Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Modern finans teorisyenlerinin el üstünde tuttuğu bir model var: etkin piyasalar hipotezi. Etkin piyasalar hipotezi, aslında rasyonel beklentiler kuramının finans piyasalarına uyarlanmış halinden ibaret. Temel varsayım, piyasa oyuncularının fiyat beklentilerini oluştururken eldeki tüm verileri mantıklı ve tutarlı bir şekilde değerlendirerek karar verdiğini öngörüyor. Neticede bir varlığın (hisse senedinin, gayrimenkulün, ikinci el hazine kâğıdının) bugünkü fiyatının bu varlığın gelecekte sağlayacağı tüm getirilerin ıskonto edilmiş değerine eşit olacağı varsayılıyor.

Buna göre piyasaların elde edeceği tüm yeni bilgilerin, piyasa oyuncuları tarafından değerlendirilip kısa sürede fiyatlara yansıması beklenebilir. Herkesin tüm bilgileri akıllıca değerlendirdiği finansal piyasalarda, geçmiş geleceğin bir göstergesi olmadığı gibi, piyasaların hep üzerinde gitmek de mümkün değildir. Etkin piyasalarda fiyat hareketlerini tahmin mümkün gözükmemektedir. Bir ara Wall Street Journal, Yatırımcı Panosu adını verdiği bir köşe yayımlıyordu. Burada bir tarafta tanınmış yatırımcıların yatırım tercihlerinin ne kazandırdığı kaydedilirken, öbür tarafta gelişigüzel seçilmiş finansal varlıklardan oluşan bir portföyün performansı izleniyordu. Sonuç, rasyonel yatırımcıların oluşturduğu portföyün gelişigüzel seçilmiş varlıklardan oluşan portföyden uzun vadede daha iyi bir getirisinin olmadığını gösteriyor. Geçmiş fiyat performansından geleceğe yönelik tahminlerden oluşan teknik analizin de bu anlamda çok başarılı olduğunu söylemek zor gözüküyor.

Etkin piyasalar hipotezi gelişmiş ülkelerde o kadar etkin ki, hukuki süreçlere bile girmiş durumda. ABD''de mahkemeler, içeriden bilgi temin ederek sağlanan kazançlar ya da kamuoyunun yanlış bilgiyle yanıltılması gibi suçları değerlendirirken bu bilgilerin fiyat etkisini dikkate alarak ceza kesiyor. Mesela halka açık bir şirket, ara dönem bilânçosunda kârını bir miktar yüksek göstermiş, sonra da bunu bir sonraki dönemde düzeltmiş olsa, hisse senedi yatırımcılarının açabileceği bir tazminat davasında, iki dönem sonrası hisse başına fiyat farkı kadar bir tazminatla karşı karşıya kalabiliyor.

Etkin piyasalar hipotezi bu kadar yüceltilse de, aslında gelişmiş ve derin sayılabilecek piyasalarda dahi bu hipotezin tam anlamıyla işlemediğine dair ipuçları da mevcut. Sözgelimi, bu hipotez, neden piyasaların kimi bilgilere karşı aşırı tepki verdiğini açıklayamıyor. Son dönemlerde de sık sık karşılaştığımız bu durum, bilginin kamuoyuna çıkışını takiben fiyatlar aşırı tepki vermesi ardından da yavaş yavaş daha makul bir seviyeye oturması şeklinde ortaya çıkıyor. Hemen her defasında aynı şablon yaşanıyor olması, rasyonel birey varsayımına en ciddi darbe sayılıyor.

Yine bu hipotezin açıklayamadığı bir başka husus da, piyasaların neden aşırı oynak olduğu. Herhangi bir şirketin değerini etkileyebilecek unsurlar, bırakınız saat başı, günlük olarak bile değişmezken, niçin o şirketin değeri bir dakikadan diğeri değişmektedir. Denebilir ki, başka şirketlere ya da ekonominin geneline ait bilgilerin açıklanması, portföy tercihlerinde bir ikame etkisi oluşturduğu için, hakkında yeni bir bilgi açıklanmamış olanlar da etkilenebilir. Ancak yapılan çalışmalar portföy içi hareketlerin bu kadar oynaklığı açıklamadığını gösteriyor.

Hasılıkelam, başladığımız yerdeyiz: İnsanoğlunu, her zaman ve her yerde modellemek mümkün gözükmüyor. Kurgular ve kuramlar ancak belli çerçevelerde anlamlı açıklamalar getirebiliyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...