Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

2008 yılının son günlerinde kıpırdanmaya başlayan borsaların yılbaşından bu yana kaydettikleri istekli yükselişler, dün küresel bazda başlayan kâr satışlarıyla bir miktar yön değiştirmişe benziyor. Şu anda karşımıza çıkan en büyük soru, piyasaların bu şekilde (iki ileri, bir geri) yükselişinin devamı olup olmayacağı sorusu.

Bu soru, şu sıralar yerinde bir soru. Zira bu soruya vereceğiniz cevap, aynı zamanda dip noktasının geride kalıp kalmadığı noktasındaki inancınızı da ortaya koyuyor.

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Hâlihazırda piyasada çok az sayıda analist, 2009''un 2008''den daha iyi olacağını düşünüyor. Bilakis, hemen herkesin artık ortak kanaati, küresel ekonomide özellikle yılın ilk altı ayında durgunluğun derinleşerek devam edeceği yönünde. İşsizliğin hem gelişmiş, hem de gelişmekte olan ekonomilerde artacağı, emlak fiyatlarının bir miktar daha düşeceği, hane halkı harcamalarının azalan gelir ve servet etkisiyle düşmeye devam edebileceği, azalan ciroların şirketlerin geri ödeme kapasitesini düşüreceğini, iflasların artacağı ve bunların da bankalara kredi riski olarak yansıyacağı beklentileri büyük ölçüde devam ediyor.

Bu temel varsayım büyük ölçüde devam etmekte (ve belki de fiyatlara çoktan yansımış) olsa bile, sürecin boyutu ve vadesi konusunda ortada henüz net bir gösterge yok. Hükümetlerin şimdiye kadar atmış olduğu ve bundan sonra atacağı adımların süreci ne kadar etkileyeceği, politika adımları ile bu adımların ortaya çıkması arasındaki gecikme sebebiyle, pek bilinmiyor.

Bu çerçevede sürecin etkisini azaltabilecek ve vadesini kısaltabilecek en önemli unsur, olası bir talep artışında üretim ayağının da hızlı bir şekilde bu artışa cevap vermek durumunda kalabileceği umudu. Hemen hemen tüm ülkelerde üretim kanadında yatırımların geçen yıl hızla durdurulmuş, üretimlerin azaltıldığı, fabrikaların tatil edildiği ve mevcut satışların büyük ölçüde stoklardan yapıldığı göz önüne alınırsa, muhtemel bir talep artışı (stoklar büyük ölçüde azalmış olacağı için) üretimin çarklarını yeniden döndürmeye başlayabilir.

Her halükarda analistler, yatırımcılar ve üreticiler, yılın ilk çeyreğine ait verilerin açıklanmaya başlamasıyla sürecin ne yönde gittiğinin daha iyi anlaşılabileceğini düşünüyor. Bu “bekle ve gör” stratejisi, yılın ilk beş ayının büyük ölçüde muallâkta geçeceği anlamına geliyor.

Esasında 2008 yılının Eylül ayından itibaren başlayan panik ortamı, Kasım ayı ortalarına gelindiğinde büyük ölçüde geride kaldı. Paniğin zirvede olduğu günlerde, Marmara depreminin sismograflarda çiziktirdiği salınımlar gibi büyük ve ani hareketlilik gösteren tüm göstergeler Kasım ayı ortalarında normalleşmiş gözüküyor. Sözgelimi, New York Borsasındaki volatiliteyi ölçen VIX endeksi, şu sıralarda 40''lı seviyelerde geziniyor. Söz konusu indeks, Ekim ve Kasım aylarında 80''leri bulmuştu. Bununla birlikte 30''un üzerinin yüksek volatilite göstergesi olduğu unutulmamalı. Keza ABD''deki bankalar arası kredi daralmasının bir göstergesi olan ve 3 aylık dolar LİBOR oranı ile 3 aylık ABD Hazine kâğıdı arasındaki farkı ifade eden TED makası da, şu sıralar 1,5''un biraz altında. Söz konusu oran, bir ara 4,5''un üzerinde fırlamıştı. Ancak burada da normal seviyenin 0,5 civarı olduğu unutulmamalı.

Sonuç olarak, reel kesimden gelecek verilerin beklentilerin ötesinde menfi olması durumunda, yılın ilk dört ayı içinde son bir dalga daha muhtemel gözüküyor. Bu dalganın süresi muhtemelen küresel bazda kısa, ancak yerel ekonomiler açısından daha yapışkan ve uzun süreli oluşabilir. Ancak biz, her halükarda söz konusu dalganın 2008''in son çeyreğinde yaşanan dalga kadar büyük olmayacağını düşünüyoruz.

Aksine veriler beklentilerden iyi gelmeye başlarsa, bu durumda borsalarda “iki ileri, bir geri” şeklindeki belli bir iyileşme, kimi zaman hızlı, kimi zaman yavaş, ama mutlaka ülke, sektör ve şirket tercihi yaparak, devam edebilecektir. Zira borsalar geleceği satın alırlar ve reel sektör daha bir müddet daha sürünecek olsa da, piyasalar daha iyimser bir havaya girebilirler.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...