Beğenelim, beğenmeyelim, bugünün dünyası, ortak bir üretim tarzı, ortak bir siyasi çerçeve, ortak bir üst kültür şemsiyesi altında birleşmiş birimlerin oluşturduğu küresel bir yapı şekline bürünmüş durumda.
Sanayileşmenin üç yüz yıl boyunca, sömürgecilik ve emperyalizmle tam olarak tesis edemediği bu ortaklık, bin yılın son 30 yılında ancak kotarılabilmiştir. Bu "başarı", sanayileşmeden ziyade, bilgi ve iletişim teknolojilerinin çok hızlı bir şekilde tüm dünyada kullanım alanı bulmasından kaynaklanıyor şüphesiz.
Ancak bilişim teknolojilerindeki gelişmeler bir taraftan sanayileşme çağının dünyasına son şeklini verirken, diğer yandan da bu çağın kurulu düzenine ciddi anlamda darbe vuruyor. Küreselleşme sürecini mercek altına alan düşünürler, biraz da bu sebepten dolayı ikiye ayrılmış durumda. Bir kısmı Batı tipi bir medeniyet yapısının tüm dünya üzerindeki hâkimiyetinin pekiştiğini vurgularken, diğer bir kısım düşünür, bu sathi görünüşün altında sanayileşme çağının kurumsal çatısını değiştirebilecek dinamiklerden bahsediyor.
Bu dinamiklerin üretimden tüketime, çalışma hayatından eğlenceye, finans sektöründen turizme, bürokrasiden demokratik karar alma süreçlerine, siyasi kurumların yapısından eğitime kadar modern çağın hayat tarzında ciddi değişikliklere sebep olacağı tahmin ediliyor. Şüphesiz ki, tüm bu alanlardaki dönüşümler bir taraftan teknolojinin yaygın olarak kullanılmasını, diğer taraftan da söz konusu kullanımın toplumsal ve yasal altyapısının tesis edilmesini gerektiriyor. Sözgelimi, e-para uygulamasının bugün teknik olarak mümkün olması, tüm ticari işlemlerin e-para aracılığıyla olması anlamını taşımıyor. Bunun için üreticisi, satıcısı, tüketicisi ve yasal düzeneğiyle tam tekmil bir yapının hazır olması gerekiyor. İşin uluslararası ve güvenlik boyutları da eklenince altyapının tamamlanması oldukça zor olmaya başlıyor. Tabii bir de tarafların gelişmelerin muhtemel neticelerine yönelik direnişleri de söz konusu olabiliyor. E-paranın ulusal devletlerin para ve vergi politikalarına yapacağı etkinin belirsizliği, devletlerin bu konuda adım atmasını engelliyor.
Bu çerçevede, bu tür gelişmeleri yaygınlaşması için merkezi bir denetim ve standardizasyon otoritesinin varlığının önemi günden güne anlaşılmakta. AB gibi blokların gücü, bu engelleri aşma noktasında daha bir anlam kazanıyor. Özellikle ticarete söz konusu olan mal ve hizmetlerin küresel ölçekte tanımlı olması ve Avro gibi sadece ortak olmayıp, aynı zamanda ilgili tarafların tüm gelir – gider hesaplarını tuttukları bir para birimi ile kur riskinin sıfırlanması, bilişim çağının yeni ticari yapısı için elzem gözüküyor. Dahası maliyetleri azaltmak için ortaya atılan güvenlik, elektronik para ve dijital ödeme gibi kavramların hepsi de merkezi denetleme ve düzenleme kurumlarının oluşmasıyla yakından ilgili. Burada merkezilik, sanayi çağının sınırları belli coğrafyalarına hâkim olan milli devlet merkeziyetçiliğinden çok daha geniş bir kapsama alanı olan yeni bir kavram. Bu merkezi yapının bilişim çağına uygun olarak yeniden tanımlayacağı para, vergi ve piyasa gibi mekanizmalar ve oluşturacağı standartlar, yeni ekonomiyi denetleyecek ve düzenleyecek bir imkânı sunacak bu merkezi yapıya. Tanımlama tekeli tabii olarak, siyasi bir gücü de beraberinde getirecek.
Bu çerçevede bilişim çağında güç, standart koyabilme ve denetim kapasitesinden geçecektir. Hâlihazırda böyle bir yapıya en yakın olarak gözüken blok Avrupa Birliği''dir. Şüphesiz ki, gelecek yirmi yılda alternatif bloklar da ortaya çıkacaktır. Geleceğin dünyası, milli devletlerden ziyade, bir blok bünyesinde birleşmiş "federe" devletlerin dünyası olacağa benziyor. AB, böyle bir yapının ilk deneme tahtası.
Bilişim çağı ve küreselleşme, ortak mevzuat ve hukuk bakımından da devletler üstü yapıları destekliyor. Ancak, yasama – yürütme – yargı üçlemesinin kısmen daha üst yapılara devri anlamına gelecek böyle bir yapının alışageldiğimiz egemenlik anlayışıyla çeliştiği ortada.
Bu "egemenlik" sorunu, toplumlar tarafından yeniden tanımlanıp çözülmedikçe bilişim devriminin başlattığı dönüşüm yarım kalmaya mahkûm gözüküyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.