Meydan, meydanı boş buldu
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 17/04/2008, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Zekeriya Beyaz Hoca''nın oğlunun çıkardığı, Hoca''nın kendisinin de yazdığı Meydan Gazetesi yeni bir solukla yayın hayatına yeniden başladı. Hayırlı olsun. Kendi şahsına münhasır aktör (ünlü film veritabanı sitesi IMDB, “Döngel Kârhanesi” filminde aldığı rol sebebiyle kendisine bu payeyi vermiş) ve ilahiyatçı Beyaz Hoca''nın toplumu bidat, kötülük ve yabancılardan korumaya adamış renkli kişiliği, gazeteye ilginç ve “farklı” bir nitelik vereceğini beklentisi içindeyiz.
Ben kendi adıma ekonomi ve finans ile ilgili haber ve gelişmelere odaklandığımdan, gazetenin ikinci hayatında özellikle bu alanda yapacağı katkıları merak ediyorum. Nitekim çok geçmedi, arkadaşlar gazetenin “özel haber” olarak sunduğu, ama isimsiz yayınlanan bir haberi gözümün içine soktular.
Üstte çirkin, kaba sakallı, takkeli - tesbihli, kel, fodul, ceket içine kazak giymiş bir amcamı çizmiş, altına da katılım bankalarının verdikleri kâr paylarını listelemişler. Bu resimli tabloyu, kenarına takım elbiseli, şık gözlüklü, model olabilecek kadar yakışıklı ve elinde tuttuğu raporlara bakışından çalışkan ve bu ülkeye katkısı olduğu her halinden anlaşılan bir gencin resminin iliştirildiği bankaların mevduat faiz oranlarının verildiği bir başka tablo ile karşılaştırmışlar.
Haber, katılım bankalarının dağıttıkları kâr paylarının aslında faizden bir farkı olmadığı üzerine kurulu ve güya bunu mevduat faizleriyle kâr paylarının birbirine yakın seyretmesinden çıkarmışlar.
Kasıtlı hazırlandığı belli olan haber, sadece maddi hatalar içermekle kalmıyor. Aynı zamanda katılım bankacılığının işleyiş mekanizmasını öğrenmeye zahmet etmemiş birinin elinden çıktığı da her halinden belli oluyor.
Bankalar tasarruf sahiplerine borçlanırlar ve bu borç karşılığında belli bir nema (faiz) ödemeyi taahhüt ederler. Katılım bankaları ise tasarruf sahiplerinin fonlarını değerlendirir. Yani aslında müşterilerinin belli havuzlarda topladıkları tasarruflarını, onlar adına bir fon gibi yönetir ve oluşan kazancın belli bir kısmını banka yönetim hizmeti karşılığı tutarlar. Katılım bankaları tasarruf sahiplerine önceden belirlenmiş herhangi bir oran belirtmezler. Gazetelerde yayınlanan oranlar, o hafta tasarruf sahiplerine dağıtılmış olan kâr paylarıdır. Yani Meydan Gazetesinin “araştırmacı” muhabirinin iddia ettiği gibi üç ay sonra verilecek kazanç oranını değil, üç ay önce hesap açtırmış bir müşterinin o hafta hesabının vadesi geldiğinde aldığı kazanç oranını ifade ederler.
Katılım bankaları havuzlarda toplanan fonları çeşitli şekillerde kullandırır ve bunların bir kısmı ile kâr, bir kısmı ile zarar elde ederler. Sonuçta ortalama bir bankanın kullandırdığı her 100 Liranın yaklaşık 3 Lirası zarar eder. Bu zarar, elde edilen ve dağıtılan toplam kazancı azaltır. Katılım hesaplarına dağıtılan oranların niçin hiçbir zaman zarar olmadığı sorusunun cevabı budur.
Özetle katılım bankalarının fon yönetim mekanizmasının özünde faizli bir işlem bulunmaz. Ancak sistemin tamamen faizsiz olup olmadığına bakmak için toplanan bu fonların nasıl kullandırıldığına da bakmak gerekir. Zaten dağıtılan kâr payları ile mevduat oranlarının birbirine yakın bir trend izlemesinin cevabı da burada yatar.
Katılım bankaları, topladıkları fonları üç şekilde değerlendirir: Kar-zarar ortaklığı, finansal kiralama ve murabaha. Bunların ilk ikisinin faizsiz mekanizmalar olduğu ortada. Murabaha ise bankanın bir malı peşin alıp, bunu müşterisine vadeli satması esası üzerinedir. Bunun da esas itibariyle faizsiz bir enstrüman olduğu öngörülür. Aksi takdirde ticaretle uğraşan kesimin önemli bir kısmının faizli işlem yaptığını iddia etmeniz gerekir.
Bir iş adamı yatırımı için finansman arıyorsa, neticede bunu çeşitli kanallardan aldığı teklifler arasından birini tercih ederek yapacaktır. Tabiatıyla oturup bir maliyet hesabı yapacaktır. Bu yüzden katılım bankalarının rekabet ettikleri finansman alanında belirleyecekleri oranlar, tabiatıyla piyasadaki kredi faizlerinden tamamen bağımsız olamayacaktır. Bu yüzden katılım bankaları, kredi pazarında fiyat belirleyen değil, fiyat alıcılardır.
Kredi tarafında fiyat belirlendiğine göre, tabii olarak katılım hesaplarına dağıtılan kâr oranları trendi ile mevduat faizleri trendi birbirine benzeyecektir. Bundan daha tabii bir durum da söz konusu olamaz.
Meydan''dan beklentilerimizin boşa çıkmadığını görüyor, acar gazeteciliğin bu yeni boyutunu neşeyle izliyoruz.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.