"Türkiye''nin ekonomik açıdan en önemli meselesi nedir?" Bu soruyu Washington''da sohbet ettiğimiz Türk öğrencilerden biri soruyor. İstikrar mı, cari açık mı, işsizlik mi, enflasyon mu, yüksek faizler, düşük kurlar mı, kamunun borç yükü mü?
Bu sayılanların hepsinin ekonomimiz açısından önemli olduğunda hiç kimsenin bir şüphesi olmaması gerekir. İstikrarsızlığın ve enflasyonun bu ülke ekonomisine açtığı zararları sayılarla ifade etmek mümkün değil. Kamunun borç yükünün Türkiye''yi getirdiği noktayı 1990''lardan çok iyi hatırlıyoruz. Son yıllarda sağlanan büyüme sürecinin işsizliği azaltma yönündeki etkisinin zayıf olmasının sosyal rahatsızlıklara altyapı hazırladığında da hiç kuşku yok. Önemli boyutlara ulaşan cari açığın ekonomi üzerinde Demokles''in kılıcı gibi sallandığını da görüyoruz.
Ancak yukarıda sıralanan tüm bu sorunlar, aslında yüksek tansiyon ve ateş gibi başkaca temel sorunların verilere yansımış hali. Bu köşeden uzunca bir süredir Türkiye''nin temel meselesinin, ekonominin asli unsurlarındaki yapısal bozukluklar olduğunu ifade etmeye çalışıyoruz. Uygulanan ekonomi politikası, bu asli unsurlardan sadece ikisi olan kamu kesimi ile mali sistemdeki bozuklukları kendince düzeltmeye çalıştı. Bugün geçmişe nispetle yaşadığımız düzelmeyi, büyük ölçüde bu iki alandaki sorunları düzeltme çabalarının bir sonucu olarak görmek gerek.
Ama malesef unuttuğumuz bir sorun alanı var: Reel kesimin yapısal bozukları. Bu bozukluklar; işsizlik, cari açık ve enflasyonun daha aşağılara çekilmesine direnç gibi halen yaşadığımız problemlerin ana sebebi. Dahası önümüzdeki dönemlerde yaşanması muhtemel iktisadi, sosyal ve hatta siyasi kimi sorunların da başlıca kaynağı olabilir, reel kesimdeki bu bozukluklar.
İstikrarın tesis edildiği bir serbest piyasa ortamında bu bozuklukların zamanla ortadan kalkacağını iddia edebilirsiniz. Ne yazık ki, bu bozuklukların sebep olacağı istikrarsızlık böyle bir zamanı bize tanımayabilir.
Reel sektör dediğimiz kesimde faaliyet gösterenlerin çeşit çeşit ve farklı ölçeklerde olması, şüphesiz bu yönde belirlenecek ekonomi politikalarını ciddi anlamda zorlaştırıyor. Diğer yandan bugün tüm dünyaya hakim olan iktisadi düşünce sistemi, hükümetlere bu tür işleri piyasalara bırakmasını tavsiye ediyor. İşin ilginç yanı, söz konusu iktisadi düşünce sisteminin anavatanı olan ABD''de dahi herşey piyasalara bırakılmıyor.
Reel kesimi piyasalara teslim etmeden önce, küresel ekonominin dinamiklerini takip edebilecek etkin, sağlıklı, denetlenebilir ve derin piyasalar oluşturmanız gerekiyor. Aksi takdirde oluşak çarpıklıklar, sınırlar dünyaya açık dahi olsa, kendi içine kapalı, gelişmelere umarsız sığ ve kontrolsüz yapılar oluşturacaktır. Bu tür piyasalar, müteşebbislere yanlış sinyaller verecek ve onların küresel ekonomi şartlarında rekabet gücünü geliştirmelerine engel olacaktır.
Etkin piyasaları oluşturmak da tek başına yeterli olmayacaktır. Etkin piyasaların etkin kalmasını sağlamak için sağlıklı denetim mekanizmalarını da tesis etmek, gelişmelerin piyasalar üzerindeki etkilerini gözlemlemek de gerekecektir. Bu gözlemleri, sağlıklı iktisadi, siyasi ve sosyal analizlerle yorumlamak ve buna göre politikalar geliştirmek, istikrarın devamı için elzem gözükmektedir.
Gerekli adımları atmakta, ne yazık ki, gecikiyoruz.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.