde müdahale ettiklerini söylemek güç. Zira muhtemel yangınlara karşı mali sistemin kendi içerisinde yeterince yaygın ve etkin sigorta mekanizmaları olduğunu düşünüyorlardı. Yılların birikimi ile oluşturulmuş bir düzenleme ve denetleme ortamının yanı sıra etkin ve derin çalıştığı zannedilen piyasaların, olası yangınları kendi başlarına büyümeden söndürebileceği düşünülüyordu. En kötü ihtimalle piyasalara güven sağlayacak birkaç demecin, belki de bir miktar likidite temininin yeteceği umuluyordu.

Bugün geldiğimiz noktada, şimdiye dek yapılanların ve yapılmayanların (çünkü bazen bir şey yapmadığını göstermek de bir politikadır – bakınız: Avrupa Merkez Bankası) düşüşü yavaşlatmak dışında pek bir işe yaramadığını görüyoruz. Bu demek değil ki, krizin durulmasına yönelik politikalar ve çözümler geliştirilmiyor. Ancak hastalığın bulaşma süreci ve nihai etkileri bu kadar belirsiz iken çözüm üretmek de, tabii olarak, zaman alıyor. Ne yazık ki, bu zaman bir kayıp olarak algılanıyor ve farklı otoritelerin soruna farklı yaklaşımları, çözümsüzlük olgusu tesis ediyor.

Tahmin edebileceğiniz gibi, bizden çok daha fazla bilgiye ve bu bilgiyi işleyecek teknik ve insan gücüne sahip otoriteler bile işin içinden çıkamazken, biz buradan sihirli çözümler sunacak değiliz. Daha ziyade çözümün en genel hatlarını sunmaya çalışacağız.

Ancak buna dahi girişmeden önce bilinenleri ve oluşan sorunları bir daha özetlemek gerekiyor:

Temel sorun, küresel piyasalara nispetle küçük bir piyasada çıkan bir krizin beklenenden öte bulaşıcı olması.

Risk fiyatlaması modellerinin yanlış işlediği anlaşılıyor. Bunda derecelendirme, değerleme ve sigorta kurumlarının menfi etkisi büyük. Bu kurumlar, hem piyasalar yükselirken, hem de tepetaklak düşerken görevlerini beklendiği gibi icra edemediler.

Sıkıntı oluşturan bir konu da denetim ve denetim alanında. Finansal yenilik ile aşırı risk arasında sıkışan düzenleyiciler, piyasaların hayli gerisinde kalmış durumdalar.

Kimi piyasalarda etkinlik, şeffaflık ve derinlik sorunları olduğu anlaşılıyor.

Piyasalarda şoklara karşı ortak ve yaygın müdahale mekanizmalarının eksik olduğu görülüyor. Küresel piyasaların bu kadar geliştiği ve büyüdüğü bir ortamda, asgari düzeyde olması gereken müdahaleler de bir o kadar büyük ve koordineli olmak zorunda.

Neticede kriz sürecinde zora girmiş veya batmış banka ve fonların durumlarının ne olacağı, nasıl kurtarılacağı da bir başka sorun. Benzer şekilde bono sigortalayıcılarının durumu da ayrı bir problem alanı.

Tüm bunların dışında reel sektörün gidişatı, son yıllarda ciddi anlamda borçlanarak büyüyen küçük işletmelerle yine borçlanarak tüketen bireysel tüketicilerin durumunun ne olacağı, ekonominin yavaşlaması durumunda oluşacak siyasi ve iktisadi etkilerle nasıl başa çıkılacağı büyük bir sorun olarak karşımızda duruyor.

Son olarak, tüm bu sorunlara yönelik çözümlerin kendilerinin ne türlü sorunlar oluşturacağı, küresel enflasyonun bundan sonra nasıl dizginleneceği soruları da tüm çözüm yollarının üzerinde Demokles''in kılıcı gibi sallanıyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...