Zor politika tercihleri
Melikşah UtkuYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 20/01/2009, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Merkez bankalarının faiz indirimleri devam ediyor. Geçtiğimiz hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB) faizleri 50 baz puan daha aşağı çekti. ECB''nin Şubat ayını gözlemleyerek geçireceği ve hâlâ enflasyonu (son açıklanan verilere göre Avrupa''da TÜFE yıllık bazda % 1,6''ya inmiş durumda) büyümenin önüne koyduğu yönünde edinilen izlenime rağmen gelişmeler karşısında faiz indirimlerine devam edeceği sinyalinin verildiği de anlaşılıyor.
Özellikle enerji fiyatlarının aşağıya geliyor olması (New York Emtia Piyasası''nda ham petrolün fiyatı son haftada % 15,5 oranında gerileyerek 2004 yılının Nisan ayında görülen fiyatlara kadar geriledi. Dahası ABD''de ÜFE başta enerji fiyatlarındaki gelişmeler sebebiyle, ancak bununla sınırlı kalmadan, yıllık bazda eksiye geçti.), ECB''nin enflasyon tezini büyük ölçüde yıpratacaktır.
Öte yandan geçen hafta içinde açıklanan veriler Türkiye ekonomisinin üretim kapasitesinin önemli ölçüde azaldığı bir dönemden geçiyor olduğumuzu ortaya koyuyor. Son aylara dair veriler, üretimde ciddi kayıpların olduğunu, özellikle otomotiv ve tekstilde bozulmanın önemli boyutlara çıktığını gösteriyor.
İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı, Aralık ayı itibariyle % 65''e gerilemiş durumda. 2007 yılının Aralık ayında imalat sanayi % 81''lik bir kapasite kullanım oranı ile çalışıyordu. En son 2001 krizinde gördüğümüz bu orandaki düşüşün başlıca nedeninin iç ve dış talepteki daralma olduğu kaydedilmiş.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası''nın böyle bir ortamda beklentilerin hayli üzerinde bir faiz indirimine gitmesini, bu sebeple, aslında oldukça yerinde bir politika adımı olarak değerlendirmemiz gerekiyor.
Politika faizlerini 200 baz puan aşağı çeken Merkez Bankası, bunu enflasyon beklentilerindeki aşağı yönlü gelişmelere bağlasa da, sonuç itibariyle bu adım esasında para piyasalarındaki getirileri oldukça düşürecek. Böylece mali sistemde oluşan likiditenin para piyasası araçlarına park etmesi büyük ölçüde engellenmiş olacak. Zaten verdikleri yüksek mevduat faizleri sebebiyle kâr marjları hayli daralan bankalar, kaynaklarını kredi piyasalarında değerlendirmek durumunda kalacak. Bu piyasada faiz oranları hâlâ oldukça yüksek ve önümüzdeki dönemde artması muhtemel olan kredi zararlarına rağmen kredi piyasası bankalar için cazip olacak.
Bu oldukça önemli bir tercih olarak karşımıza çıkıyor, zira hali hazırda kredi çarklarının dönmesi, içinde bulunduğumuz kriz ortamından çıkmak için Türkiye''nin olmazsa olmaz şartlerından biri.
Ancak sürecin doğru işlemesi için bu politikayı mali politikalarla da desteklemek gerekiyor. Dış dünyanın önemli bir kriz yaşadığı bir ortamda, ülkemiz ekonomisini kurtarmak için salt ihracata güvenmek çok doğru bir seçim olmayabilir. Bu sebeple iç talebi canlandırmak birinci öncelik olmalı.
Ne yazık ki, son zamanlarda tüketici hane halkları da son zamanlardaki tüketim kalıplarını değiştirmek durumunda kaldı. Geçmişte borçlanarak yaptıkları tüketimlerini, şimdilerde borçlarını ödemek maksadıyla kısmak zorundalar. Bu da reel gelir değişmezse, gelirin daha az bir kısmının tüketime yönelmesi anlamına geliyor. Bu yüzden hükümetin reel gelirleri arttırmaya yönelik adımlar atması elzem gibi gözüküyor.
Bunu yapmanın yolu, insanların cebine bir defaya mahsus blok bir paranın girmesi değil. Zira böyle bir durumda insanların tercihi bu parayı harcamak olmuyor. İnsanlar harcamalarını, ancak daimi olduğunu düşündükleri gelirleri artınca arttırıyor.
Tabiatıyla bunu yapmanın başlıca yolu vergi indirimleri ve enflasyonun üzerinde maaş zamları. Bunun anlamı da artan bütçe açıkları.
IMF ile anlaşma yolunda böyle bir politika tercihinde ısrar etmenin oldukça zor olduğu aşikar. Hükümet oluşacak bütçe açıklarını, 2B gibi ek kaynaklarla finanse edebileceğini gösterirse, böyle bir politika için IMF''yi belki ikna edebilir.
Her halükarda zor bir dönemece geldik. Hükümet zor tercihlerle karşı karşıya. Önümüzdeki dönem bu tercihlerin sonucunu iyi ya da kötü yaşayacağımız bir yıl olacak.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.