Üç maymunu oynayan Türkiye
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 05/03/2000, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Ancak bankacılık sektöründe müstahdem bazı ekonomist ve köşe yazarlarının, haklı eleştiri ve görüşler hususunda takındığı kraldan fazla kralcı yaklaşımı anlamak gerçekten zor.
Nedense Türkiye''de gerçekleri dile getirmek artık bir suç sayılır oldu. Koalisyon hükümetinin popülaritesi şu sıralar bir tabu gibi korunduğu için, eleştiri ve görüşlerinizde haklı dahi olsanız hemen aforoz edilebiliyorsunuz.
Sözgelimi, Türkiye''deki bankacılık sisteminin bugün içine düştüğü kısır döngünün, esasında Almanya''dan para toplayan kimi holdinglerin idame ettirmeye çalıştıkları tehlikeli sarmaldan fazla bir farkının olmadığını, hele hele örneklerle bezeyerek yazmak ciddi bir suç teşkil ediyor. Güya bankalar aleyhine yazılan yazılar, tasarrufçunun bankalara hücum etmesine ve hiçbir zaman açtığı kredi kadar parası bulunmayan bankacılık sisteminin tıkanmasına sebep olabilir, sonuçta kabak mevduat sahiplerinin başında patlayabilirmiş. İyi de hiçbir zaman toplandığı paralar kadar yatırımı bulunmayan kimi holdingler aleyhine neden bu kadar yazılıp çiziliyor o zaman?
Basının susmuş olması, Egebank ve diğerlerini kurtaramadı. Ancak bankacılık sektöründe müstahdem bazı ekonomist ve köşe yazarlarının, haklı eleştiri ve görüşler hususunda takındığı kraldan fazla kralcı yaklaşımı anlamak gerçekten zor. Siz, bu tiplerin temsil ettikleri görüşe uygun öngörüleri tutmadığı zaman yaptıkları kıvırtma numaralarını seyredin. Sözgelimi, açın NTV''yi ve üç maymumun "görmedim, duymadım, söylemedim" şovunu izleyin mesela.
Şu sıralar bu üç maymun, hararetle savunageldikleri 2000 yılı hedeflerinin daha iki ay bile geçmeden nasıl altüst olduğunu anlamakla meşguller. Suçu kimde bulacaklar acaba? Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel, 2000 yılı için hazırladığı para programını kamuoyuna duyurduğu günden itibaren, sanki Türkiye''nin iktisadi meseleleri bir tek Gazi Erçel''in politikalarıyla çözülecekmiş gibi bir hava içine girdikleri için, burunlarının ucunu görememiş olduklarının farkına varabilecekler mi?
Cuma günü Şubat ayı enflasyon rakamları açıklandı. Rakamlar, umutlarımızı söndürmüş olsa bile esasında tahminlerimize yakın. Ocak ayından sonra Şubat ayı enflasyonu da böylece, geçen yıla nispetle daha yüksek çıkmış oldu. İki aylık enflasyon daha şimdiden % 10''lara vurmuş durumda.
Geçen yılın son iki ayında kamu ürünlerine yapılan zamlar, ekonomi yönetiminin bir kanadıyla bir başka kanadının pek de uyumlu çalışmadığını gösterdi. Kamu kesimi bile ortak bir konsensus sağlayamamışken, enflasyon gibi netameli bir konuda birkaç banka ve holding sahibi hariç toplumun hiçbir kesimiyle mutabakat sağlama ihtiyacı duymamış olan bu ekonomi yönetimi nasıl başarılı olacak?
Enflasyonu bir tarafa koyup POAŞ ihalesine yöneliyoruz. Özelleştirme de günümüzün üzerinde tartışılması yasak konularından biri. Bu konuda hiçbir ciddi analitik ve teorik çalışma yapılmadı ülkemizde. Kamuya ait mülkiyetin, özel ellere devredilmesi ile yaşanacak değişikliklerin bir tahlili hiçbir zaman yapılmadı doğru düzgün. Özelleştirmede blok satış, halka arz gibi alternatif yöntemlerin sektörel bazda neler götürüp getireceği hiç tartıya vurulmadı. Ne Rekabet Kurulu, ne de RTÜK işletildi, sıra özelleştirmeye gelince. Arada bir Mümtaz Soysal''ın Anayasa Mahkemesi nezdinde yaptığı çıkıntılıklar ve bazı ihalelerden yükselen pis kokular olmasa, vakayı âdiyeden sayılacak özelleştirmeler.
Her şeye maydanoz olmak gibi bir niyetimiz yok. İhalenin tüm tarafları bu kadar memnunken, bizim şom ağızlılık yapmak ne haddimize? Ancak ne de olsa POAŞ, benim de aralarında bulunduğum yığınlarca insanın vergileriyle kurulmuş bir KİT olduğundan, sanırım biraz olsun eleştirme hakkım var.
Öncelikle şu blok satış yönteminin mantığını bir türlü çözebilmiş değilim. Her şeyden önce, bu yöntemle yapılan ihalelerde KİT''ler genellikle piyasa değerinin oldukça altında satılır. Nitekim, POAŞ ihalesinde de böyle oldu. Üstelik satış ve devir sıkıntılı olur. Avanslar, taksitler zamanında ödenmez, icralar olur, ihaleler iptal edilir. İhaleden uzun bir müddet sonra dahi özelleştirmeden arzu edilen sonuç vuku bulmaz. Dahası, eğer sektörde satışa sunulan KİT''in tekel olma gibi bir özelliği varsa, bu durumda bu tekel olduğu gibi kamu yararından ziyade şahsi menfaatini düşünecek olan özel sektöre devredilmiş olur. Oysa peyderpey ve zamana yayılmış bir halka arz yöntemiyle yapılan özelleştirmelerde hem KİT için daha uygun bir değer biçilmiş olur, hem de sermaye piyasalarının gelişmesi sağlanır, sermaye tabana yayılır ve KİT''in tekel olması fazlaca bir sorun çıkarmaz.
Öte yandan öyle gözüküyor ki, Türkiye''nin tüm mülkiyeti birkaç kişinin ellerine terkediliyor. Hemen her ihaleye aynı isimler katılıyor, her taşın altından aynı çapanoğulları çıkıyor. Özelleştirme ihalelerine neden dahil edildiklerini bir türlü anlayamadığım kamu bankalarıyla işbirliği yaparak, Türkiye''yi parsel parsel mülkiyetlerine geçiriyorlar. Türkiye üç maymunu oynayadursun, topu topu 25-30 ailenin insafına terkediliyoruz.
Buna tröstleşme, buna otokrasi denmez de ne denir?
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.