Bernard Shaw''un meşhur bir ifadesi var iktisatçılar için: "Dünyadaki tüm iktisatçıları bir diğerinin ardına koyup zincir yapsanız bile yine de ortak bir kanaate ulaşamazsınız."
1981 yılında İngiltere''de dönemin başbakanı Margaret Thatcher''ın ekonomi politikalarını eleştirmek üzere kaleme alınan mektubun altına imza atan 364 akademisyen iktisatçı bile alternatif bir ekonomi politikasında uzlaşamamıştı.
İktisatçılar genellikle geleceğe yönelik tahminleri tutmadığı için eleştirilirler. Oysa bırakınız geleceği, geçmişte yaşananları okumada dahi farklılıklar göze çarpar iktisadi yorumlarda. Ekonomi bürokrasisi içinde de etkin oldukları için, büyük tantanalarla başlatılıp sonu hüsranla biten politikalardan da sorumlu tutulurlar. Neticede iktisadi yükseliş ve düşüşler, işsizlik, paranın değer kaybı gibi iktisatçıların uğraştığı sorunlar, tarihten günümüze kesintisiz devam ettiği için iktisatçıları pek seven çıkmaz toplumun iktisatçı olmayan ve olmadığına sevinen kısmından.
Sendikalardan seçimlere, savunma sanayinden eğitim politikalarına, döviz kurlarından Avrupa Birliği''ne kadar hemen her şeyde ekonomik bir varlık gerekçesi bularak yorumlarda bulunan bu mesleğin takipçileri, kendilerine yöneltilen tüm bu eleştirilerin haklılık payı ortada iken, neden ortak içtihattan bu kadar uzak, bu kadar tepki çeken bir tarzda yürütürler mesleklerini?
İktisatçıların ilgilendikleri sahada bu kadar büyük bir karmaşa yaşıyor olmalarının bir sebebi var tabiî ki: İktisatçıların temel malzemesi insan, ama konuştukları dil matematik. İktisat bilimini hem tabii bilimlerden, hem de diğer sosyal bilimlerden ayıran temel özellik bu. İktisatçıların metodolojik olarak bilimsel deneyler yapma imkânları yok denecek kadar az. Tabii bilimlerde belli bazı şartların sağlanması halinde nesnelerin davranışı konusunda her zaman tutarlı çıkarımlar yapmanız mümkün. Öte yandan konusu insan olan bir dalda iki insanın aynı şartlar altında çok farklı davranışlar sergilediklerini görüyoruz.
Dahası, iktisatçıların insan davranışını etkileyecek tüm dış tesirleri modellemesi de mümkün değil. Geçmişte belli bir davranış kalıbı üzerindeki etkisi önemsiz gibi gözüken bir durum, zaman içerisinde veya farklı bir bağlamda o davranış biçimini tamamen değiştirebilmekte. Parasal iktisat konularında dünyanın önde gelen isimlerinden olan Charles Goodheart''ın adıyla anılan kanun, geçmiş verilerden hareketle hazırlanan düzenli bir istatistikî ilişkinin, bu ilişki bir politika aracı olarak kullanılmaya başlanınca bozulacağını söyler bize. Para arzı ile nominal gelir arasında var gibi gözüken düzenli ilişkinin, para arzının enflasyonu kontrol amacıyla kullanılmaya başlamasından sonra bozulması, bunun en tipik örneğidir mesela.
Teknolojik, kültürel ve hukuki dönüşümler de başlangıçta ortaya konan modelleri ve politikaları geçersiz kılar. 1930''larda yaşanan büyük buhrana çözüm olan politikalar, mali sistemin başta teknolojik altyapıdaki dönüşüm sebebiyle değişen yapısında, krizden çıkışı daha da bunalımlı hale getirmiştir. Şu sıralarda karmaşık finansman modellerinin oluştuğu bir dünyada mali sistemde düzenleyicilik rolünün etkinliğinin tartışılıyor olması tesadüf değil.
Tüm bunlara bir de iktisatçıların dünya görüşünü ekleyin. Sosyal problemlere bakarken, dünyanın işleyişiyle ilgili çeşitli varsayımlar yaparlar iktisatçılar. Bu varsayımlar, hem sorulan soruları, hem de bu sorulara verilen cevapları etkiler. Piyasaların etkinliğini veri alan bir iktisatçı ile piyasaların asla temizlenmediğini, yani piyasaların toplam arz ile talebi belli bir noktada hiçbir zaman buluşturamadığını söyleyenlerin hemen her konuda farklı düşmesi istisna değil, kuraldır.
Tüm bu olumsuz şartlara rağmen iktisatçılar, insanlığın maddi ve bir ölçüde de manevi dünyalarını açıklamada insanlığa yeni ufuklar açabilmişlerdir. "Karamsar" bilim ile uğraşanlar pek sevilmese de, uğraştıkları alan bu tepkiye değecek kadar zengindir aslında.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.