Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Küresel kriz artık bankalar ve fonlarla yetinmeyeceğe benziyor. Mali piyasalar, şu sıralar iflas bayrağını çekecek sıradaki ülkenin hangisi olduğunu tahmin etmeye çalışıyor. İzlanda, Macaristan, Belarus''un ardından Arjantin''in geleceği konuşuluyor. Bu sürecin giderek yaygınlaşacağına şüphe yok.

Tedirgin olunacak ülkeler listesine giren ülkelerin çap ve krizin merkezine yakınlığı açısından çeşitliliği, krizin dünya ekonomisini farklı kanallardan etkilediğinin en bariz göstergesi. Kimi ülkenin, küçük çaplarına rağmen, sıkıntılı olan mali piyasalarla çok yakın bir teşriki mesaide bulunduğu ve bu yüzden türev piyasalardan taşan kriz ile ilk elden tanıştıkları anlaşılıyor. Bu ülkelere kriz öncesi akan likiditenin, risk iştahını muazzam ölçülerde kabarttığı ve mali kesimin ciddi bir borç kaldıracı karşısında şu anda piyasası dahi olmayan alanlarda pozisyon almaya ittiği görülüyor.

Ancak diğer sallantıda olduğu ülkelere yayılma şekli her zaman bu şekilde gerçekleşmiyor. Son zamanlarda artan emtia, hammadde ve enerji fiyatlarındaki geçmişteki artışlardan önemli bir kazanç temin eden Rusya ve Brezilya gibi ülkeler, bu ürünlerdeki hızlı fiyat kayıplarından etkileniyor. Rusya''nın zamanlı, zamansız bir şekilde borsasına müdahale etmesi, ciddi bir güven erozyonuna sebep oluyor.

Kimi zaman da, zarar eden fonların mevcut borçlarını çevirmek için, nispeten güçlü bir seyir izleyen ekonomilerdeki yatırımlarından çıkmaya çalıştığını görüyoruz. Bu durum, özellikle geçen hafta olduğu gibi, toplu bir hareket şeklini aldığında da hedef ülkenin pek de derin olmayan piyasalarını altüst edebiliyor, ülkeye olan sermaye akımını tersine çevirebiliyor, faiz ve kur dengesini bozabiliyor ve söz konusu ülkenin tüm kesimlerini etkileyebilecek bir paniğe sebep olabiliyor.

Yine son dönemlerde başta bankacılık olmak üzere, ülkelerinin mali kesiminin arkasında durduğu söylemini benimseyen ve kamu kaynaklarını, belki de gereksiz bir şekilde, proaktif amaçlarla sistemi ayakta tutmak için kullanabileceğini ifade eden ülkeler çıkıyor. Bunlar, miktarı önemli ölçüde daralmış olan uluslararası yatırımları çekmede, bu yönde bir irade sergilememiş olan ülkelere nispetle ciddi bir rekabet üstünlüğü sağlıyorlar. Özellikle birbirine alternatif piyasalar içinde telakki edilen ekonomilerden birinin bunu yapmasının, diğerlerinden proaktif görünene belli bir fon akışına sebep olabileceği söyleniyor.

Yabancı sermaye akımları bir yana, dış ticaret üzerinden oluşabilecek olan etkiler henüz çok belirginleşmiş değil. Bu yönde oluşabilecek bir eğilim ihtimali bile, kimi ülkeleri krizin etki alanı içine çekiyor. Zira bugünün sermaye akışları, bir ülkenin geleceğine yönelik beklentilerle yakından ilişkili. Dahası uluslararası bankacılık sistemindeki aşınma, sadece bankalar arası piyasaları değil, ama aynı zamanda dış ticaretin sorunsuz bir şekilde işlemesi için gerekli vesaik finansmanının da yavaş yavaş daralmasına sebep oluyor.

Son olarak küresel krizin bir etkisi de özellikle az gelişmiş ülkeler tarafından hissedileceğe benziyor. Büyük ölçüde dış yardımlar ve ucuz kredilerle ekonomilerini yürütebilen bu ülkelere yönelik yardım ve desteklerin, fon tedarikçisi ülkelerin kaynakları kullanma öncelikleri değiştikçe azalabileceğini öngörmek için kâhin olmaya gerek yok. Bu ülkelerde yaşanabilecek kaynak daralması, buralarda ciddi sosyal ve siyasi gerginliklerin patlamasına sebep olabilir.

Krizin boyutu ortada; kısa vadeli ve uzun vadeli etkilerinin de ne kadar küresel olduğu tahmin edilebilir. Böyle bir krizi aşmak için tüm ülkelerin eşzamanlı ve benzer politikaları hayata geçirmeleri gerekirken, niçin ülke yönetimlerin hâlâ burunlarının dikine gittiğini anlamak mümkün gözükmüyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...