İçinde bulunduğumuz küresel krizin çözümünün küresel bir yeniden yapılanmadan geçtiği tezi uzunca bir müddettir dünya kamuoyunda dillendiriliyordu. Böyle bir çözümün tesisine yönelik gayretlerin geçen haftaya kadar büyük ölçüde yetersiz kaldığı, ülkelerin ve hatta uluslararası kuruluşların yerel ve bölgesel çaptaki girişimlerinin krizin küresel boyutu karşısında zayıf kaldığı görülüyordu.
Nihayet geçen hafta yapılan G-20 zirvesinden çıkan sonuç, ilk kez küresel krize karşı küresel bir çözüm için ortak bir zeminin bulunduğunu ortaya koydu. Bu çerçevede öncelikle Bretton Woods''dan beri ilk kez bu çapta geniş bir platformda, çok ciddi yapısal değişiklikler talep eden somut adımların atılmış olmasının öneminin altını çizmek gerekir. Zira hem bundan önceki zirvelerden çıkan sonuçsuzluk örnekleri, hem de uluslararası zirvelerde ortak bir kanaat oluşmasının zorlukları (Dünya Ticaret Örgütü zirvelerini hatırlayın), geçen hafta alınan kararlara ayrı bir anlam katıyor. Ancak Kyoto''dan da edindiğimiz tecrübe, anlaşmanın olması, bire bir uygulanacağı anlamını taşımadığını hatırlatıyor bize. Bu sebeple, küresel ve yapısal bir krize yönelik atılmış olan bu ilk, küresel ve yapısal adımı, tedbirli bir iyimserlikle karşılamak gerekiyor.
Gerçekten de, geçmişteki zirvelerin sonuçsuz kalmasının bir neticesi olarak, küresel piyasalar, zirvenin yapıldığı Londra''dan gelecek haberlerden ziyade Avrupa Merkez Bankası''nın faiz kararı ile ABD işsizlik verilerine odaklanmıştı geçen hafta. Ancak Salı gününden itibaren tüm borsalar önemli yükselişler sergileyerek, G-20 zirvesinin beklenmeyen mutabakat bildirisiyle pekişen bir moral kazandılar. Wall Street açısından son 70 yılın en güçlü dört günlük yukarı yönlü yükselişinin yaşandığı haftada, birkaç küçük borsa dışında hemen hemen tüm piyasalarda önemli artışlar yaşandı. Yükselişi, ne ABD Başkanı Obama''nın Chrysler''ın iflasını öngören bir paket hazırlığı içinde olduğu dedikoduları, ne de ABD''de işsizlik oranının % 8,5''a (Mart 2008: % 5,1) çıktığını ilan eden veriler engelleyebildi. İçeride de, 2008''in son çeyreğinde ekonominin % 6,2 oranında daraldığı bilgisi İMKB''nin % 3,6 artmasını, liranın değer kazanmasını ve faizlerin gerilemesini engelleyemedi.
G-20''nin Londra zirvesinin nihai bildirisi, 1,1 trilyonluk ek bir kaynağın oluşturulması ve bunun kredi kanallarının açılması, büyüme ve istihdamın sağlanması amacıyla başta IMF olmak üzere, uluslararası kuruluşlar aracılığıyla kullandırılmasını öngörüyor.
IMF gibi kuruluşlarda reformların hızlandırılması ve ülkelerin temsil gücünün yeniden dağıtılması hedefleniyor. Daha da önemlisi, liderler mali kesimin yeniden yapılandırılması ve bu çerçevede şeffaflık, hesap verilebilirlik, denetleme imkânlarının genişletilmesi kararına vardılar. Böylece hem denetleme kapsamı genişleyecek (örneğin, daha önce vergi cennetleri olarak bilinen denetim dışı bölgeler veya sektör (hedge fonlar ve derecelendirme kuruluşları) veya ürünlerin (mesela türev ürünler veya yöneticilere verilen ikramiyeler) denetim kapsamına alınacak), hem de denetleme ve düzenleme hususuna önemli bir standart getirilmeye çalışılacak.
Sonuç bildirisi, daralan uluslararası ticarete de el atıyor ve bu çerçevede korumacılık temayülüne karşı ciddi bir uyarı yapıyor, uluslararası ticaret kanallarının yeniden tesisi amacıyla 250 milyar dolarlık bir kaynağın oluşturulmasını hedefliyor.
Son olarak, alınan önlemlerin krizden özellikle etkilenmiş olan düşük gelirli ekonomilere de müspet katkı sağlamasını temin etmek amacıyla, özellikle bu ülkelere ve düşük gelirli sınıflara yönelik belli adımların atılmasını da öngörüyor.
Bu bildiriyi, aslında uzun bir yolun ilk adımı olarak değerlendirmek gerekiyor. Kamuoyunda yapılan tüm tartışmalara rağmen, küresel mali piyasalara yönelik genel bir düzenleme dışında, ciddi bir yapısal dönüşüm çerçevesi henüz sunmuyor. Sürecin uzun, tartışmaların hararetli ve ekonomik gündem tarafından belirleneceğini şimdiden tahmin etmek zor değil. Tahmini zor olan şey, sürecin sonunda tam olarak nasıl bir uluslararası mali ve denetim yapısı ile karşılaşacağımız.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.