Aradan geçen onca zamana rağmen Kenan Paşa o bildik becerisinden pek bir şey kaybetmemiş. Kendince kendini "Türkiye''yi kurtaran ikinci adam" olarak gördüğü için olsa gerek, tüm ben merkezli şahsiyetler gibi malumatfuruş Paşamız da her konuda ahkâm kesebilme yetkisini kendinde görüyor. İlginç olan, artık kendini sanata adamış olan Paşamızın her lafını ciddiye alıp polemik başlatıyor olmamız.
Ben bu polemikte en çok 12 Eylül''ü ve Kenan Paşa''yı Amerikancı gören, ama her nedense 28 Şubat''ı desteklemiş veya 28 Şubat ile palazlanmış olan Vural Savaş gibileri yadırgıyorum. 28 Şubat ve generalleri ne kadar yerliydi acaba?
Polemiğin detaylarına inecek kadar fikir sahibi olamadım henüz. Zira son birkaç haftadır yoğun bir seyahat programının ardından henüz Türkiye''ye döndüm. Üzerimden saat farkının insan üzerindeki garip etkisinin atamadan yazıyorum bu satırları.
Ama gördüğüm kadarıyla yine her zaman olduğu gibi tartışılan konunun özünden uzaklaşılmış, bilinçli, bilinçsiz suçlama ve demagojilerle sapla saman birbirine karıştırılmış, tartışma polemiğe dönüşmüş. Medya üzerinden yapılan her tartışmanın nihayeti çamur güreşidir. Tarafların ne kadar iyi güreştikleri, ne kadar çok çamur yedikleri umurumuzda değil, ama aslında enine boyuna tartışılması gereken böyle bir konu, meze malzemesi oluyor tiraj ve reyting uğruna.
Öncelikle neyi tartıştığımızı netleştirelim: Parlamenter sistemine nispet başkanlık sisteminin mi altını çiziyoruz? Eyalet derken federalizmi savunup üniter devlet yapısını mı sorguluyoruz? Yoksa merkeziyetçi bir yapı yerine yereli ön plana çıkaran bir yapıyı mı savunuyoruz? Yoksa tek hukuklu bir yargının yerine çok hukuklu bir yargıyı mı?
Eyalet denince akla ABD geliyor. ABD, tarihi olarak eyalet devletlerin asgari bir ortak zeminde bir araya gelerek kurdukları federal bir devlet. ABD Kongresi, biri nüfusa orantılı temsili ifade eden temsilciler meclisi, diğeri ise nüfustan bağımsız her bir eyaletin iki senatör tarafından temsil edildiği senatodan oluşuyor. Kanun süreci, bu iki yapının her ikisinin de aynı metin üzerinde mutabakatını gerektiriyor. Yani ABD sistemi, temsili demokrasiyle eyaletlerin bağımsızlığını ve çıkarlarını ele alan federal yapıyı bir arada devam ettirme gayreti üzerine kurulmuş. Her bir eyaletin kendi kanun koyucu meclisi, uygulayıcı hükümeti ve bağımsız yargısı var. Bu üçlü yapı şehir ve bölgelere dek iniyor.
Daha da ilginci, Oklahama gibi Kızılderili kabilelerin yoğun olduğu eyaletlerde bu kabilelerin de federal ve eyalet kanunlarından bağımsız kendi kanun koyucu ve uygulayıcı yapı ve süreçleri var. Tüm bu farklı idari ve kanun yapıcı süreçler arasındaki sınırlar da öyle sanıldığı gibi net değil. Federal hukukun nerede son bulup, yerel hukukun nerede başladığı kimi zaman hukuki ve siyasi tartışmalara sebep olabiliyor.
ABD''deki federal ve çok hukuklu yapının tarihi bir gerekçesi var. Benzer bir yapının Osmanlı Devleti için uygun olduğunu söyleyebilirdiniz. Ancak mevcut sınırları ve siyasi kültürü ile Türkiye''nin zorla federalizmin içine sürüklenmesinin hiçbir gerekçesi gözükmüyor. Bu durum başkanlık benzeri bir yapının uygulanamayacağı veya ülkenin belli bir yönetim hiyerarşisi içinde eyalet müsemma bölgelere tasnif edilemeyeceği anlamına gelmiyor. Sadece bu eyaletlerin federal bir bağımsızlık içinde olmasının Türkiye açısından tehlikeli bir zorlama olduğunu ifade etmek gerekiyor.
Türkiye''nin ihtiyacı olan şey, aslında ne başkanlık, ne de eyaletler. Türkiye''nin ihtiyacı olan şey, yerinden yönetimi pekiştirecek ademimerkeziyetçi bir yapı. Devletle vatandaşı yakınlaştıracak, vatandaşın siyasi tercihinin sorumluğundan kaçamayacak yerel temsilcilerin yasama, yürütme ve yargı süreçlerinde etkin olabilmelerini sağlayacak bir yapı.
İsimlere takılmayalım, sorunlara ve çözümlere odaklanalım.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.