Soros"u Okumak
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 15/04/2008, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Son günlerde yaptığı çıkışlarla kendinden yurtiçinde ve yurtdışında bahsettiren, adı Taraf Gazetesi''nin deşifre ettiği STK andıçında da çıkan George Soros şu sıralar yeniden gündemde.
Hatırlanacağı gibi, Soros''un en can yakıcı faaliyeti, 1998 yılında Asya krizini müteakip Financial Times gazetesine Rusya hakkında gönderdiği bir mektup olmuştu. Bu mektubun ardından, iki gün içerisinde koca Rus borsası tepetaklak olmuş, kısa bir süre içinde bütün dünya ekonomisini çalkalanmış ve Türkiye''den Almanya''ya kadar yerel siyaset derinden etkilenmişti.
O günlerde Soros hakkında kaleme aldığım yazıdan alıntılarla Soros''u bir kez daha hatırlamanın yerinde olduğunu düşünüyorum.
Bildiğiniz gibi, Soros aslında küresel sermayenin başlıca oyuncularından biri. Sahibi bulunduğu Quantum Fund, son 30 senenin en iyi performans sergileyen yatırım şirketleri arasında sayılıyor. Piyasaları yönlendiren Soros, kaybetmeyi sevmiyor.
Aynı George Soros''un ilgisi paranın da ötesine geçiyor. Open Society Institute (OSI) namıyla artık herkesin malumu olduğu vakfın sahibi. Bu vakfın Arnavutluk''tan Moğolistan''a, Haiti''den Rusya''ya kadar, başta eski Sovyet sosyalist kalıntıları olmak üzere pek çok gelişen ekonomide bir şubesi var. Kurulduğu ülkelerde özellikle eğitim, sağlık ve kültür sahalarında başlattığı seferberliklerle adından söz ettiren vakfın, özellikle internet altyapısının oluşturulması için ilgili hükümetlere mali ve teknik yardımda bulunduğu gözleniyor. Vakıf, sadece bu ülkelerde demokrasi ve piyasa ekonomisine geçiş aşamasında yaşanabilecek meseleleri mercek altına yatırmakla kalmıyor; aynı zamanda kendini, kimi zaman dünya kamuoyunun ilgisinden uzak olan bu yeni yetme ülkelerin dünyaya açılan yegane penceresi olarak lanse ediyor. Vakfın projeleri arasında Burma krizinden tutun da uyuşturucuyla savaşa kadar pek çok konu yer alıyor.
“Hayırsever” ve dolar milyarderi Soros''un Doğu Avrupa ülkelerine olan bu alakası, belki kendisinin Budapeşte doğumlu olmasından kaynaklanıyor. Ama sadece hayırseverlikle yetinmeyip Donkişot gibi kendi başına bir toplum projesine girişmesinde, onun London School of Economics''te okuduğu yıllarda Karl Popper''ın has öğrencilerinden biri olmasının etkisi inkâr edilemez. Zira Popper''ın meşhur açık toplum (open society) kavramı, bugün Soros''un vakfına seçtiği isim. Soros açık toplumu, fertlerin türlü görüş ve taleplerinin bulunduğundan hareketle toplumun huzur içinde bir arada yaşaması için kişi haklarına saygılı kurumların inşa edilmesi gerektiğine inanan bir toplum tasarısı olarak yorumluyor.
Soros''un ilginç bir kişiliği daha var. Finans piyasalarından elde ettiği servetine rağmen, laissez-faire tipi “bırakınız geçsinler – bırakınınız yapsınlar” kapitalizmine karşı söylemleri bulunuyor. Globalleşmeyle birlikte açılan ülke sınırlarının, içinde kendi yönettiği fonların önemli bir meblağ oluşturduğu uluslararası spekülatif sermayenin işine yaradığını düşünenlerden. Yani sıcak parayı ciddi anlamda eleştiriyor.
Dahası, sosyal hayatın her cihetinde uygulanmak istenen piyasalaşma temayülüne de karşı çıkıyor. Ona göre piyasalar, klasik iktisadın arz-talep teorileriyle değil, insanların piyasayı algılayış şekillerine göre davranıyor. Bu ise toplum için istikrarsız ve dengesiz bir zemin oluşturuyor. Soros''a göre açık toplumda devlet, iktisadi ve sosyal hayata müspet manada müdahildir. Başıboş kapitalizmin sonunun, ya anarşi ya da diktatörlük olduğunu savunuyor.
Soros: Spekülatif sermaye düşmanı; ama aynı zamanda spekülatif sermaye zengini. Hayırsever; ama yardım ettiği ülkeleri, kimi zaman orta çaplı krizlere sokmuş biri. Kaosa gitme ihtimali olan açık toplumuna, baskı ve çürüme temayülü kesin olan devleti yerleştirebiliyor.
Şu sıralar kıyamet senaryosu çizen Soros''u yakın markaja almanın gerekliliğine hâlâ inanıyorum.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.