Küresel dalgalanma, geçtiğimiz hafta tüm piyasaları ciddi anlamda salladıktan sonra, dün itibariyle biraz durulmuşa benziyor. Bunda ABD Merkez Bankası FED''in borç verme faizlerini düşürdüğüne dair açıklamasının etkisi var gibi gözüküyor. Ancak hemen herkes sürecin daha bir müddet daha devam edeceğinde ittifak ediyor. Hatta kimileri, orta ve uzun vadede artık yükseliş trendinde değil, düşüş trendinde oturacağımızı öne sürüyor.
Dalgalanmaya merkez bankalarının piyasalara likidite sokarak ya da faizleri düşürerek verdiği cevap, tarihi açıdan radikal gibi gözüküyor. Avrupa Merkez Bankası''nın evvelki hafta yaptığı likidite operasyonu 11 Eylül''den beri görülmüş değildi. Enflasyon korkusuyla sıkı para politikası uygulayan merkez bankaları, asli görevlerini terk edip piyasalara bu şekilde müdahale etmeleri önemli bir adım olarak nitelendi.
Ancak sıkıntı, bu yerinde gibi gözüken müdahalelerin sorunun çözümüne merhem olup olamayacağının bilinmemesinden kaynaklanıyor. Eğer problem uluslararası mali sistemin geçici bir güven bunalımına bağlı bir likidite darlığından kaynaklanıyor olsaydı, otoritelerin bu türden müdahaleleri bu sürecin az zararla atlatılmasına imkân sağlardı. Ne yazık ki, uluslararası mali sistemde yaşanan güven bunalımı, geçici psikolojik rahatsızlıklardan öte bazı yapısal bozukluklara kadar uzanıyor.
Sıkıntılardan en temeli, küreselleşmenin ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin, küresel sermaye hareketlerine getirdiği ivmenin küresel piyasaları aynı ölçüde etkinleştirememiş olması. Küresel bazda etkin piyasalar olmuş olsaydı, ülkeler arasındaki faiz farklılıkları ve arbitraj imkânları, sadece o ülkelerin risk primleriyle ifade edilebilirdi. Yani uzun vadede bir ülkede, bir piyasada yatırım yapmak ile bir başkasında yatırım yapmak arasında getiri açısından bir fark olmaması gerekirdi.
Bu durum, küresel piyasalara farklı beklentilere sahip yeni yatırımcı fonların ve buna karşılık yeni ve karmaşık yeni finansman ve yatırım araçlarının ortaya çıkmasıyla iyice çetrefilli bir hale gelmiş durumda. Bugün farklı araçlara ve ülkelere yatırım amaçlayan fonlar, konularında uzman yığınlarca adam istihdam ediyorlar gerçi. Ama hızla gelişen, çeşitlenen ve karmaşıklaşan bir küresel pazarda, hiçbir risk modelleme altyapısı tüm olasılıkları ve olanakları değerlendiremediği için nihai kertede karar vericilerin işi eskisinden daha zor. Bir de buna yeni gelişmeler karşısında denetim ve düzenleme altyapısının aynı hızda gelişemiyor olmasına rağmen, en küçük bir yatırım kararının önünde duran farklı dillerde yazılmış yüzlerce sayfa mevzuatı ekleyin.
Sonuç, özellikle kriz anlarına tipik "ya manipülatör ol, ya da sürüyü izle!" tepkisi olarak karşımıza çıkıyor. İşin ilginç yanı, eskinin büyükleri bugün sürüyü izleyenler arasında.
Şimdi, dünya son dalganın sorumlularını arıyor. Muhtemelen zaten şimdiden en büyük darbeyi almış olan hedge fonlar ile karmaşık yatırım araçlarını derecelendiren kurumlara kesilecek fatura. Hem ABD''de, hem de AB''de, düşük kalite ipotekli finansman bonoları içeren karmaşık yapıları derecelendirirken uzun süre fazla iyimser davranıp sonra hızla derecelerini aşağı çeken derecelendirme şirketleri topun ağzına konmuş durumda.
Ancak gelişen sistemin tabii bir parçası olan bu yapıları cezalandırmak, yeni küresel sistemin yapısal bozukluklarını düzeltmeyecek, bilakis dikkati asli sorunlardan kaydırdığı için ileride daha ciddi dalgalanmalara da altyapı hazırlayacaktır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.